Re-urbanizacja miast i prop-tech

urbanizacja

Smart┬áCity┬áForum jest najwa┼╝niejszym w Polsce kongresem po┼Ťwi─Öconym funkcjonowaniu i rozwojowi inteligentnych miast. Stanowi odpowied┼║ na transformacj─Ö dotycz─ůc─ů budowy i funkcjonowania miast oraz region├│w, jaka dokonuje si─Ö w skali globalnej.

Wydarzenie gromadzi decydent├│w szczebla krajowego, administracji samorz─ůdowej oraz znanych ekspert├│w z bran┼╝ takich jak: transport, budownictwo, bezpiecze┼ästwo, energetyka, zarz─ůdzanie danymi, czy r├│wnie┼╝ us┼éug publicznych. To sprawia, ┼╝e┬áSmart┬áCity┬áForum jest zdecydowanie najwa┼╝niejsz─ů w Polsce inicjatyw─ů po┼Ťwi─Öcon─ů inteligentnym miastom w takiej skali i z takim zapleczem merytorycznym.

Strona konferencji: XV edycja Smart City Forum

Nowe podej┼Ťcie do projektowania przestrzeni u┼╝yteczno┼Ťci publicznej. Trendy w architekturze i nowoczesnej urbanistyce

Zmiany w podej┼Ťciu do ekologii, zwi─ůzane z coraz wi─Ökszym zanieczyszczeniem miast, w po┼é─ůczeniu z ogromnym post─Öpem technologicznym sprawiaj─ů, ┼╝e jeste┼Ťmy ┼Ťwiadkami transformacji urbanistycznej. ┼╗ycie na mocno zurbanizowanych terenach ze wzgl─Ödu na procesy klimatyczne i gospodarcze staje si─Ö coraz trudniejsze. Zadaniem projektant├│w jest wyznaczanie trend├│w, kt├│re z jednej strony pozytywnie wp┼éyn─ů na dobrostan mieszka┼äc├│w, a z drugiej ÔÇô na ┼Ťrodowisko naturalne. Wiele globalnych problem├│w dotyka nas lokalnie, a dobrostan ludzi zale┼╝ny jest od wielu czynnik├│w, na kt├│re realnie wp┼éywaj─ů projektanci i plani┼Ťci.

Dwa g┼é├│wne trendy w nowoczesnej urbanistyce to ekologia i wykorzystywanie nowoczesnych technologii. Zr├│wnowa┼╝one budownictwo oznacza, ┼╝e budynki s─ů ekologiczne nie tylko w trakcie ich u┼╝ywania, ale r├│wnie┼╝ podczas projektowania, budowy i ewentualnej utylizacji. Odpowiednia droga projektowa zwraca si─Ö zatem ku zeroemisyjnym i zero-energetycznym budynkom, na ka┼╝dym etapie ich ÔÇ×┼╝yciaÔÇŁ. Nie mo┼╝na tutaj zapomina─ç tak┼╝e o komunikacji ÔÇô zar├│wno na osiedlach, jak i w przestrzeniach miejskich coraz cz─Ö┼Ťciej stawia si─Ö na promocj─Ö ruchu rowerowego i pieszego, a na ograniczanie ruchu samochodowego.

Z kolei je┼Ťli chodzi o wykorzystywanie nowoczesnych technologii, kluczem jest wykorzystywanie jej ju┼╝ na etapie projektowym. Za pomoc─ů r├│┼╝norodnych narz─Ödzi mo┼╝na symulowa─ç i planowa─ç rozwi─ůzania, kt├│re odpowiedz─ů na wsp├│┼éczesne wyzwania i potrzeby mieszka┼äc├│w. Narz─Ödzia informatyczne pozwalaj─ů m.in. symulowa─ç zyski p┼éyn─ůce z energii s┼éonecznej, opracowywa─ç ochron─Ö przeciwwiatrow─ů czy dba─ç o odpowiedni poziom ha┼éasu. Ciekawym rozwi─ůzaniem jest tak┼╝e symulacja cyklu obiektu w przestrzeni wirtualnej. Umo┼╝liwia ona analiz─Ö koszt├│w zwi─ůzanych z ca┼éym cyklem ┼╝ycia budynku.

