Nowe prawo budowlane, a obowi─ůzek sprawdzenia gruntu

Nowe prawo budowlane, a obowi─ůzek sprawdzenia gruntu

19 wrze┼Ťnia br. wesz┼éa w ┼╝ycie nowelizacja ustawy o Prawie budowlanym. W┼Ťr├│d znacz─ůcych zmian pojawi┼é si─Ö m.in. obowi─ůzek wprowadzenia podzia┼éu projektu budowlanego na trzy cz─Ö┼Ťci. Ustawa okre┼Ťla r├│wnie┼╝ zakres opracowa┼ä, kt├│re nakazuj─ů wykonanie bada┼ä i sprawdzenie gruntu nawet dla ma┼éych obiekt├│w budowlanych. Co to w praktyce oznacza i na co powinni przygotowa─ç si─Ö projektanci i inwestorzy?

Najnowsza nowelizacja prawa budowlanego wesz┼éa w ┼╝ycie niemal miesi─ůc temu. Jedn─ů z┬ánajwa┼╝niejszych zmian jest wprowadzenie podzia┼éu projektu budowlanego na trzy zasadnicze cz─Ö┼Ťci. Dla dw├│ch z nich ustawa wprost wymienia wymagania dotycz─ůce geotechnicznych opracowa┼ä projektowych, tj.:┬á

  • projekt architektoniczno-budowlany (PAB), kt├│ry b─Ödzie obejmowa┼é opini─Ö geotechniczn─ů oraz informacj─Ö o sposobie posadowienia obiektu budowlanego;
  • projekt techniczny (PT) obejmuj─ůcy w zale┼╝no┼Ťci od potrzeb – dokumentacj─Ö geologiczno-in┼╝yniersk─ů lub geotechniczne warunki posadowienia obiekt├│w budowlanych (GWPOB).

Ustawa przewiduje, ┼╝e bez wzgl─Ödu na poziom kompleksowo┼Ťci zagadnienia geotechnicznego, w przypadku ka┼╝dej inwestycji powinien powsta─ç projekt architektoniczno-budowlany zawieraj─ůcy opini─Ö geotechniczn─ů (znan─ů z przepis├│w dotychczasowych). Ponadto, zgodnie z nowym wymaganiem, w projekcie konieczne jest r├│wnie┼╝ uwzgl─Ödnienie informacji o sposobie posadowienia obiektu budowlanego. Zakres opinii geotechnicznej precyzuje istniej─ůce rozporz─ůdzenie dotycz─ůce GWPOB. Dodatkowo, ustawa wymaga wykonania projektu technicznego obejmuj─ůcego, w zale┼╝no┼Ťci od potrzeb, dokumentacj─Ö geologiczno-in┼╝yniersk─ů lub geotechniczne warunki posadowienia obiekt├│w budowlanych ÔÇô wyja┼Ťnia Rafa┼é Ha┼éabura, Prezes Stowarzyszenia Instytut Remediacji Teren├│w Zanieczyszczonych.

Przybli┼╝my podstawowe wymagania wynikaj─ůce z obowi─ůzuj─ůcego ju┼╝ rozporz─ůdzenia w sprawie GWPOB:

Warunki gruntowe i badania geotechniczne:

  • geotechniczne warunki posadawiania ustala si─Ö w┬áoparciu o┬ábie┼╝─ůce wyniki bada┼ä geotechnicznych gruntu, analiz─Ö danych archiwalnych, w┬átym analiz─Ö i┬áocen─Ö dokumentacji geotechnicznej, geologiczno-in┼╝ynierskiej i┬á hydrogeologicznej, obserwacji geodezyjnych zachowania si─Ö obiekt├│w s─ůsiednich oraz innych danych dotycz─ůcych pod┼éo┼╝a badanego terenu i┬ájego otoczenia;
  • warunki gruntowe dziel─ů si─Ö na: proste, z┼éo┼╝one, skomplikowane;
  • zakres bada┼ä geotechnicznych gruntu ustala si─Ö w zale┼╝no┼Ťci od kategorii geotechnicznej obiektu budowlanego.

Kategoria geotechniczna:

  • kategori─Ö geotechniczn─ů ustala Projektant na podstawie skomplikowania warunk├│w gruntowych oraz konstrukcji obiektu budowlanego┬á w opinii geotechnicznej.
  • Geotechniczne warunki posadowienia:

Rozporz─ůdzenie wymienia szereg analiz i ocen, kt├│re nale┼╝y wykona─ç w zale┼╝no┼Ťci od kategorii geotechnicznej budynku.

