Emisje CO2 w cyklu 偶ycia budynku – czy to da si臋 wyliczy膰?

Emisje CO2 w cyklu 偶ycia budynku

Setka miast w kt贸rych zamieszkuje 12 proc. mieszka艅c贸w Europy uczestniczy w misji Unii Europejskiej na rzecz inicjatywy Neutralne Klimatycznie i Inteligentne Miasta do 2030 r. Wybrane metropolie, w tym pi臋膰 z Polski, obecnie opracowuj膮 tzw. umowy Climate City – og贸lne plany neutralno艣ci klimatycznej m.in. w sektorze budownictwa. Do osi膮gni臋cia za艂o偶onego celu, jakim jest redukcja emisji CO2 w budownictwie, potrzebne s膮 zmiany, kt贸re pozwol膮 na tworzenie zr贸wnowa偶onych budynk贸w oraz renowacj臋. Aby to zrobi膰 konieczna jest wiedza na temat tego ile emituje dany budynek. Jak wi臋c to zrobi膰?

Unijna dyrektywa EPBD stawia pierwsze kroki w niskoemisyjnym budownictwie

Zmiana dyrektywy EPBD, kt贸ra zosta艂a przeg艂osowana 9 lutego w Komisji Europejskiej wst臋pnie zak艂ada, 偶e od 2028 roku wszystkie nowe budynki b臋d膮 zeroemisyjne. Dyrektywa opisuje wprowadzenie ujednoliconej charakterystyki energetycznej budynku w formie dokumentu, kt贸ry b臋dzie okre艣la艂 zu偶ycie energii przez budynek oraz jego emisje CO2. Nak艂ada r贸wnie偶 obowi膮zek przygotowania planu renowacji budynk贸w oraz ograniczenia zu偶ycia energii na kraje UE.

Implikacje wprowadzenia dyrektywy mog膮 spowodowa膰 du偶e zmiany zar贸wno dla inwestor贸w czy w艂a艣cicieli, jak i ca艂ego sektora budownictwa. St膮d konieczna jest wiedza o tym, gdzie i ile emituje budownictwo, a konkretnie budynki. Nale偶y uwzgl臋dnia膰 emisje pochodz膮ce nie tylko z u偶ytkowania budynku, ale tak偶e z produkcji wykorzystanych do jego budowy materia艂贸w, projektowania, procesu budowlanego i rozbi贸rki, czyli z ca艂ego cyklu jego 偶ycia. Dzia艂anie to ma doprowadzi膰 do sytuacji, w kt贸rej budynek b臋dzie charakteryzowa艂 si臋 zerowym bilansem wbudowanego oraz operacyjnego 艣ladu CO2. W obliczaniu bilansu mo偶e pom贸c analiza cyklu 偶ycia (ang. Life-Cycle Assessment – LCA), kt贸ra mierzy emisyjno艣膰 budynku od jego budowy po u偶ytkowanie i rozbi贸rk臋.

Budowa i eksploatacja budynk贸w odpowiadaj膮 za oko艂o 36 proc. globalnej emisji gaz贸w cieplarnianych, podczas gdy od 10 do 20 proc. stanowi膮 emisje pochodz膮ce z etapu produkcji i transportu materia艂贸w budowlanych. Aby skutecznie zdekarbonizowa膰 zasoby budowlane do 2050 r., zgodnie z celami ustanowionymi w Porozumieniu Paryskim, konieczne jest wi臋c ograniczenie emisji nie tylko na etapie u偶ytkowania budynk贸w, ale tak偶e produkcji materia艂贸w, projektowania, czy samego procesu budowlanegom贸wi dr Justyna Glusman, Dyrektor Zarz膮dzaj膮ca Fali Renowacji. I dodaje: Musimy wi臋c zacz膮膰 stopniowo analizowa膰 i uwzgl臋dnia膰 emisje w ca艂ym cyklu 偶ycia budynk贸w. Robi to ju偶 kilka europejskich pa艅stw, a wraz z wej艣ciem w 偶ycie nowelizacji dyrektywy EPBD wszystkie kraje UE zostan膮 zobowi膮zane do analizowania wp艂ywu budynk贸w na globalne ocieplenie. St膮d warto zacz膮膰 ju偶 o tym my艣le膰, projektuj膮c nowe ramy prawne.

Metoda wspieraj膮ca powstawanie zr贸wnowa偶onych budynk贸w

Wszystkie nowopowsta艂e budynki maj膮 wspiera膰 cel dekarbonizacji miast, dlatego budownictwo potrzebuje narz臋dzia do analizy wp艂ywu budynk贸w na globalne ocieplenie. Rozwi膮zaniem mo偶e by膰 analiza cyklu 偶ycia budynku (LCA), kt贸ra pozwala wyliczy膰 ca艂o艣ciowy 艣lad w臋glowy konieczny do oszacowania wp艂ywu inwestycji na klimat.