Jak projektuje si─Ö teraz przestrze┼ä miejsk─ů? Jakie s─ů trendy?

Odpowied┼║ na tak postawione pytanie nie jest ┼éatwa i niestety zale┼╝y od wielu czynnik├│w. Kluczowe znaczenie odgrywaj─ů w tym przypadku funkcje przypisane danej przestrzeni miejskiej, jej lokalizacja, czy te┼╝ istniej─ůce uwarunkowania techniczne. Inne za┼éo┼╝enia towarzyszy─ç b─Öd─ů obszarom przemys┼éowym, inne mieszkaniowym, a jeszcze inaczej podchodzi─ç b─Ödziemy do stref rekreacyjno-wypoczynkowych, czy turystycznych. Rozwijaj─ůc silnie zurbanizowan─ů przestrze┼ä ┼Ťr├│dmiejsk─ů napotkamy wiele ogranicze┼ä architektonicznych b─ůd┼║ technicznych, kt├│re z kolei rzadziej pojawia─ç si─Ö b─Öd─ů na terenach peryferyjnych. W przypadku obiekt├│w zabytkowych oraz stref ochrony konserwatorskiej odr─Öbn─ů spraw─ů jest uzgodnienie planowanych dzia┼éa┼ä z w┼éa┼Ťciwym miejscowo konserwatorem zabytk├│w. W ka┼╝dym z tych przypadk├│w nale┼╝y jednak zwr├│ci─ç uwag─Ö na kilka uniwersalnych zasad, kt├│re winny le┼╝e─ç u podstaw projektowania przestrzeni miejskiej. Zaliczam do nich, po pierwsze, wysok─ů dost─Öpno┼Ť─ç komunikacyjn─ů z priorytetem dla publicznej komunikacji zbiorowej oraz alternatywnych form przemieszczania si─Ö – pieszo i rowerem. Kr├│tki czas przejazdu i wygoda przemieszczania si─Ö s─ů obecnie jednym z najistotniejszych czynnik├│w warunkuj─ůcych jako┼Ť─ç ┼╝ycia w mie┼Ťcie. Wobec wzrastaj─ůcego zat┼éoczenia na drogach, problem├│w z parkowaniem pojazd├│w centrach miast, uprzywilejowanie komunikacji zbiorowej oraz pieszo-rowerowej ma kluczowe znaczenie w organizowaniu przestrzeni miejskiej. Drug─ů, bardzo wa┼╝n─ů determinant─ů rozwoju wsp├│┼éczesnych miast jest ochrona ┼Ťrodowiska. W tym przypadku mam na my┼Ťli zar├│wno dbanie o harmonijny rozw├│j zielni miejskiej i zapewnienie odpowiedniej powierzchni biologicznie czynnej, jak r├│wnie┼╝ zagospodarowanie i zatrzymanie w├│d opadowych. Stosuj─ůc tego typu rozwi─ůzania ograniczymy negatywne skutki zmian klimatu przejawiaj─ůce si─Ö w zjawiskach miejskiej wyspy ciep┼éa, nawalnych deszczy, czy susz. Osi─ůgniemy r├│wnie┼╝ korzy┼Ťci ekonomiczne wykorzystuj─ůc wod─Ö deszczow─ů do utrzymania zieleni miejskiej oraz zniwelujemy op┼éaty z tytu┼éu jej odprowadzania do kanalizacji deszczowej. Trzecim czynnikiem warunkuj─ůcym nowoczesne