Emisje CO2 w cyklu ┼╝ycia budynku – czy to da si─Ö wyliczy─ç?

Emisje CO2 w cyklu ┼╝ycia budynku

Setka miast w kt├│rych zamieszkuje 12 proc. mieszka┼äc├│w Europy uczestniczy w misji Unii Europejskiej na rzecz inicjatywy Neutralne Klimatycznie i Inteligentne Miasta do 2030 r. Wybrane metropolie, w tym pi─Ö─ç z Polski, obecnie opracowuj─ů tzw. umowy Climate City – og├│lne plany neutralno┼Ťci klimatycznej m.in. w sektorze budownictwa. Do osi─ůgni─Öcia za┼éo┼╝onego celu, jakim jest redukcja emisji CO2 w budownictwie, potrzebne s─ů zmiany, kt├│re pozwol─ů na tworzenie zr├│wnowa┼╝onych budynk├│w oraz renowacj─Ö. Aby to zrobi─ç konieczna jest wiedza na temat tego ile emituje dany budynek. Jak wi─Öc to zrobi─ç?

Unijna dyrektywa EPBD stawia pierwsze kroki w niskoemisyjnym budownictwie

Zmiana dyrektywy EPBD, kt├│ra zosta┼éa przeg┼éosowana 9 lutego w Komisji Europejskiej wst─Öpnie zak┼éada, ┼╝e od 2028 roku wszystkie nowe budynki b─Öd─ů zeroemisyjne. Dyrektywa opisuje wprowadzenie ujednoliconej charakterystyki energetycznej budynku w formie dokumentu, kt├│ry b─Ödzie okre┼Ťla┼é zu┼╝ycie energii przez budynek oraz jego emisje CO2. Nak┼éada r├│wnie┼╝ obowi─ůzek przygotowania planu renowacji budynk├│w oraz ograniczenia zu┼╝ycia energii na kraje UE.

Implikacje wprowadzenia dyrektywy mog─ů spowodowa─ç du┼╝e zmiany zar├│wno dla inwestor├│w czy w┼éa┼Ťcicieli, jak i ca┼éego sektora budownictwa. St─ůd konieczna jest wiedza o tym, gdzie i ile emituje budownictwo, a konkretnie budynki. Nale┼╝y uwzgl─Ödnia─ç emisje pochodz─ůce nie tylko z u┼╝ytkowania budynku, ale tak┼╝e z produkcji wykorzystanych do jego budowy materia┼é├│w, projektowania, procesu budowlanego i rozbi├│rki, czyli z ca┼éego cyklu jego ┼╝ycia. Dzia┼éanie to ma doprowadzi─ç do sytuacji, w kt├│rej budynek b─Ödzie charakteryzowa┼é si─Ö zerowym bilansem wbudowanego oraz operacyjnego ┼Ťladu CO2. W obliczaniu bilansu mo┼╝e pom├│c analiza cyklu ┼╝ycia (ang. Life-Cycle Assessment – LCA), kt├│ra mierzy emisyjno┼Ť─ç budynku od jego budowy po u┼╝ytkowanie i rozbi├│rk─Ö.

Budowa i eksploatacja budynk├│w odpowiadaj─ů za oko┼éo 36 proc. globalnej emisji gaz├│w cieplarnianych, podczas gdy od 10 do 20 proc. stanowi─ů emisje pochodz─ůce z etapu produkcji i transportu materia┼é├│w budowlanych. Aby skutecznie zdekarbonizowa─ç zasoby budowlane do 2050 r., zgodnie z celami ustanowionymi w Porozumieniu Paryskim, konieczne jest wi─Öc ograniczenie emisji nie tylko na etapie u┼╝ytkowania budynk├│w, ale tak┼╝e produkcji materia┼é├│w, projektowania, czy samego procesu budowlanegom├│wi dr Justyna Glusman, Dyrektor Zarz─ůdzaj─ůca Fali Renowacji. I dodaje: Musimy wi─Öc zacz─ů─ç stopniowo analizowa─ç i uwzgl─Ödnia─ç emisje w ca┼éym cyklu ┼╝ycia budynk├│w. Robi to ju┼╝ kilka europejskich pa┼ästw, a wraz z wej┼Ťciem w ┼╝ycie nowelizacji dyrektywy EPBD wszystkie kraje UE zostan─ů zobowi─ůzane do analizowania wp┼éywu budynk├│w na globalne ocieplenie. St─ůd warto zacz─ů─ç ju┼╝ o tym my┼Ťle─ç, projektuj─ůc nowe ramy prawne.

Metoda wspieraj─ůca powstawanie zr├│wnowa┼╝onych budynk├│w

Wszystkie nowopowsta┼ée budynki maj─ů wspiera─ç cel dekarbonizacji miast, dlatego budownictwo potrzebuje narz─Ödzia do analizy wp┼éywu budynk├│w na globalne ocieplenie. Rozwi─ůzaniem mo┼╝e by─ç analiza cyklu ┼╝ycia budynku (LCA), kt├│ra pozwala wyliczy─ç ca┼éo┼Ťciowy ┼Ťlad w─Öglowy konieczny do oszacowania wp┼éywu inwestycji na klimat.

