┼╗ar├│wki, halogeny, ┼Ťwietl├│wki ÔÇô czym r├│┼╝ni─ů si─Ö od siebie te ┼║r├│d┼éa ┼Ťwiat┼éa?

Czym si─Ö charakteryzuj─ů, jakie maj─ů zalety i wady r├│┼╝ne ┼║r├│d┼éa ┼Ťwiat┼éa, czyli tradycyjne ┼╝ar├│wki, halogeny i┬á┼Ťwietl├│wki? Kt├│re z nich s─ů najlepszym wyborem do konkretnego wn─Ötrza? O tym przeczytacie poni┼╝ej.

Co wybra─ç ÔÇô ┼╝ar├│wki, halogeny czy ┼Ťwietl├│wki? A mo┼╝e postawi─ç na LEDy? Kt├│re ┼║r├│d┼éa ┼Ťwiat┼éa najlepiej sprawdz─ů si─Ö w danym pomieszczeniu, a kt├│rych lepiej unika─ç? Zach─Öcamy do lektury.

┼╗ar├│wki

┼╗ar├│wka, czyli lampa ┼╝arowa to ┼║r├│d┼éo ┼Ťwiat┼éa elektrycznego, kt├│rego element ┼Ťwi─Öc─ůcy stanowi drucik wykonany z trudno topi─ůcego si─Ö materia┼éu, czyli grafitu, platyny, a najcz─Ö┼Ťciej wolframu, kt├│rego temperatura topnienia wynosi ok. 3420┬░C. Jest to najstarszy z wymienionych w artykule rodzaj├│w ┼║r├│de┼é ┼Ťwiat┼éa, bo wynaleziony w┬ápo┼éowie XIX wieku.

W tradycyjnych ┼╝ar├│wkach ┼╝arowych ┼Ťwiat┼éo jest emitowane przez ┼╝arnik rozgrzany na skutek przep┼éywu pr─ůdu. Jest to niezbyt wydajne ┼║r├│d┼éo ┼Ťwiat┼éa, gdy┼╝ ok. 95% energii jest wykorzystywana na ogrzanie ┼╝arnika, a jedynie ok. 5% odzyskuje si─Ö w formie ┼Ťwiat┼éa. ┼Ürednia skuteczno┼Ť─ç ┼Ťwietlna wynosi ok. 12 lumen├│w/W. Zwyk┼éa ┼╝ar├│wka pracuje przez ok. 1000 godzin. Do ich zalet nale┼╝─ů natomiast: niska cena oraz wierne oddanie koloru i niezmienna temperatura barwowa, kt├│ra wynosi ok. 2700 K.

Skuteczno┼Ť─ç ┼Ťwietlna zale┼╝y od temperatury ┼╝arnika, ale czym wy┼╝sza, tym szybciej paruje materia┼é, z kt├│rego wykonano drucik. Cz─Östo dochodzi do przepalenia ÔÇô przepalony materia┼é osadza si─Ö w formie nalotu, zabieraj─ůc ┼Ťwiat┼éo. Aby nieco zniwelowa─ç ten proces, ba┼äk─Ö wype┼énia si─Ö oboj─Ötnym gazem, tj. argonem z azotem albo ksenonem czy kryptonem. Takie ┼╝ar├│wki maj─ů wi─Öksz─ů sprawno┼Ť─ç i daj─ů bielsze ┼Ťwiat┼éo. Oczywi┼Ťcie s─ů znacznie dro┼╝sze od tradycyjnych z uwagi na zastosowanie gaz├│w szlachetnych.

Od 2009 roku w całej Unii Europejskiej nie można już kupić żarówek żarowych o mocy 100 W i większej, a także żarówek matowych. Planowane jest stopniowe wycofywanie żarówek o mniejszej mocy.

Halogeny

Odmian─ů ┼╝ar├│wek gazowych s─ů ┼╝ar├│wki halogenowe, kt├│re s─ů wype┼énione halogenkami, czyli zwi─ůzkami bromu, chloru, fluoru lub jodu, kt├│rych zadaniem jest wi─ůzanie odparowanego wolframu i tym samym wyd┼éu┼╝anie ich trwa┼éo┼Ťci. Jest to tzw. halogenowy cykl regeneracyjny. Stosowanie halogen├│w umo┼╝liwia zwi─Ökszenie temperatury ┼╝arnika do 3200 K, a co za tym idzie skuteczno┼Ť─ç ┼Ťwietlna ro┼Ťnie do ok. 18 lumen├│w/W. Ten rodzaj ┼║r├│de┼é ┼Ťwiat┼éa zosta┼é wprowadzony na rynek w 1960 roku.

