Akustyka w budownictwie

Na etapie projektowania dowolnego obiektu trzeba rozwa偶y膰 i zaplanowa膰 szereg rozwi膮za艅 i system贸w przek艂adaj膮cych si臋 na p贸藕niejszy komfort u偶ytkowania. Du偶o uwagi po艣wi臋ca si臋 termoizolacji, klasyfikacji ogniowej, o艣wietleniu czy wentylacji, jednak z rzadka projektanci skupiaj膮 si臋 na akustyce. To zasadniczy b艂膮d, kt贸ry na szcz臋艣cie, w niekt贸rych przypadkach udaje si臋 naprawi膰 ma艂o inwazyjnymi metodami.

Akustyka, czyli鈥

Akustyka stanowi istotny element budownictwa, kt贸ry w znacz膮cym stopniu decyduje o tym czy dobrze czujemy si臋 w danym wn臋trzu. O tym czy zosta艂a ona zaprojektowana poprawnie czy te偶 dopuszczono si臋 zaniedba艅 przekonujemy si臋 zwykle w chwili, kiedy zaczynamy korzysta膰 z danego obiektu lub wn臋trza. Ewentualne problemy nie zawsze udaje si臋 zniwelowa膰, dlatego akustyka powinna by膰 wpisana w pierwszy etap projektowania, kiedy wszelkie trudno艣ci mo偶na przewidzie膰 i im zapobiec.

W obiekcie takim jak wielka sala koncertowa czy studio nagra艅 akustyka jest czym艣 oczywistym, dlatego planuje si臋 j膮 skrupulatnie od samego pocz膮tku. Niestety rzadko tak jest w przypadku auli wyk艂adowych, sali konferencyjnych, szpitali czy zwyk艂ych mieszka艅, w kt贸rych d藕wi臋k odgrywa r贸wnie wa偶n膮 rol臋. Dlaczego? S膮 to miejsca, w kt贸rych w zale偶no艣ci od przeznaczenia istotna staje si臋 kwestia zrozumia艂o艣ci mowy, czasu pog艂osu czy poch艂aniania d藕wi臋ku. Te parametry mo偶na regulowa膰 wykorzystuj膮c rozmaite ustroje akustyczne. – Do dyspozycji architekta pozostaje wiele rozmaitych rozwi膮za艅, np. specjalistyczne farby, tynki, ok艂adziny, 偶agle akustyczne, kt贸re poprawiaj膮 warunki s艂yszalno艣ci w pomieszczeniach 鈥 m贸wi Sebastian Szarejko, Product Manager system贸w akustycznych firmy Sto sp. z o.o. – Ponadto niekt贸re z nich, jak np. panele akustyczne pozwalaj膮 w dowolny spos贸b kreowa膰 wystr贸j wn臋trza. Stosowane w niekt贸rych systemach staj膮 si臋 materia艂em nie tylko funkcjonalnym akustycznie, ale r贸wnie偶 dekoracyjnym 鈥 dodaje.

Niestety 艣wiadomo艣膰 znaczenia akustyki w polskim budownictwie pozostaje wci膮偶 na niskim poziomie, chocia偶 w ostatnim czasie wi臋cej uwagi po艣wi臋ca si臋 modyfikacjom normy pog艂osowej.

Zaniedbania i ich skutki

Konsekwencj膮 wszelkich zaniedba艅 w kwestiach akustyki jest chocia偶by obni偶ona skuteczno艣膰 nauki i pracy ludzi w pomieszczeniach, w kt贸rych trudno si臋 skoncentrowa膰 lub trzeba podnosi膰 g艂os by porozumie膰 si臋 z innymi. To z kolei przek艂ada si臋 na szeroko rozumiany komfort, samopoczucie i zdrowie.

Przy niespe艂niaj膮cych norm parametrach akustycznych trudno o dobre warunki do pracy, nauki lub snu. Mog膮 one wynika膰 z zaniedba艅, kt贸re pope艂niane s膮 zar贸wno na etapie projektowania jak i wykonawstwa. Faza projektu budynku powinna uwzgl臋dnia膰 wiele czynnik贸w, jednak r贸wnie wa偶na jest adaptacja akustyczna wn臋trz, czyli np. zastosowanie materia艂贸w charakteryzuj膮cych si臋 odpowiedni膮 ch艂onno艣ci膮 d藕wi臋k贸w, kt贸re skracaj膮 czas pog艂osu.