Polega ona na uwzgl─Ödnieniu emisji CO2 w poszczeg├│lnych etapach w cyklu ┼╝ycia budynk├│w – pocz─ůwszy od materia┼é├│w budowlanych, transportu, konstrukcji obiektu, jego u┼╝ytkowania i sko┼äczywszy na rozbi├│rce. Okres referencyjny wynosi 50 lat, a ocena jest przeprowadzana na podstawie projektu. Dzi─Öki wykorzystaniu programu OneClickLCA mo┼╝emy okre┼Ťli─ç wp┼éyw materia┼é├│w na ca┼ékowit─ů warto┼Ť─ç ┼Ťladu w─Öglowego. Program jest narz─Ödziem obliczeniowym, kt├│ry opiera si─Ö na bazach ze ┼Ťrednimi warto┼Ťciami CO2, gdzie najlepszym rozwi─ůzaniem jest wskazanie warto┼Ťci na bazie deklaracji EPD producenta. W wyniku analizy powstaje raport zgodny z 11 niezale┼╝nymi certyfikatami i z ponad 30 certyfikatami i standardami dotycz─ůcymi oceny cyklu ┼╝ycia i kalkulacji koszt├│w cyklu ┼╝ycia, w tym z wytycznymi wszystkich wersji LEED i BREEAM.

W wyniku analizy LCA dla budynku wielorodzinnego Arkada w Krakowie, kt├│r─ů przeprowadzi┼éy Lafarge i SWECO, wykazano, ┼╝e najwy┼╝szy ┼Ťlad w─Öglowy powstaje w fazie eksploatacji budynku i odpowiada za ponad 70 proc. CO2 ÔÇô m├│wi Dariusz Kury┼Ť, Kierownik ds. Rozwoju Biznesu w Lafarge Polska. I dodaje: Jako uczestnicy procesu budowlanego mamy wp┼éyw na redukcj─Ö zar├│wno wbudowanego, jak i operacyjnego ┼Ťladu w─Öglowego. W pierwszym wypadku dzi─Öki zr├│wnowa┼╝onym materia┼éom, w drugim – wyboru instalacji wewn─Ötrznych i projektowaniu przegr├│d z niskim zu┼╝yciem energii.W Lafarge od lat pracujemy nad receptur─ů materia┼é├│w, wprowadzaj─ůc na rynek betony o ni┼╝szej emisji – ┼Ťrednio mi─Ödzy 30 a 50 proc. ni┼╝szym CO2 w por├│wnaniu do beton├│w tradycyjnych. Do produkcji materia┼é├│w u┼╝ywamy surowc├│w nie tylko zdekarbonizowanych, ale r├│wnie┼╝ produkt├│w ubocznych z innych ga┼é─Özi przemys┼éu. W taki spos├│b wspieramy gospodark─Ö cyrkularn─ů, kt├│ra jest cz─Ö┼Ťci─ů odpowiedzialnej produkcji w bran┼╝y budowlanej.

Droga do neutralnych klimatycznie i inteligentnych miast

Obecnie tylko u┼╝ytkowy ┼Ťlad w─Öglowy budynk├│w jest regulowany na poziomie UE oraz w przepisach krajowych pod k─ůtem efektywno┼Ťci energetycznej. Badanie emisyjno┼Ťci w cyklu ┼╝ycia budynk├│w jeszcze nie jest wymagane polskimi przepisami. Wdro┼╝enie metody do oceny emisyjno┼Ťci w ca┼éym cyklu ┼╝ycia budynku, w tym uwzgl─Ödnienia zmniejszania emisji wbudowanych, ma przyspieszy─ç strategia Fali Renowacji, kt├│ra szykuje du┼╝o zmian w ramach dyrektyw. Na przyk┼éad proponowane ramy dyrektywy EPBD, proces rewizji dyrektywy ws. efektywno┼Ťci energetycznej (EED), a tak┼╝e rozpocz─Öcie przez resort rozwoju konsultacji dot. zmian w klasach energetycznych dla budynk├│w na poziomie krajowym ÔÇô s─ů pierwszymi krokami w kierunku rozwoju prawodawstwa dotycz─ůcego obliczenia ca┼éo┼Ťciowego wp┼éywu budynk├│w na klimat. Umo┼╝liwiaj─ů one w┼é─ůczenie obliczenia emisji z cyklu ┼╝ycia budynku do standard├│w sektora budowlanego, tym samym wspieraj─ůc misj─Ö Neutralnych Klimatycznie i Inteligentnych Miast. Kluczowa w tej kwestii jest jednak wsp├│┼épraca i zaanga┼╝owanie interesariuszy oraz dzia┼éania w┼éadz, kt├│re b─Öd─ů stymulowa─ç zmiany w kierunku wprowadzenia analizy LCA, jako obowi─ůzkowej na etapie przetarg├│w na inwestycje budowlane oraz projektowania. Dzi─Öki temu ustalimy nowy standard na rynku budownictwa i doprowadzimy do osi─ůgni─Öcia celu dekarbonizacji zasob├│w budowlanych.