Do zalet tego typu ┼╝ar├│wek zalicza si─Ö: jednolite ┼Ťwiat┼éo, szybki zap┼éon, niewielkie rozmiary i r├│┼╝ne trzonki, mo┼╝liwo┼Ť─ç u┼╝ywania ┼Ťciemniaczy, zawarto┼Ť─ç filtr├│w UV, co pozwala chroni─ç oczy, niska cena, wielo┼Ť─ç kszta┼ét├│w, wysoki poziom wska┼║nika oddawania barw, uniwersalno┼Ť─ç zastosowania (mog─ů by─ç stosowane jako o┼Ťwietlenie og├│lne, miejscowe i dekoracyjne). Powszechnie stosuje si─Ö je w pomieszczeniach, w kt├│rych cz─Östo w┼é─ůcza i┬áwy┼é─ůcza si─Ö ┼Ťwiat┼éo, czyli np. w kuchni czy ┼éazience. Ekologiczne halogeny mog─ů by─ç u┼╝ytkowane nawet przez 2 lata i daj─ů oszcz─Ödno┼Ť─ç energii elektrycznej na poziomie 30%.

Niestety nagrzewaj─ů si─Ö du┼╝o bardziej ni┼╝ tradycyjne ┼╝ar├│wki i nie s─ů zbyt energooszcz─Ödne, dlatego za jaki┼Ť czas zostan─ů r├│wnie┼╝ wycofane ze sprzeda┼╝y.

Świetlówki

Do bardziej energooszcz─Ödnych ┼║r├│de┼é ┼Ťwiat┼éa zalicza si─Ö lampy wy┼éadowcze (ksenonowe, b┼éyskowe, rt─Öciowe, kule plazmowe, lampy sodowe i ┼Ťwietl├│wki) oraz o┼Ťwietlenie LED.

Zasada dzia┼éania ┼Ťwietl├│wki jest taka, ┼╝e ┼Ťwiat┼éo jest tworzone przez luminofor, kt├│ry jest wzbudzony przez niewidzialne promieniowanie ultrafioletowe, kt├│re powstaje na skutek wy┼éadowania jarzeniowego w rurze. W┬árurach znajduje si─Ö argon i opary rt─Öci. Dob├│r luminofor├│w wp┼éywa na barw─Ö uzyskanego ┼Ťwiat┼éa.

W┼Ťr├│d ┼Ťwietl├│wek wyr├│┼╝nia si─Ö: liniowe, ko┼éowe, w kszta┼écie litery U i kompaktowe (to kompaktowe lampy fluoroscencyjne, niepoprawnie nazywane ┼╝ar├│wkami energooszcz─Ödnymi).

Maj─ů r├│┼╝ne kszta┼éty i rozmiary. Jako ┼╝e ich gwinty s─ů znormalizowane, to mo┼╝na ich u┼╝ywa─ç zamiast tradycyjnych ┼╝ar├│wek.

Do zalet ┼Ťwietl├│wek zalicza si─Ö: niezwyk┼é─ů trwa┼éo┼Ť─ç (dobrze u┼╝ywana mo┼╝e pracowa─ç nawet 10 lat), du┼╝─ů skuteczno┼Ť─ç ┼Ťwietln─ů ÔÇô nawet do 105 lumen├│w/W, zmniejszenie zu┼╝ycia pr─ůdu, czas pracy (od 8000 do 20┬á000 godzin). Wad─ů jest du┼╝o wy┼╝sza cena ni┼╝ w przypadku wy┼╝ej opisywanych ┼║r├│de┼é ┼Ťwiat┼éa. Poza tym ┼Ťwietl├│wka jest efektywna energetycznie, gdy dzia┼éa co najmniej godzin─Ö.

