Europejczycy stosują różnorodne metody ogrzewania domów, zależnie od kraju, klimatu, dostępnych surowców oraz regulacji dotyczących efektywności energetycznej i ekologii. Tradycyjnie, gaz ziemny odgrywał kluczową rolę w ogrzewaniu, zwłaszcza w krajach takich jak Niemcy, Holandia, Wielka Brytania, Polska i Włochy. Jednak w ostatnich latach obserwuje się spadek jego udziału na rzecz bardziej zrównoważonych źródeł energii.
Pompy ciepła zyskują na popularności w całej Europie. W 2022 roku sprzedano około 3 miliony takich urządzeń, co stanowi wzrost o niemal 38% w porównaniu z 2021 rokiem, zwiększając całkowitą liczbę zainstalowanych pomp ciepła do około 20 milionów. Unijny plan REPowerEU zakłada instalację 60 milionów pomp ciepła do 2030 roku, co świadczy o rosnącym znaczeniu tej technologii w europejskim miksie energetycznym.
Systemy ciepłownicze, czyli centralne ogrzewanie miejskie, odgrywają istotną rolę w wielu europejskich krajach. W 2022 roku około 42,6% ciepła dostarczanego przez te systemy pochodziło ze źródeł odnawialnych i ciepła odpadowego. citeturn0search15 W Europie działa około 17 000 systemów ciepłowniczych, obsługujących ponad 70 milionów mieszkańców, co przekłada się na zużycie energii na poziomie ponad 450 TWh.
Ogrzewanie na biomasę, takie jak drewno czy pellet, jest popularne w krajach takich jak Austria, Skandynawia oraz w Europie Środkowej, w tym w Polsce i Czechach. W Szwecji ponad 70% ciepła dostarczanego przez systemy ciepłownicze pochodzi z biomasy i energii geotermalnej.
Ogrzewanie elektryczne, choć mniej popularne ze względu na koszty, jest stosowane w krajach z relatywnie niskimi cenami energii elektrycznej, takich jak Francja i Norwegia. W tych krajach energia jądrowa i hydroelektrownie dostarczają taniej energii, co czyni ogrzewanie elektryczne bardziej opłacalnym.
W ostatnich latach Europa intensywnie dąży do dekarbonizacji systemów ogrzewania, promując odnawialne źródła energii i efektywność energetyczną. Nowoczesne systemy ciepłownicze integrują różne źródła energii, takie jak pompy ciepła, energia geotermalna czy ciepło odpadowe, co przyczynia się do redukcji emisji CO₂ i zwiększenia niezależności energetycznej regionu.
Gaz ziemny
Gaz ziemny od lat jest jednym z najczęściej wykorzystywanych źródeł ogrzewania w Europie, zwłaszcza w krajach takich jak Niemcy, Wielka Brytania, Holandia, Polska i Włochy. Szacuje się, że około 40% europejskich gospodarstw domowych korzysta z gazu do ogrzewania. Jest to paliwo stosunkowo tanie i łatwo dostępne, co przez lata czyniło je popularnym wyborem. Jednak w związku z dążeniem do neutralności klimatycznej oraz ograniczeniem zależności od importu surowców, jego znaczenie stopniowo maleje. Unia Europejska dąży do redukcji zużycia gazu, a wiele krajów wprowadza zakazy instalacji nowych kotłów gazowych – na przykład w Holandii od 2026 roku nie będzie można montować nowych pieców gazowych w budynkach. Wzrost cen gazu w ostatnich latach oraz obawy o bezpieczeństwo energetyczne sprawiają, że coraz więcej gospodarstw domowych przechodzi na alternatywne, bardziej ekologiczne metody ogrzewania, takie jak pompy ciepła czy ogrzewanie elektryczne.
Pompy ciepła
Pompy ciepła stają się coraz popularniejszym rozwiązaniem w europejskim ogrzewnictwie, zwłaszcza w krajach takich jak Niemcy, Francja, Szwecja i Polska. W 2022 roku w Europie sprzedano około 3 miliony pomp ciepła, co oznacza wzrost o niemal 38% w porównaniu z rokiem poprzednim. Urządzenia te wykorzystują energię z powietrza, wody lub gruntu, co sprawia, że są jednym z najbardziej ekologicznych sposobów ogrzewania. Unijny plan REPowerEU zakłada instalację 60 milionów pomp ciepła do 2030 roku, co świadczy o ich rosnącym znaczeniu w strategii dekarbonizacji. Mimo że koszt zakupu i instalacji jest wyższy niż w przypadku tradycyjnych kotłów gazowych, to niższe koszty eksploatacji oraz możliwość zasilania energią odnawialną czynią je coraz bardziej opłacalnym rozwiązaniem. W niektórych krajach, takich jak Francja i Niemcy, rządy oferują dotacje na zakup pomp ciepła, co dodatkowo przyspiesza ich adopcję.