projektowanie przestrzeni w miastach jest jej funkcjonalno┼Ť─ç, bezpiecze┼ästwo i dost─Öpno┼Ť─ç dla os├│b z niepe┼énospawno┼Ťciami. Bardzo wa┼╝ne jest przy tym tzw. ÔÇ×wyprzedzaj─ůce my┼ŤlenieÔÇŁ, polegaj─ůce na przewidywaniu trend├│w rozwojowych, w tym dotycz─ůcych nowych technologii, znajomo┼Ťci oczekiwa┼ä mieszka┼äc├│w, obserwowaniu zamian w ich postawach spo┼éecznych, konsumpcyjnych, czy zawodowych. Przyk┼éadem mo┼╝e tu by─ç chocia┼╝by dynamiczny rozw├│j elektromobilno┼Ťci determinuj─ůcy zapotrzebowanie na infrastruktur─Ö ┼éadowania pojazd├│w. Rewitalizacja atrakcyjnych po┼é─ůcze┼ä kolejowych w obszarze funkcjonalnym miasta wymaga tworzenia centr├│w przesiadkowych, a stale rosn─ůca ┼Ťwiadomo┼Ť─ç zdrowego stylu ┼╝ycia w┼Ťr├│d mieszka┼äc├│w wymaga nowoczesnej infrastruktury sportowo-rekreacyjnej, w tym rowerowej. Ponad wszelk─ů w─ůtpliwo┼Ť─ç likwidowane by─ç musz─ů wszelkie bariery architektoniczne, a dost─Öpne technologie winny wspiera─ç osoby z niepe┼énosprawno┼Ťciami w korzystaniu z infrastruktury miejskiej. Takie podej┼Ťcie wymaga nie tylko pog┼é─Öbionych analiz dost─Öpnych danych, czy wykorzystania nowoczesnych narz─Ödzi planistycznych, lecz przede wszystkim, pog┼é─Öbiania proces├│w partycypacyjnych i konsultacyjnych, kt├│re le┼╝─ů u podstaw bie┼╝─ůcych proces├│w smart w zarz─ůdzaniu miastem. Przestrze┼ä miejska s┼éu┼╝y jej mieszka┼äcom, winna by─ç zatem dla nich ÔÇ×czytelnaÔÇŁ, funkcjonalna, bezpieczna i atrakcyjna, a infrastruktura w niej zlokalizowana dost─Öpna oraz odpowiadaj─ůca ich faktycznym oczekiwaniom i potrzebom. Dlatego w projektowaniu przestrzeni miejskiej niezb─Ödny jest otwarty dialog z mieszka┼äcami oraz konieczno┼Ť─ç zawarcia swoistego rodzaju kontraktu spo┼éecznego w celu pogodzenia cz─Östo odmiennych interes├│w poszczeg├│lnych u┼╝ytkownik├│w miasta, np. kierowc├│w i rowerzyst├│w, czy m┼éodzie┼╝y i senior├│w. Rozbie┼╝no┼Ťci w stosunku do oczekiwanych kierunk├│w rozwoju miasta jest znacznie wi─Öcej, st─ůd te┼╝ opr├│cz zr├│wnowa┼╝onego projektowania przestrzeni miejskiej niezb─Ödne jest podejmowanie dzia┼éa┼ä dotycz─ůcych budowania ┼Ťwiadomo┼Ťci mieszka┼äc├│w w zakresie cel├│w, potrzeb i korzy┼Ťci oraz uwarunkowa┼ä prawnych i technicznych podejmowanych dzia┼éa┼ä. – m├│wi Tadeusz Krzakowski, Prezydent Miasta Legnicy.