Z punktu widzenia ryzyka budowlanego, projektant przy okre┼Ťlaniu geotechnicznych warunk├│w posadowienia, powinien w ka┼╝dym przypadku, nawet przy budowie ma┼éych obiekt├│w i domk├│w jednorodzinnych ┬áchocia┼╝ w minimalnym stopniu, odnie┼Ť─ç si─Ö do nast─Öpuj─ůcych kwestii:

  • zaliczenia obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii geotechnicznej;
  • przydatno┼Ťci grunt├│w na potrzeby budownictwa;
  • okre┼Ťlenia no┼Ťno┼Ťci, przemieszcze┼ä i og├│lnej stateczno┼Ťci pod┼éo┼╝a gruntowego;
  • oceny wzajemnego oddzia┼éywania w├│d gruntowych i obiektu budowlanego;
  • zaprojektowania┬áodwodnie┼ä┬ábudowlanych;
  • oceny ryzyka wyst─ůpieniazanieczyszczenia pod┼éo┼╝a gruntowego.

Poziom wymaga┼ä jest znacznie bardziej skomplikowany dla 2 i 3 kategorii geotechnicznej, gdzie poza wymaganiami rozporz─ůdzenia, dodatkowo nale┼╝y respektowa─ç wymagania wynikaj─ůce z normy Eurocod 7 oraz ustawy ÔÇô Prawo geologiczne i g├│rnicze.

Dysponowanie minimalnymi danymi o pod┼éo┼╝u gruntowym jest zatem konieczne. Brak tego typu danych uniemo┼╝liwi przekazanie informacji o sposobie posadowienia obiektu budowlanego oraz poprawne przygotowanie opinii geotechnicznej. Teoretycznie prawo pozwala oprze─ç si─Ö na wynikach bada┼ä archiwalnych, ale w praktyce inwestorzy i projektanci bardzo rzadko dysponuj─ů tego typu badaniami odnosz─ůcymi si─Ö dok┼éadnie do danego terenu budowy. Dodatkowo, dane archiwalne najcz─Ö┼Ťciej zawieraj─ů informacje bardzo og├│lne, pozyskane najcz─Ö┼Ťciej poprzez wykorzystanie starych metod w odniesieniu do wycofanych normatyw├│w. W zwi─ůzku z tym, poprawne okre┼Ťlenie parametr├│w gruntu i zaprojektowanie nawet prostego obiektu budowlanego z pe┼én─ů ┼Ťwiadomo┼Ťci─ů ryzyka geotechnicznego nie jest mo┼╝liwe ÔÇô wyja┼Ťnia Rafa┼é Ha┼éabura.

Czy przepisy podnosz─ů koszty ma┼éych inwestycji?

Nie, przepisy nie podnosz─ů koszt├│w ma┼éych inwestycji. Zmiany podkre┼Ťlaj─ů znaczenie i┬ásystematyzuj─ů dobr─ů praktyk─Ö in┼╝yniersk─ů, kt├│ra w wielu przypadkach ju┼╝ jest stosowana. Badania geotechniczne s─ů ju┼╝ cz─Östo zlecane przez projektant├│w lub inwestor├│w, nawet w przypadku ma┼éych obiekt├│w ÔÇô dodaje ekspert.

Budowanie bez wykonania bada┼ä gruntowych, znacznie podnosi poziom ryzyka inwestycji, a┬ápotencjalny koszt tego typu zaniedba┼ä jest niewsp├│┼émierny do kosztu wykonania tego typu bada┼ä. W rzeczywisto┼Ťci ma┼éym obiektom rzadko zdarza si─Ö powa┼╝na katastrofa budowlana. Najcz─Östsze problemy zwi─ůzane s─ů z przenikaniem wody gruntowej do piwnic i dolnych kondygnacji, osiadaniem i p─Ökaniem ┼Ťcian i posadzek. Warto jednak pami─Öta─ç r├│wnie┼╝ o ┬áryzyku zdrowotnym, zwi─ůzanym z d┼éugotrwa┼éym wp┼éywem zanieczyszcze┼ä na organizm, np. poprzez wdychanie substancji lotnych zwi─ůzk├│w chemicznych zanieczyszczaj─ůcych grunt czy spo┼╝ywaniem produkt├│w rolnych, kt├│re s─ů uprawiane na dzia┼ékach zanieczyszczonych np. zwi─ůzkami metali ci─Ö┼╝kich.

Ile to kosztuje ? Ile to trwa, jak bardzo jest skomplikowane ?

Wykonanie badania parametr├│w fizycznych dla ma┼éych obiekt├│w tj. domk├│w jednorodzinnych kosztuje ok. 3-4 tys. z┼é. Cena zale┼╝y od skomplikowania warunk├│w gruntowo-wodnych i┬ápotencjalnego ryzyka wyst─Öpowania zanieczyszcze┼ä ÔÇô komentuje Rafa┼é Ha┼éabura.

