Turku─ç podjadek ÔÇô kret w┼Ťr├│d owad├│w

Turku─ç podjadek

Turku─ç podjadek. T─Ö nazw─Ö owada na pewno s┼éysza┼éo wi─Ökszo┼Ť─ç z nas, ale niewiele os├│b wie, jak on wygl─ůda, gdzie ┼╝yje i dlaczego budzi tak negatywne skojarzenia. Najwi─Ökszy w Polsce owad, wi─Ökszo┼Ť─ç ┼╝ycia sp─Ödza pod ziemi─ů, a jego pod┼éu┼╝ne cia┼éo ma kolor brunatny, idealnie wsp├│┼égraj─ůcy z otoczeniem. Angielska nazwa European mole cricket┬á (europejski kreci ┼Ťwierszcz) w pe┼éni oddaje charakter tego specyficznego mieszka┼äca ┼é─ůk i ogrod├│w.

┬áJego cia┼éo jest doskonale przystosowane do podziemnego trybu ┼╝ycia. Przednie odn├│┼╝a, przypominaj─ůce skrzy┼╝owanie szpadla i grabi, wykorzystuje do kopania korytarzy. Tylnie s─ů kr├│tsze, ale wystarczaj─ů do przemierzania podziemnych tuneli. ┼╗uwaczki s┼éu┼╝─ů do obrony ale przede wszystkim do wgryzania si─Ö w korzenie i bulwy. Wa┼╝nym elementem odw┼éoka s─ů te┼╝ kolczaste przysadki u┼éatwiaj─ůce poruszanie si─Ö do ty┼éu.

Turku─ç podjadek – gro┼║ny mieszkaniec ogrod├│w

Turku─ç mo┼╝e dorasta─ç nawet do sze┼Ťciu centymetr├│w, wi─Öc to prawdziwy olbrzym w┼Ťr├│d rodzimych owad├│w. Bywa po┼╝yteczny, kiedy zjada larwy, p─Ödraki, ┼Ťlimaki i spulchnia gleb─Ö. Niestety te zalety nikn─ů wobec strat, kt├│re potrafi poczyni─ç na dzia┼éce czy w ogrodzie. Dr─ů┼╝─ůc tunele, uszkadza korzenie wi─Ökszo┼Ťci ro┼Ťlin. Poniewa┼╝ jest wszystko┼╝erny, ch─Ötnie zjada k┼é─ůcza, bulwy i korzenie. To doprowadza do obumarcia ro┼Ťlin. Siewki, kt├│rych korzenie s─ů uszkodzone, zapadaj─ů si─Ö i marniej─ů. Turku─ç podjadek potrafi uszkodzi─ç nawet stosunkowo du┼╝e ro┼Ťliny. Je┼Ťli w ogrodzie lub na dzia┼éce wyst─Öpuj─ů te owady w wi─Ökszej ilo┼Ťci, straty s─ů niepowetowane, bo niszczone s─ů nie tylko ro┼Ťliny ale i krzewy, a nawet m┼éode drzewka.

Jakie ┼Ťlady zostawia turku─ç podjadek?

Turkucie najlepiej czuj─ů si─Ö na pod┼éo┼╝ach mi─Ökkich i wilgotnych. Zamieszkuj─ů ┼é─ůki, torfowiska, ogrody i inne tereny uprawne. Wi─Ökszo┼Ť─ç ┼╝ycia sp─Ödzaj─ů w ciemno┼Ťciach. Je┼Ťli ju┼╝ wype┼ézaj─ů na powierzchni─Ö, to zazwyczaj noc─ů. Robi─ů to, kiedy czuj─ů si─Ö zagro┼╝one dzia┼éalno┼Ťci─ů cz┼éowieka (np. prace piel─Ögnacyjne w ogrodzie) lub w poszukiwaniu partnerki. Zdarza si─Ö, ┼╝e wype┼ézaj─ů ze swoich nor, by zjada─ç m┼éode p─Ödy ro┼Ťlin lub dojrzewaj─ůce owoce. O ile rzadko mamy mo┼╝liwo┼Ť─ç zobaczy─ç tego owada, to na pewno ka┼╝dy ogrodnik i dzia┼ékowicz widzia┼é ┼Ťlady jego dzia┼éalno┼Ťci. Przede wszystkim s─ů to obumar┼ée sadzonki ro┼Ťlin. Bywa, ┼╝e sadzonki s─ů te┼╝ wyrwane. O tym, ┼╝e turku─ç podjadek jest w ogrodzie, ┼Ťwiadcz─ů lekko uniesione pasy ziemi. Owad lubi gleby wilgotne, ale radzi sobie dobrze nawet w glebach suchych, wtedy ┼╝eruje jednak g┼é─Öbiej.