Przykłady przyjaznej przestrzeni miejskiej: konkretne dobre rewitalizacje, ucieczka od betonozy i zazielenianie miast

Przyjazna przestrze┼ä miejska powinna by─ç zaprojektowana w zgodzie z natur─ů i odpowiada─ç na potrzeby mieszka┼äc├│w. To taka przestrze┼ä, do kt├│rej ch─Ötnie si─Ö wraca, sp─Ödza czas, pracuje i odpoczywa. W ostatnich latach w kreowaniu miejskiej przestrzeni du┼╝e znaczenie ma placemaking, czyli nadawanie nowego ┼╝ycia zapomnianym b─ůd┼║ zaniedbanym wcze┼Ťniej miejscom. Dobry projekt jest podstaw─ů udanej rewitalizacji. Powinien uwzgl─Ödnia─ç elementy to┼╝samo┼Ťciowe czy historyczne danego miejsca, ale jednocze┼Ťnie ┼Ťwietnie wpisywa─ç si─Ö w krajobraz przestrzeni. Z jednej strony rewitalizacja musi uwzgl─Ödnia─ç autentyczno┼Ť─ç miejsca, a z drugiej ÔÇô by─ç doskonale zaadaptowana do pe┼énienia nowych funkcji dla mieszka┼äc├│w i odwiedzaj─ůcych. W ostatnich latach w Polsce z sukcesem dokonano kilku warto┼Ťciowych rewitalizacji, kt├│re pozwoli┼éy zachowa─ç to┼╝samo┼Ť─ç historyczn─ů, a jednocze┼Ťnie s┼éu┼╝y─ç ludziom. Mo┼╝na tutaj przytoczy─ç takie przestrzenie, jak: Browary Warszawskie, ┼é├│dzka Manufaktura, katowicka Strefa Kultury, bydgoska Wyspa M┼éy┼äska czy gda┼äskie Dolne Miasto.

Mimo, i┼╝ w wielu miastach stworzono miejsca pozbawione zieleni, trend przyjaznej przestrzeni miejskiej zak┼éada zazielenianie i ucieczk─Ö od betonozy. Post─Öpuj─ůce zmiany klimaty wymuszaj─ů odbetonowanie miast, a do tego potrzebne s─ů realne dzia┼éania. Zazielenianie miast jest jedn─ů z wa┼╝niejszych broni w walce z kryzysem klimatycznym, jednak do pogodzenia s─ů takie kwestie, jak coraz wi─Öksza liczba ludno┼Ťci, inwestycje komercyjne i potrzeby mieszka┼äc├│w. Co ciekawe, nowoczesne technologie mog─ů u┼éatwi─ç urbanistom i projektantom zazielenianie miast. Do tej pory mo┼╝liwe to by┼éo za pomoc─ů mapowania stanu drzew, co by┼éo ┼╝mudnym, d┼éugim i kosztownym procesem, nie zawsze dok┼éadnym. Nowoczesne technologie umo┼╝liwiaj─ů dzisiaj wykonywanie zdj─Ö─ç satelitarnych i wykorzystywanie sztucznej inteligencji do mapowania drzewostanu w danej przestrzeni. Wprawdzie rozwi─ůzanie to testowane jest przede wszystkim na ten moment za oceanem, to jest to trend, kt├│ry powinien by─ç brany pod uwag─Ö podczas planowania przestrzeni miejskiej przez urbanist├│w. Tym bardziej, ┼╝e systematycznie pojawiaj─ů si─Ö nowe rozwi─ůzania z zakresu ekologii, wykorzystuj─ůce sztuczn─ů inteligencj─Ö i cyfrowe technologie. Wydaje si─Ö, ┼╝e wystarczy po nie jedynie si─Ögn─ů─ç i w odpowiedni spos├│b zaimplementowa─ç.

