Czy wojna spowoduje blackout? Jak si─Ö przygotowa─ç?

blackout

Konflikt zbrojny na Ukrainie oraz wi─ů┼╝─ůcy si─Ö z nim kryzys energetyczny w Europie sprawiaj─ů, ┼╝e wzrasta ryzyko ewentualnego blackoutu. Zaburzony ┼éa┼äcuch dostaw surowc├│w energetycznych, a tak┼╝e ograniczone pok┼éady energii i wzrost koszt├│w jej produkcji pot─Öguj─ů obawy u wielu Polak├│w, zar├│wno klient├│w indywidualnych jak i przedsi─Öbiorc├│w. Czy rosyjska agresja zbrojna na Ukrain─Ö mo┼╝e przyczyni─ç si─Ö do blackout├│w  w Polsce?

Czym jest blackout i co go powoduje?

Na samym pocz─ůtku warto dok┼éadnie zrozumie─ç, czym w┼éa┼Ťciwie jest blackout. Blackout to utrata napi─Öcia w sieci elektroenergetycznej na du┼╝ym obszarze. ÔÇ×Ryzyko powstania black-out’u dotyczy wszystkich system├│w elektroenergetycznych. G┼é├│wne czynniki ryzyka to: ekstremalne warunki atmosferyczne, dzia┼éania wojenne lub ataki terrorystyczne, du┼╝a koncentracja mocy w elektrowniach i brak zr├│┼╝nicowania paliw…ÔÇŁ jest to cytat z odpowiedzi Jerzego Hausnera z 12.11. 2003 (├│wczesnego ministra gospodarki).  Przeanalizujmy wi─Öc czynniki ryzyka.

Ekstremalne warunki atmosferyczne

O zmianach klimatu i anomaliach pogodowych, ka┼╝dy z nas z roku na rok dowiaduje si─Ö coraz wi─Öcej. Niezale┼╝nie od tego czy zgadzamy si─Ö co do przyczyn zmian klimatycznych, jasnym jest, ┼╝e nast─Öpuj─ů. W naszym kraju lata s─ů coraz bardziej upalne, przez co poziom rzek cz─Östo si─Öga po nowe rekordy, ale wcale nie jest powiedziane, ┼╝e unikniemy jesiennych podtopie┼ä. Coraz mniej musimy si─Ö martwi─ç o roztopy (no bo gdzie ten ┼Ťnieg?) ale czy w tym roku padnie rekord opad├│w ┼Ťniegu? Nie wspominaj─ůc ju┼╝ o coraz cz─Östszych porywistych wiatrach (zach─Öcam do obejrzenia filmu na Youtube wyprodukowanego przez Lasy Pa┼ästwowe ÔÇ×Wp┼éyw zmian klimatu na lasÔÇŁ) itd.

Opinie, na temat zagro┼╝enia blackoutem ze wzgl─Ödu na czynniki pogodowe, b─Öd─ů uzale┼╝nione od naszych do┼Ťwiadcze┼ä. Mieszka┼äcy dom├│w jednorodzinnych, kt├│rzy maj─ů przerwy w dostawie pr─ůdu przy okazji jakiegokolwiek podmuchu wiatru, (w enerp.pl mamy takich klient├│w), b─Öd─ů przekonani o tym, ┼╝e ryzyko jest znaczne. Natomiast Ci, kt├│rzy bardzo rzadko do┼Ťwiadczaj─ů braku zasilania mog─ů potraktowa─ç to z przymru┼╝eniem oka. Taka natura opinii.

Działania wojenne/ ataki terrorystyczne

Temu zagadnieniu nie chcia┼ébym po┼Ťwi─Öca─ç wi─Öcej ni┼╝ kilku linijek. Czy zagro┼╝enie jest realne ka┼╝dy musi oceni─ç indywidualnie. W sieci pojawia si─Ö wiele sprzecznych informacji. Politycy przekrzykuj─ů si─Ö mi─Ödzy sob─ů. Nie pokusz─Ö si─Ö nawet o zaproponowanie jakiegokolwiek ┼║r├│d┼éa informacji, poniewa┼╝ nie jestem w stanie ich zweryfikowa─ç.