Ogrzewanie elektryczne
Ogrzewanie elektryczne jest popularne głównie w krajach, gdzie energia elektryczna pochodzi z tanich i ekologicznych źródeł, takich jak energia jądrowa czy hydroelektrownie. Przykładem są Francja, gdzie ponad 70% energii elektrycznej pochodzi z elektrowni jądrowych, oraz Norwegia, która niemal w całości bazuje na energii wodnej. W tych krajach systemy ogrzewania elektrycznego, takie jak maty grzewcze, piece akumulacyjne czy ogrzewanie podłogowe, są stosunkowo opłacalne. Jednak w innych częściach Europy, gdzie ceny prądu są wysokie, ogrzewanie elektryczne jest mniej popularne ze względu na wysokie koszty eksploatacji. W związku z dążeniem do dekarbonizacji i wzrostem udziału odnawialnych źródeł energii coraz częściej promuje się inteligentne systemy zarządzania energią, które pozwalają na bardziej efektywne wykorzystanie prądu w ogrzewaniu budynków.
Ogrzewanie na biomasę (drewno, pellet)
Ogrzewanie na biomasę, w tym drewno i pellet, jest popularnym rozwiązaniem w wielu krajach Europy, zwłaszcza w Austrii, Skandynawii oraz w Europie Środkowej, takich jak Polska i Czechy. W krajach takich jak Szwecja, ponad 70% ciepła dostarczanego przez systemy ciepłownicze pochodzi z biomasy i energii geotermalnej. Kotły na pellet są bardziej efektywne i ekologiczne niż tradycyjne piece na węgiel, ponieważ spalają odnawialny surowiec i emitują mniej zanieczyszczeń. Jednak rosnące zapotrzebowanie na biomasę powoduje wzrost cen pelletu, a także rodzi pytania o zrównoważoną gospodarkę leśną. Mimo to, wiele europejskich rządów wspiera ten rodzaj ogrzewania poprzez dotacje i ulgi podatkowe, co sprawia, że pozostaje ono atrakcyjną alternatywą dla gazu i węgla.
Ciepło systemowe (centralne ogrzewanie miejskie)
Ciepło systemowe, czyli centralne ogrzewanie miejskie, odgrywa kluczową rolę w wielu krajach Europy, zwłaszcza w Skandynawii oraz Europie Środkowej i Wschodniej, takich jak Polska, Czechy i Niemcy. Obecnie około 70 milionów Europejczyków korzysta z tego systemu, który zużywa rocznie ponad 450 TWh energii. W 2022 roku około 42,6% ciepła dostarczanego przez sieci ciepłownicze pochodziło ze źródeł odnawialnych i ciepła odpadowego, co pokazuje rosnącą rolę ekologicznych technologii w tym sektorze. W krajach skandynawskich, takich jak Dania i Szwecja, systemy ciepłownicze często wykorzystują biomasę, energię geotermalną oraz spalarnie odpadów. Coraz większą popularność zyskuje także integracja pomp ciepła z miejskimi sieciami grzewczymi, co pozwala na zwiększenie efektywności i redukcję emisji CO₂. W wielu krajach modernizuje się istniejące systemy, aby były bardziej energooszczędne i mniej zależne od paliw kopalnych, co wpisuje się w strategię dekarbonizacji Unii Europejskiej.
Ogrzewanie geotermalne
Ogrzewanie geotermalne to jedno z najbardziej ekologicznych i efektywnych źródeł ciepła, wykorzystujące energię zgromadzoną we wnętrzu Ziemi. Jest szczególnie popularne w krajach o wysokim potencjale geotermalnym, takich jak Islandia, gdzie aż 90% budynków jest ogrzewanych w ten sposób. Również we Francji, Włoszech i niektórych rejonach Niemiec i Polski stosuje się tę technologię, zwłaszcza w systemach ciepłowniczych. W 2022 roku w Europie działało ponad 350 systemów geotermalnych dostarczających ciepło dla miast i przedsiębiorstw. Główną zaletą ogrzewania geotermalnego jest jego niezależność od warunków atmosferycznych i stabilne koszty eksploatacji. Wadą jest jednak wysoki koszt początkowy instalacji oraz konieczność dostępu do odpowiednich złóż geotermalnych. Mimo tych wyzwań, wiele krajów europejskich inwestuje w rozwój tej technologii, traktując ją jako kluczowy element transformacji energetycznej i redukcji emisji gazów cieplarnianych.