Strategie w projektowaniu przestrzeni miast przysz┼éo┼Ťci: technologie cyfrowe, proptech, inteligentne budynki efektywne energetycznie

Miasta przysz┼éo┼Ťci musz─ů by─ç z jednej strony przyjazne mieszka┼äcom, a z drugiej ÔÇô by─ç te┼╝ efektywne kosztowo. Wsp├│┼écze┼Ťni urbani┼Ťci powinni kierowa─ç si─Ö strategi─ů, w kt├│rej pierwsze skrzypce odgrywa bezpiecze┼ästwo i komfort mieszka┼äc├│w, odzyskiwanie przestrzeni dla pieszych, rewitalizacje zapomnianych lub zaniedbanych miejsc, nacisk na transport rowerowy i publiczny. Wa┼╝nym elementem strategii powinna by─ç tzw. strategia rozwoju do wewn─ůtrz, a zatem ograniczanie rozrostowi przedmie┼Ť─ç, co ┼é─ůczy si─Ö z wspomnianymi rewitalizacjami, dog─Öszczaniem istniej─ůcej zabudowy i wykorzystywaniem istniej─ůcej ju┼╝ infrastruktury. Istotnymi elementami strategii w projektowaniu miast przysz┼éo┼Ťci powinno by─ç r├│wnie┼╝ planowanie parking├│w (wp┼éywa to na decyzje transportowe mieszka┼äc├│w) czy zwracanie si─Ö do centr├│w miast. Tutaj znowu powr├│cimy do rewitalizacji, kt├│ra umo┼╝liwia o┼╝ywianie wa┼╝nych punkt├│w miasta i rozwijanie pe┼énionych przez nie funkcji. Warto tutaj jednak podkre┼Ťli─ç, ┼╝e nie chodzi wy┼é─ůcznie o rewitalizacj─Ö budynk├│w, ale zmiany musz─ů i┼Ť─ç dalej ÔÇô obejmowa─ç dzia┼éania aktywizuj─ůce dany obszar i by─ç maksymalnie funkcjonalne.

W kreowaniu przyjaznych przestrzeni, ale tak┼╝e miejsc do mieszkania, powinny urbanistom i projektantom pomaga─ç wspomniane technologie cyfrowe, pozwalaj─ůce na prototypowanie inwestycji, jak r├│wnie┼╝ na tworzenie wirtualnych modeli 3D, co pozwoli na ograniczanie koszt├│w oraz ich planowanie w przysz┼éo┼Ťci.

Wa┼╝nym elementem inteligentnej energetyki si┼é─ů rzeczy s─ů inteligentne budynki, a tak┼╝e smarthomes, kt├│re coraz cz─Ö┼Ťciej mo┼╝na ju┼╝ spotka─ç w ofertach deweloper├│w. Wysoko zaawansowane technicznie budynki mog─ů mie─ç przer├│┼╝ne przeznaczenie. Mog─ů to by─ç r├│wnie dobrze inteligentne domy, ale tak┼╝e budynki u┼╝yteczno┼Ťci publicznej, szko┼éy, szpitale czy banki. Poza wykorzystywaniem nowoczesnych technologii u┼éatwiaj─ůcych funkcjonowanie, inteligentne budynki posiadaj─ů instalacje, kt├│re realnie pozwalaj─ů oszcz─Ödza─ç energi─Ö. To z jednej strony wpisuje si─Ö w trend pro-ekologiczny, ale wydaje si─Ö by─ç tak┼╝e doskona┼éym rozwi─ůzaniem na czasy, w kt├│rych mamy do czynienia z wysokimi rachunkami za energi─Ö. Paradoksalnie kryzys energetyczny, jakiego jeste┼Ťmy ┼Ťwiadkami, mo┼╝e przyspieszy─ç stosowanie inteligentnych rozwi─ůza┼ä i jeszcze wi─Öksze zainteresowanie nimi.

Technologie cyfrowe w wielkoskalowym budownictwie miejskim

Mimo, ┼╝e budownictwo wci─ů┼╝ jest odrobin─Ö ÔÇ×w tyleÔÇŁ, je┼Ťli chodzi o wykorzystywanie nowoczesnych rozwi─ůza┼ä, cyfryzacja w tej bran┼╝y systematycznie si─Ö rozwija. Jakie technologie cyfrowe stosowane s─ů w budownictwie miejskim? S─ů to mi─Ödzy innymi technologie AR (Augmented Reality), BIM, czyli modelowanie informacji o budynku, inteligentne miasta czy internet rzeczy.