Na rynku dost─Öpne s─ů ┼Ťwietl├│wki ze zintegrowanym uk┼éadem zap┼éonowym oraz specjalne, kt├│re mog─ů przetrwa─ç ci─ůg┼ée w┼é─ůczane i wy┼é─ůczanie (czyli nawet ok. 1 mln cykli), stosowane w lampach z czujnikiem ruchu. Kupi─ç mo┼╝na tak┼╝e ┼Ťwietl├│wki spiralne, daj─ůce jasne ┼Ťwiat┼éo i maj─ůce bardzo szybki zap┼éon. Z kolei niewielkie ┼Ťwietl├│wki dekoracyjne stosuje si─Ö w otwartych oprawach, a rurki wsz─Ödzie tam, gdzie ┼║r├│d┼éo ┼Ťwiat┼éa jest niewidoczne.

Do wad tego rodzaju ┼║r├│de┼é ┼Ťwiat┼éa zalicza si─Ö: zawarto┼Ť─ç rt─Öci, wysok─ů cen─Ö, ma┼é─ů wierno┼Ť─ç oddania kolor├│w, m─Öczenie wzroku, spadek ┼╝ywotno┼Ťci przy cz─Östym w┼é─ůczaniu/wy┼é─ůczaniu, czasem gorsz─ů jako┼Ť─ç ┼Ťwiat┼éa (tzw. t─Ötnienie strumienia), utrudniony zap┼éon w niskiej temperaturze oraz przy obni┼╝onym napi─Öciu.

Kt├│re ┼║r├│d┼éo ┼Ťwiat┼éa jest najlepsze?

Trudno jednoznacznie ustali─ç kt├│re z wymienionych ┼║r├│de┼é ┼Ťwiat┼éa jest najlepsze. Wszystko zale┼╝y od tego, do jakiego celu chcemy go u┼╝ywa─ç. Nale┼╝y zwr├│ci─ç uwag─Ö na tzw. temperatur─Ö barwow─ů.

I tak do czytania i pracy najlepsze jest ┼Ťwiat┼éo bia┼ée lub to o ch┼éodnej barwie. U┼éatwia koncentracj─Ö.

W pomieszczeniach, kt├│re s┼éu┼╝─ů do odpoczynku i relaksu powinno si─Ö stosowa─ç ciep┼ée ┼Ťwiat┼éo, kt├│re stwarza przytulny nastr├│j.

W kuchni powinno si─Ö u┼╝ywa─ç ┼Ťwiat┼éa o ciep┼éej barwie i takiego, kt├│re wiernie oddaje kolory ÔÇô wp┼éywa to znacz─ůco na odbi├│r przygotowywanego jedzenia. Po prostu w takim ┼Ťwietle wygl─ůda apetyczniej.

Do og├│lnego o┼Ťwietlenia najlepiej nadaj─ů si─Ö ┼╝ar├│wki o neutralnej barwie.

Tam, gdzie cz─Östo w┼é─ůcza i wy┼é─ůcza si─Ö ┼Ťwiat┼éo najlepiej stosowa─ç ┼╝ar├│wki, kt├│re wytrzymaj─ů takie warunki, czyli halogeny lub lampy LED. W takiej sytuacji nie sprawdz─ů si─Ö ┼Ťwietl├│wki, kt├│re przy takim sposobie u┼╝ytkowania trac─ů swoj─ů trwa┼éo┼Ť─ç.

Najnowsz─ů metod─ů o┼Ťwietlenia s─ů diody LED, b┼é─Ödnie nazywane ┼╝ar├│wkami LED. Nie maj─ů ┼╝arnika, dlatego nie s─ů ┼╝ar├│wkami, lecz zalicza si─Ö je do p├│┼éprzewodnikowych ┼║r├│de┼é ┼Ťwiat┼éa. Uwa┼╝a si─Ö, ┼╝e s─ů oszcz─Ödniejsze ni┼╝ tradycyjne ┼╝ar├│wki, halogeny i ┼Ťwietl├│wki. Mog─ů stanowi─ç zamienniki dla tradycyjnych ┼╝ar├│wek dzi─Öki zastosowaniu trzonk├│w E14 i E27. Ich dzia┼éanie polega na tym, ┼╝e niebieska dioda elektroluminescencyjna pobudza do ┼Ťwiecenia luminofor, kt├│ry w zale┼╝no┼Ťci od rodzaju wytwarza r├│┼╝ne barwy ┼Ťwiat┼éa.

 

Szeroki wyb├│r rodzaj├│w ┼║r├│de┼é ┼Ťwiat┼éa mo┼╝na znale┼║─ç w sklepie: https://iluve.com/zrodla-swiatla.

Artykuł sponsorowany