Du┼╝a koncentracja mocy w elektrowniach

Tylko co to znaczy? Tu chodzi o sytuacj─Ö, w kt├│rej zamiast posiadania wielu ma┼éych elektrowni posiadamy kilka du┼╝ych. Proponuj─Ö w tym miejscu kr├│tk─ů przerw─Ö w lekturze. Zach─Öcam  do wej┼Ťcia na stron─Ö internetow─ů przygotowan─ů przez Politechnik─Ö Warszawsk─ů – Energetyczna mapa Polski. Mog─ů tu Pa┼ästwo na bie┼╝─ůco podgl─ůda─ç ilo┼Ť─ç elektrowni, ich moce, produkcje itp. Ci z Pa┼ästwa, kt├│rzy weszli na stron─Ö i po┼Ťwi─Öcili chwil─Ö aby zobaczy─ç ilo┼Ť─ç elektrowni oraz ich mo┼╝liwo┼Ťci produkcyjne ju┼╝ zapewne maj─ů wyrobion─ů opini─Ö w temacie koncentracji mocy. Je┼Ťli jednak nie maj─ů Pa┼ästwo mo┼╝liwo┼Ťci zrobi─ç tego teraz, to przedstawiam swoj─ů opini─Ö: je┼╝eli jedna z wi─Ökszych elektrowni przestanie funkcjonowa─ç, b─Ödzie mo┼╝na spodziewa─ç si─Ö niedoboru energii elektrycznej.

Zr├│┼╝nicowanie paliw

Znowu musimy wzi─ů─ç pod uwag─Ö definicj─Ö opinii, dla jednych 0,5 litra to du┼╝o dla innych to nic.

Zr├│┼╝nicowanie paliw

Grafika ta wyci─Öta zosta┼éa ze Sprawozdania z dzia┼éalno┼Ťci prezesa Urz─Ödu Regulacji Cen 2021 (strona 49). 53% w─Ögla kamiennego + 25% w─Ögla brunatnego w rocznym udziale produkcji energii elektrycznej (razem 78%) to ma┼éo czy du┼╝o?
Zach─Öcam do przeczytania: raportu prezesa URE za 2021r. Nie powiedzia┼ébym, ┼╝e to porywaj─ůca lektura, ale warta uwagi. Ciekawiej robi si─Ö od 47 strony.

Jak to mawia┼é Winston Churchill: ÔÇ×Wierz─Ö tylko w te statystyki, kt├│re sam sfa┼észowa┼éemÔÇŁ.

Skupmy si─Ö na analizie pojedynczego dnia.

Wykres powy┼╝ej oraz strona https://energy.instrat.pl/ s─ů miejscami, gdzie mog─ů Pa┼ästwo sprawdzi─ç aktualne oraz historyczne dane z konkretnego dnia na temat ┼║r├│d┼éa energii elektrycznej w podziale na elektrownie i surowce z kt├│rych s─ů produkowane. Jak ju┼╝ Pa┼ästwo zauwa┼╝yli, Polska zdecydowan─ů wi─Ökszo┼Ť─ç energii elektrycznej produkuje z w─Ögla. Gaz ziemny stanowi niewielki procent. Natomiast w zale┼╝no┼Ťci od dnia mo┼╝na odnotowa─ç bardziej lub mniej znacz─ůcy wp┼éyw energii odnawialnej.

W tym miejscu zaczynam porusza─ç wa┼╝n─ů kwesti─Ö. OZE (odnawialne ┼║r├│d┼éa energii) nie stanowi─ů stabilnych ┼║r├│de┼é energii.  Planuj─ůc produkcj─Ö energii elektrycznej na kolejny dzie┼ä, nie nale┼╝y polega─ç w du┼╝ej mierze na (w tym wypadku) energii wiatrowej czy s┼éonecznej. Jak ┼║le wygl─ůda┼éby nag┼é├│wek pierwszej strony gazety: ÔÇ×Zabrak┼éo energii elektrycznej bo by┼éo bardziej pochmurnie ni┼╝ mia┼éo by─ç.ÔÇŁ.