Bywa te偶 tak, 偶e na etapie projektowania wszystko zosta艂o wykonane poprawnie, jednak niezadowalaj膮ca jako艣膰 wykonania przek艂ada si臋 na niewymierny efekt finalny. Dzieje si臋 tak, kiedy wykonawca decyduje o podmianie wybranego materia艂u, kt贸ry zosta艂 opisany w projekcie i kt贸ry okaza艂 si臋 trudno dost臋pny bez wcze艣niejszego zam贸wienia. Wykonawca mo偶e nie mie膰 艣wiadomo艣ci, 偶e ta pozornie niewielka zmiana wp艂ynie bardzo negatywnie na parametr akustyki wn臋trza, poniewa偶 pierwotny system zak艂ada艂 jako warstw臋 finaln膮 farb臋 transparentn膮 akustycznie, a zamieniono j膮 na zwyk艂膮. Efektem s膮 niedopuszczalne rozbie偶no艣ci w wynikach finalnych pomiar贸w wzgl臋dem za艂o偶onych warto艣ci projektowych.

– Nie bez znaczenia pozostaje r贸wnie偶 dob贸r odpowiedniej metody aplikacji pow艂ok akustycznych. W przypadku w膮tpliwo艣ci warto skonsultowa膰 si臋 ze specjalist膮, kt贸ry pozwoli unikn膮膰 b艂臋d贸w. Mog膮 by膰 one na tyle du偶e, 偶e mimo 艣wiadomo艣ci znaczenia akustyki i u偶ycia odpowiednich materia艂贸w efekt ko艅cowy b臋dzie niezadowalaj膮cy 鈥 t艂umaczy Sebastian Szarejko.

Skutki zastosowania niew艂a艣ciwej adaptacji akustycznej jak i jej braku s膮 r贸偶norakie. Najog贸lniej rzecz bior膮c mo偶na powiedzie膰, 偶e sprowadza si臋 to do braku komfortu przebywania w danym pomieszczeniu. Jednak problem jest bardziej z艂o偶ony. Ludzie przebywaj膮cy w miejscach o wyd艂u偶onym czasie pog艂osu maj膮 ci膮g艂e wra偶enie przebywania w ha艂asie. Z tego powodu cz臋sto podnosz膮 g艂os i gorzej s艂ysz膮, podnosi si臋 im ci艣nienie, co z kolei przek艂ada si臋 na przyspieszon膮 prac臋 serca. Nic dziwnego, 偶e po kilku godzinach sp臋dzonych w takich warunkach s膮 rozdra偶nieni i zm臋czeni.

Wydawa膰 by si臋 mog艂o, 偶e sprawa dotyczy nielicznych miejsc, tymczasem mowa tu o zdecydowanej wi臋kszo艣ci sal lekcyjnych, w kt贸rych dzieci z ostatnich 艂awek niedos艂ysz膮 s艂贸w nauczyciela, korytarzy w urz臋dach z kamienn膮 posadzk膮, w kt贸rych s艂ycha膰 nieprzyjemne echo czy te偶 biur typu open space, gdzie trudno o chwil臋 ciszy i skupienia. R贸wnie negatywnie prezentuje si臋 sytuacja na dworcach kolejowych, gdzie czas pog艂osu jest znacznie wyd艂u偶ony, czy w szpitalach, w kt贸rych d藕wi臋k aparatury miesza si臋 z gwarem personelu, odg艂osami dochodz膮cymi zza okna i szumem powodowanym codzienn膮 prac膮.

Czasami okazuje si臋, 偶e rozwi膮zanie problemu w postaci braku odpowiedniego parametru akustycznego jest trudne, czasami wr臋cz niemo偶liwe, a niemal za ka偶dym razem bardzo kosztowne. Tymczasem kiedy zadbamy o akustyk臋 na etapie projektowania z pewno艣ci膮 oka偶e si臋, 偶e nie b臋dzie to zwi膮zane z 偶adnymi nieoczekiwanymi wydatkami, poniewa偶 wystarczy niekt贸re materia艂y budowlane zast膮pi膰 ustrojami akustycznymi lub nieznacznie zmodyfikowa膰 pierwotny projekt obiektu/pomieszczenia.

fot. Sto Biblioteka w Hamburgu