Polega ona na uwzgl臋dnieniu emisji CO2 w poszczeg贸lnych etapach w cyklu 偶ycia budynk贸w – pocz膮wszy od materia艂贸w budowlanych, transportu, konstrukcji obiektu, jego u偶ytkowania i sko艅czywszy na rozbi贸rce. Okres referencyjny wynosi 50 lat, a ocena jest przeprowadzana na podstawie projektu. Dzi臋ki wykorzystaniu programu OneClickLCA mo偶emy okre艣li膰 wp艂yw materia艂贸w na ca艂kowit膮 warto艣膰 艣ladu w臋glowego. Program jest narz臋dziem obliczeniowym, kt贸ry opiera si臋 na bazach ze 艣rednimi warto艣ciami CO2, gdzie najlepszym rozwi膮zaniem jest wskazanie warto艣ci na bazie deklaracji EPD producenta. W wyniku analizy powstaje raport zgodny z 11 niezale偶nymi certyfikatami i z ponad 30 certyfikatami i standardami dotycz膮cymi oceny cyklu 偶ycia i kalkulacji koszt贸w cyklu 偶ycia, w tym z wytycznymi wszystkich wersji LEED i BREEAM.

W wyniku analizy LCA dla budynku wielorodzinnego Arkada w Krakowie, kt贸r膮 przeprowadzi艂y Lafarge i SWECO, wykazano, 偶e najwy偶szy 艣lad w臋glowy powstaje w fazie eksploatacji budynku i odpowiada za ponad 70 proc. CO2 m贸wi Dariusz Kury艣, Kierownik ds. Rozwoju Biznesu w Lafarge Polska. I dodaje: Jako uczestnicy procesu budowlanego mamy wp艂yw na redukcj臋 zar贸wno wbudowanego, jak i operacyjnego 艣ladu w臋glowego. W pierwszym wypadku dzi臋ki zr贸wnowa偶onym materia艂om, w drugim – wyboru instalacji wewn臋trznych i projektowaniu przegr贸d z niskim zu偶yciem energii.W Lafarge od lat pracujemy nad receptur膮 materia艂贸w, wprowadzaj膮c na rynek betony o ni偶szej emisji – 艣rednio mi臋dzy 30 a 50 proc. ni偶szym CO2 w por贸wnaniu do beton贸w tradycyjnych. Do produkcji materia艂贸w u偶ywamy surowc贸w nie tylko zdekarbonizowanych, ale r贸wnie偶 produkt贸w ubocznych z innych ga艂臋zi przemys艂u. W taki spos贸b wspieramy gospodark臋 cyrkularn膮, kt贸ra jest cz臋艣ci膮 odpowiedzialnej produkcji w bran偶y budowlanej.

Droga do neutralnych klimatycznie i inteligentnych miast

Obecnie tylko u偶ytkowy 艣lad w臋glowy budynk贸w jest regulowany na poziomie UE oraz w przepisach krajowych pod k膮tem efektywno艣ci energetycznej. Badanie emisyjno艣ci w cyklu 偶ycia budynk贸w jeszcze nie jest wymagane polskimi przepisami. Wdro偶enie metody do oceny emisyjno艣ci w ca艂ym cyklu 偶ycia budynku, w tym uwzgl臋dnienia zmniejszania emisji wbudowanych, ma przyspieszy膰 strategia Fali Renowacji, kt贸ra szykuje du偶o zmian w ramach dyrektyw. Na przyk艂ad proponowane ramy dyrektywy EPBD, proces rewizji dyrektywy ws. efektywno艣ci energetycznej (EED), a tak偶e rozpocz臋cie przez resort rozwoju konsultacji dot. zmian w klasach energetycznych dla budynk贸w na poziomie krajowym 鈥 s膮 pierwszymi krokami w kierunku rozwoju prawodawstwa dotycz膮cego obliczenia ca艂o艣ciowego wp艂ywu budynk贸w na klimat. Umo偶liwiaj膮 one w艂膮czenie obliczenia emisji z cyklu 偶ycia budynku do standard贸w sektora budowlanego, tym samym wspieraj膮c misj臋 Neutralnych Klimatycznie i Inteligentnych Miast. Kluczowa w tej kwestii jest jednak wsp贸艂praca i zaanga偶owanie interesariuszy oraz dzia艂ania w艂adz, kt贸re b臋d膮 stymulowa膰 zmiany w kierunku wprowadzenia analizy LCA, jako obowi膮zkowej na etapie przetarg贸w na inwestycje budowlane oraz projektowania. Dzi臋ki temu ustalimy nowy standard na rynku budownictwa i doprowadzimy do osi膮gni臋cia celu dekarbonizacji zasob贸w budowlanych.