Nasuwa si─Ö tu pytanie: ÔÇ×To gdzie ta dywersyfikacja ryzyka?ÔÇŁ. Spiesz─Ö z odpowiedzi─ů – w OZE. W naszym kraju podj─Öto wiele inwestycji w elektrownie wiatrowe czy s┼éoneczne. Jednak┼╝e, ┼╝eby to mia┼éo ca┼éo┼Ťciowy wymiar, jak i mo┼╝na by┼éo rzeczywi┼Ťcie wykorzysta─ç t─ů energi─Ö, to niezb─Ödna jest ca┼éa infrastruktura magazyn├│w energii o do┼Ť─ç du┼╝ych pojemno┼Ťciach. Mam tu na my┼Ťli zar├│wno magazyny litowo-jonowe, wodorowe czy elektrownie szczytowo pompowe. Rozwi─ůza┼ä magazynowania energii jest znacznie wi─Öcej ni┼╝ wymieni┼éem.

Póki ich nie ma, nie da się opierać kalkulacji zapotrzebowania energetycznego na dzień jutrzejszy o OZE.

Póki ich nie ma, nie jest możliwym, aby opierać kalkulacje przyszłego zapotrzebowania energetycznego o odnawialne źródła energii.

Braki w─Ögla.

Pog┼éoski o niewyczerpywalnym ┼║r├│dle w─Ögla zdaje si─Ö, ┼╝e zdementowa┼éy si─Ö same. Jako┼Ť─ç surowca, kt├│ry pojawia si─Ö na rynku daje do my┼Ťlenia (nawet w elektrowaniach), nie wspominaj─ůc ju┼╝ o sprzedawanych kamieniach pomalowanych na czarno czy w─Öglu z Indonezji. Podsumowuj─ůc, ludzie maj─ů prawo w─ůtpi─ç w bezpiecze┼ästwo energetyczne.

Co si─Ö stanie gdy zapotrzebowanie na energie przero┼Ťnie mo┼╝liwo┼Ťci produkcyjne?

Mo┼╝emy spodziewa─ç si─Ö, ┼╝e niedobory energii elektrycznej nie b─Öd─ů od razu spektakularne. Najpierw zostan─ů wdro┼╝one plany oszcz─Ödzania energii elektrycznej. Zaczniemy od wy┼é─ůczania o┼Ťwietlenia miast, czy nakazu wy┼é─ůczania o┼Ťwietlenia w sklepach noc─ů. Brzmi znajomo? Przypuszczam, ┼╝e dalszy rozw├│j sytuacji, zale┼╝y od bezpo┼Ťredniej przyczyny wy┼é─ůczenia. Je┼Ťli to b─Ödzie awaria du┼╝ej elektrowni, to dostaw pr─ůdu pozbawiony zostanie dany rejon. Z kolei przy braku paliwa, mo┼╝e wystarczy solidne oszcz─Ödzanie? Nigdzie niestety nie znalaz┼éem algorytmu post─Öpowania w wypadku niewystarczaj─ůcej produkcji, natomiast gdy odby┼é si─Ö blackout w USA jako pierwsze pr─ůdu zosta┼éy pozbawione firmy. 

Co si─Ö stanie, gdy nast─ůpi zanik energii w domu?

Skupmy si─Ö na tym co mo┼╝emy zrobi─ç we w┼éasnych gospodarstwach domowych, aby uchroni─ç si─Ö przed negatywnymi skutkami braku pr─ůdu. Zanik energii elektrycznej w gospodarstwie domowym ma nast─Öpuj─ůce konsekwencje:

  • brak o┼Ťwietlenia;
  • problemy z przygotowaniem i przechowywaniem ┼╝ywno┼Ťci (wy┼é─ůczone: lod├│wka, piekarnik, p┼éyta indukcyjna i inne);
  • niemo┼╝no┼Ť─ç na┼éadowania telefonu, komputera itp.;
  • ograniczone mo┼╝liwo┼Ťci pracy zdalnej;
  • niewydajny system ogrzewania (je┼╝eli swoje dzia┼éanie opiera na energii elektrycznej z sieci lokalnej ÔÇô tak, piec gazowy te┼╝ potrzebuje pr─ůdu do iskrownika);
  • brak mo┼╝liwo┼Ťci otwarcia bramy gara┼╝owej/wjazdowej czy rolet (je┼Ťli zamki/silniki s─ů nap─Ödzane elektrycznie).