BIM to zintegrowane projektowanie w 3D, kt├│re bardzo szybko si─Ö rozwija. Technologia rozszerzonej rzeczywisto┼Ťci pozwala stworzy─ç wirtualny model budynku w takiej formie, jak gdyby by┼é ju┼╝ realnie zbudowany. Pozwala to w bardzo ┼éatwy spos├│b zarz─ůdza─ç i koordynowa─ç prace r├│┼╝nych zespo┼é├│w, odpowiedzialnych za instalacje, architektur─Ö i konstrukcj─Ö.

Modelowanie BIM umo┼╝liwia zwi─Ökszenie efektywno┼Ťci inwestycji i zniwelowanie ewentualnych b┼é─Öd├│w na bardzo wczesnym etapie. Co istotne, ┼é─ůczenie modeli z danymi (np. pochodz─ůcymi z georadar├│w), pozwala na tworzenie budynk├│w przyjaznych ┼Ťrodowisku. Prototypowanie inwestycji to u┼éatwienie zar├│wno dla architekt├│w, jak i dla klient├│w ko┼äcowych (w przypadku budownictwa mieszkalnego i przestrzeni miejskich). Technologie cyfrowe pozwalaj─ů na tworzenie dopasowanych indywidualnie rozwi─ůza┼ä, ale r├│wnie┼╝ niezwykle dok┼éadnych i realistycznych. Mo┼╝liwo┼Ťci modelowania inwestycji s─ů imponuj─ůce i ┼Ťwietnie nadaj─ů si─Ö do tworzenia zar├│wno inwestycji mieszkalnych, jak i wielkoskalowego budownictwa miejskiego. Dobrym przyk┼éadem mo┼╝e by─ç stworzony za pomoc─ů technologii BIM norweski most Randselva, kt├│ry jednog┼éo┼Ťnie zosta┼é okrzykni─Öty najlepszym projektem BIM na ca┼éym ┼Ťwiecie. Projekt ten by┼é niezwykle skomplikowany m.in. ze wzgl─Ödu na z┼éo┼╝on─ů geometri─Ö i uk┼éad zbrojenia, a stworzenie modelu 3D bardzo u┼éatwi┼éo prac─Ö zar├│wno na etapie projektu, jak dalszego wykonania. Co ciekawe, w pracy nad mostem bra┼éo udzia┼é kilka zespo┼é├│w projektowych, w tym jeden pochodz─ůcy z naszego kraju.

Podsumowuj─ůc, trendy w architekturze i nowoczesnej urbanistyce odpowiadaj─ů wyzwaniom wywo┼éanym zmianom klimatycznym, a du┼╝─ů w nich rol─Ö odgrywaj─ů nowoczesne technologie. Jak wida─ç na przyk┼éadach warto┼Ťciowych rewitalizacji obszar├│w miejskich w Polsce, projektanci id─ů z duchem odchodzenia od betonozy, jednocze┼Ťnie odpowiadaj─ůc na potrzeby mieszka┼äc├│w. Przyjazna przestrze┼ä miejska powinna by─ç nie tylko zaprojektowana zgodnie z natur─ů, ale stawia─ç w┼éa┼Ťnie potrzeby mieszka┼äc├│w na pierwszy miejscu. Strategia miast przysz┼éo┼Ťci wi─ů┼╝e si─Ö ┼Ťci┼Ťle z wykorzystywaniem nowoczesnych technologii, kt├│re pozwol─ů tworzy─ç budynki nie tylko efektywne energetycznie, ale te┼╝ u┼╝ytecznie i kosztowo.

Materia┼é powsta┼é we wsp├│┼épracy z firm─ů InCor