– Wi─Öksze ryzyko i wi─Öksze koszty realizacji badania mog─ů dotyczy─ç dom├│w w g├│rach i na stokach, na terenach podmok┼éych i bagiennych, w pobli┼╝u rzek i jezior lub na terenach zdegradowanych przez cz┼éowieka ÔÇô takich, na kt├│rych wcze┼Ťniej znajdowa┼éy si─Ö inne obiekty budowlane lub gdzie mo┼╝na spodziewa─ç si─Ö mo┼╝liwo┼Ťci wyst─ůpienia zanieczyszczenia w┬ágruncie lub wodzie gruntowej ÔÇô dodaje ekspert.

Kompetentny ekspert podczas badania powinien tak┼╝e okre┼Ťli─ç ryzyko wyst─ůpienia zanieczyszczenia pod┼éo┼╝a gruntowego. Tego typu badanie ┬ámo┼╝e kosztowa─ç ok. 500-1000 z┼é. Na terenach poprzemys┼éowych lub zlokalizowanych niedaleko funkcjonuj─ůcych obiekt├│w przemys┼éowych konieczne jest wykonanie bada┼ä chemicznych (sozologicznych), a ich koszt wynosi od 2000 do 5000 z┼é.

Badania fizyczne mog─ů zosta─ç wykonane w terenie pod warunkiem u┼╝ycia nowoczesnego sprz─Ötu, kt├│ry pozawala na okre┼Ťlenie nie tylko u┼éo┼╝enia warstw gruntowych, ale tak┼╝e okre┼Ťlenia ich parametr├│w mechanicznych i odkszta┼éceniowych.

Zrezygnowanie z rekomendowanych nowoczesnych bada┼ä (np. sondowa┼ä statycznych CPTU) ┬ána rzecz prostych i niestety stale bardzo popularnych odwiert├│w ┼Ťwidrem ┼Ťlimakowym (pot. sznek) i sondowa┼ä dynamicznych, mo┼╝e skutkowa─ç brakiem poprawnego okre┼Ťlenia parametr├│w gruntu i zwi─Ökszonym ryzykiem awarii i problem├│w technicznych w trakcie u┼╝ytkowania. W przypadku nieodpowiedniego zaplanowania bada┼ä mo┼╝e wyst─ůpi─ç konieczno┼Ť─ç zlecenia dodatkowych pomiar├│w wraz z poborem pr├│bek gruntu, kt├│re b─Öd─ů dalej badane w certyfikowanym laboratorium. Finalnie b─Ödzie si─Ö to wi─ůza─ç z wi─Ökszymi kosztami.

Wsp├│┼épraca inwestor├│w z projektantami w zakresie geologii i fundament├│w w ┼Ťwietle nowych przepis├│w

Proste obiekty budowlane (w tym domki jednorodzinne) projektowane s─ů jedynie przez projektant├│w architekt├│w bez udzia┼éu in┼╝ynier├│w konstruktor├│w.┬á

W przypadku wi─Ökszych obiekt├│w (najcz─Ö┼Ťciej dla 2 i 3 kategorii geotechnicznej) architekci cz─Östo kieruj─ů zespo┼éem projektant├│w w tym in┼╝ynier├│w konstruktor├│w. To w┼éa┼Ťnie architekci s─ů odpowiedzialni za zapewnienie kompetentnych os├│b, kt├│re specjalizuj─ů si─Ö w zagadnieniach geotechniki (projektanci geotechniczni) oraz geologii (uprawnieni geolodzy).

Zmiana przepis├│w budowlanych mo┼╝e wymusi─ç na architektach nowy model bezpo┼Ťredniej wsp├│┼épracy z in┼╝ynierami geotechnikami i geologami prowadz─ůcymi badania gruntowe w┬áspos├│b kompetentny. Nale┼╝y zwr├│ci─ç uwag─Ö, i┼╝ okre┼Ťlenie modelu geologicznego, parametr├│w gruntowych i dopasowanie go do konstrukcji obiektu stanowi obowi─ůzek projektanta obiektu, a nie geologa. Architekt prowadz─ůcy nawet prosty projekt powinien zatem zadba─ç o wykonanie bada┼ä geotechnicznych przez sprawdzon─ů i kompetentn─ů firm─Ö geologiczn─ů stosuj─ůc─ů nowoczesny sprz─Öt, za┼Ť w przypadku napotkania skomplikowanych warunk├│w gruntowych, nawi─ůza─ç wsp├│┼éprac─Ö z projektantem geotechnicznym.

Artykuł sponsorowany