Europa przygotowuje się na chłodniejszą zimę niż w poprzednich latach, co może prowadzić do niedoborów energii i destabilizacji rynku. Mimo zapewnień Komisji Europejskiej o 83% zapełnieniu magazynów gazu, poziom zapasów jest o 10% niższy niż zakładane cele, co zwiększa ryzyko w przypadku surowych warunków pogodowych.
Ujemne ceny energii – przyczyny i mechanizm
Zjawisko ujemnych cen energii pojawia się coraz częściej w Europie. Oznacza to, że producenci dopłacają odbiorcom za pobór energii, gdy podaż przewyższa zapotrzebowanie. Główne przyczyny to:
- Dynamiczny rozwój OZE (farmy wiatrowe i słoneczne)
- Niska elastyczność tradycyjnych elektrowni, które nie mogą szybko ograniczyć produkcji
- Niedoszacowanie generacji z OZE i brak możliwości szybkiego eksportu nadwyżek
W 2024 roku ceny energii były ujemne przez 7841 godzin, a w Polsce po raz pierwszy średnia dzienna cena energii spadła poniżej zera – 21 września 2025 roku osiągając -145 zł/MWh.
Skutki dla producentów i odbiorców
Dla producentów energii ujemne ceny oznaczają:
- Koszty redukcji mocy lub odłączenia elektrowni
- Spadek rentowności tradycyjnych źródeł
- Trudności w planowaniu inwestycji i zarządzaniu ryzykiem
Dla odbiorców i innowacyjnych firm to jednak szansa:
- Możliwość taniego ładowania magazynów energii
- Korzystanie z dynamicznych taryf
- Zachęty do przesuwania zużycia na godziny nadpodaży
Typowy konsument domowy nie odczuje jednak bezpośrednio tych zmian, ponieważ rachunki zawierają stałe opłaty dystrybucyjne i podatki.
Polska: wysokie ceny i tymczasowe osłony
W Polsce ceny hurtowe energii należą do najwyższych w UE – średnio 572,6 zł/MWh w IV kwartale 2025. Mimo to, dzięki ustawowemu zamrożeniu cen dla gospodarstw domowych (maksymalnie 500 zł/MWh), konsumenci nie odczuwają pełnych skutków rynkowych wahań. Jednak tarcze osłonowe wygasną z końcem 2025 roku, co rodzi pytania o przyszłą wydolność finansową gospodarstw i firm.
Przyszłość: magazyny, elastyczność i reformy
Eksperci podkreślają, że ujemne ceny energii będą się utrzymywać, dopóki system nie zyska większej elastyczności i zdolności magazynowania. UE planuje:
- 200 GW pojemności magazynów do 2030 roku
- 600 GW do 2050 roku
- Rozwój inteligentnych sieci, dynamicznych taryf i technologii typu vehicle-to-grid
- Reformy rynku mocy i zasad rozliczeń, by zachęcać do usług DSR i większej elastyczności produkcji
Podsumowanie: kryzys jako impuls do transformacji
Zima 2025/26 będzie kluczowym testem dla europejskiego systemu energetycznego. Utrzymujące się ujemne ceny i ryzyko niedoborów pokazują, że transformacja energetyczna musi przyspieszyć. Inwestycje w magazyny energii, modernizację sieci i zarządzanie popytem to jedyna droga do stabilnych i przystępnych cen energii w przyszłości.