Docelowo wp┼éywa to nie tylko na drastyczne obni┼╝enie komfortu ┼╝ycia codziennego domownik├│w, ale r├│wnie┼╝ na ich bezpiecze┼ästwo. Wyst─Öpowanie blackout├│w mo┼╝e by─ç dodatkowym motywatorem dla z┼éodziei (brak o┼Ťwietlenia i kamer) i powoduje dodatkowe zagro┼╝enie dla os├│b, kt├│re znajduj─ů si─Ö w czasowo od┼é─ůczonym od pr─ůdu obiekcie. Ponadto brak pr─ůdu mo┼╝e spowodowa─ç m.in. trudno┼Ťci z wyp┼éaceniem got├│wki z bankomatu, dlatego warto mie─ç przygotowan─ů w domu jak─ů┼Ť rezerw─Ö. Cho─ç blackouty w nadchodz─ůcym sezonie jesienno-zimowym nie s─ů na sto procent potwierdzone, to jednak w obliczu trudnej sytuacji geopolitycznej warto si─Ö do nich przygotowa─ç.

Jak zabezpieczy─ç si─Ö przed brakiem energii?

Jak zabezpieczy─ç si─Ö przed brakiem energii?

Ju┼╝ teraz warto pomy┼Ťle─ç o zabezpieczeniu si─Ö na wypadek ewentualnego zaniku pr─ůdu. Odpowiednie przygotowanie sprawi, ┼╝e w okre┼Ťlonym zakresie gospodarstwo domowe b─Ödzie niezale┼╝ne. Wtedy nawet czasowy blackout nie zaburzy jego funkcjonowania. W tym celu warto postawi─ç na stworzenie przy domu jednorodzinnym w┼éasnego uj─Öcia wody (na wypadek zaniku energii w przepompowniach). Dodatkowo rekomenduje si─Ö ┼║r├│d┼éa ciep┼éa oparte o energie elektryczn─ů (piece elektryczne, klimatyzacje z funkcj─ů grzania czy pompy ciep┼éa), ale tak┼╝e w┼éasne systemy generowania energii elektrycznej i cieplnej takie jak instalacje fotowoltaiczne czy kolektory s┼éoneczne.

Jednak┼╝e bez energii elektrycznej pompa obiegowa glikolu w  instalacji kolektor├│w s┼éonecznych nie b─Ödzie dzia┼éa─ç. Ta sama sytuacja pojawia si─Ö w przypadku falownika fotowoltaicznego. Inwerter fotowoltaiczny musi si─Ö wy┼é─ůczy─ç przy braku zasilania z sieci, aby w przypadku modernizacji sieci nie porazi┼é elektryka na s┼éupie. W zwi─ůzku z czym koniecznym staje si─Ö inwestycja w magazyn energii.

To typowe dzia┼éanie off-grid, kt├│re polega na wytwarzaniu energii oraz jej magazynowaniu na rzecz kolejnych potrzeb, a nie wykorzystywaniu na bie┼╝─ůco. Odpowiednio dobrany bank energii do domu sprawia, ┼╝e czasowe blackouty nie stanowi─ů a┼╝ takiego zagro┼╝enia. Je┼╝eli chcesz dowiedzie─ç si─Ö, jak dobra─ç magazyn energii do swoich potrzeb, to sprawd┼║ nasz kr├│tki poradnik. Samo rozwi─ůzanie dzia┼éa w cyklu ┼éadowania wtedy, gdy jest dost─Öp do energii elektrycznej oraz roz┼éadowywania i oddawania energii do urz─ůdze┼ä wtedy, gdy zajdzie taka potrzeba. Jako ENERP posiadamy bogate do┼Ťwiadczenie w tworzeniu szytych na miar─Ö magazyn├│w energii zar├│wno na potrzeby klient├│w indywidualnych jak i biznesowych.

Tekst i grafika: Aron Vajda, enerp.pl