Jak pozby─ç si─Ö go z ogrodu?

Turkucie ┼╝yj─ů zazwyczaj w glebach wolnych od ┼Ťrodk├│w chemicznych, ekologicznych. Je┼Ťli wi─Öc ┼Ťlady jego bytowania zobaczymy w naszym ogrodzie, mo┼╝emy by─ç pewni, ┼╝e mamy do czynienia z czystym ┼Ťrodowiskiem. Kilka osobnik├│w nie stanowi du┼╝ego problemu i nie trzeba si─Ö tym mocno zajmowa─ç. Mo┼╝e si─Ö jednak zdarzy─ç, ┼╝e na dzia┼éce, w ogrodzie mamy do czynienia z prawdziw─ů inwazj─ů i wtedy trzeba dzia┼éa─ç, bo ro┼Ťliny mog─ů by─ç zagro┼╝one. Najbardziej humanitarn─ů metod─ů jest wy┼éapywanie owad├│w i usuwanie z ogrod├│w. Mo┼╝na to robi─ç za pomoc─ů pu┼éapek zakopywanych w ziemi, wype┼énionych ko┼äskim nawozem. Zwabione do niej owady trzeba codziennie od┼éawia─ç. Kolejny spos├│b polega na tym, by jesieni─ů wykopa─ç r├│w, wy┼éo┼╝y─ç go grub─ů foli─ů, a nast─Öpnie ko┼äskim obornikiem i ziemi─ů.

Turku─ç podjadek lubi ciep┼é─ů i wilgotn─ů ziemi─Ö, wi─Öc ca┼ée kolonie tych owad├│w ch─Ötnie tam przezimuj─ů. Wczesn─ů wiosn─ů wystarczy foli─Ö wywie┼║─ç wraz z owadami poza ogr├│d. Mo┼╝na te┼╝ spr├│bowa─ç tzw. odstraszy, czyli ro┼Ťlin, kt├│rych turku─ç nie lubi. Jest to: macierzanka, szachownica cesarska lub olsza czarna. W tym ostatnim przypadku wcale nie trzeba sadzi─ç olszy, wystarczy w newralgiczne miejsca wbi─ç okorowane ┼Ťwie┼╝e ga┼é─ůzki drzewa.

Zwalczanie ┼Ťrodkami chemicznymi

Turkucie s─ů w ostatnich latach troch─Ö demonizowane. Owszem, ich nadmierna obecno┼Ť─ç mo┼╝e wyrz─ůdzi─ç w uprawach du┼╝e szkody (szczeg├│lnie w plantacjach truskawek), ale intensywna dzia┼éalno┼Ť─ç cz┼éowieka ograniczy┼éa ich populacj─Ö. Dzisiaj turku─ç podjadek jest spotykany coraz rzadziej. Wydaje si─Ö te┼╝, ┼╝e chemiczne zwalczanie tego owada nie jest najlepszym rozwi─ůzaniem. Co prawda s─ů pestycydy, kt├│re niszcz─ů larwy turkucia, ale w ostatnich latach wida─ç wyra┼║ny spadek jego obecno┼Ťci. A pami─Ötajmy, ┼╝e ograniczanie r├│┼╝norodno┼Ťci biologicznej nigdy nie wychodzi cz┼éowiekowi na dobre.

Turku─ç podjadek – podsumowanie

Je┼Ťli w naszym ogrodzie spotkamy si─Ö z dzia┼éalno┼Ťci─ů tego najwi─Ökszego w Polsce owada, lepiej zwalcza─ç go ┼Ťrodkami naturalnymi. W przypadku pojedynczych osobnik├│w, nie musimy podejmowa─ç intensywnych dzia┼éa┼ä. W ko┼äcu jego obecno┼Ť─ç ┼Ťwiadczy, ┼╝e ziemia jest pozbawiona szkodliwych ┼Ťrodk├│w chemicznych, a nasze ro┼Ťliny s─ů ÔÇ×czysteÔÇŁ ekologicznie.

Tekst: Bogumiła Pierzchanowska

Fot. jaspis11, Pixabay