Architektura 艣wiat艂em

Architektura 艣wiat艂em

Czasy, gdy 艣wiat艂o mo偶na by艂o tylko w艂膮czy膰 i wy艂膮czy膰, min臋艂y. Dzi艣 o艣wietlenie w architekturze gra prawdziw膮 symfoni臋. Wed艂ug nut, kt贸re mu napiszemy. W realizacji tego celu pomagaj膮 inteligentne systemy wykorzystuj膮ce standardy DALI oraz KNX.

Wprowadzenie inteligentnego o艣wietlenia do domu jest dzi艣 bardzo proste. Oczywi艣cie, wa偶ne jest to, aby艣my wcze艣niej zaplanowali, gdzie i jakiego typu rozwi膮zania chcemy zastosowa膰, tak aby mog艂y one sta膰 si臋 integraln膮 cz臋艣ci膮 systemu zarz膮dzania domem. Da to nam nie tylko oszcz臋dno艣膰 energii, ale tak偶e niepor贸wnanie wi臋ksze mo偶liwo艣ci kreowania scen i scenariuszy z udzia艂em 艣wiat艂a.

W WERSJI ZR脫B TO SAM

o艣wietlenie

Je艣li jednak w domu mamy ju偶 zamontowane oprawy 艣wietlne lub nie chcemy inwestowa膰 w kompletny dom inteligentny, nic nie stoi na przeszkodzie, by wyposa偶y膰 je w bezprzewodowe sterowanie z poziomu aplikacji mobilnych lub dedykowanych w艂膮cznik贸w (switch) – podpowiada Monika Komalska, ekspertka w firmie YAK, specjalizuj膮cej si臋 we wdra偶aniu rozwi膮za艅 automatyki budynkowej i smart home.

Jednym z popularniejszych rozwi膮za艅 tego typu s膮 inteligentne 偶ar贸wki i akcesoria, kt贸rymi mo偶emy precyzyjnie zarz膮dza膰. Dost臋pne s膮 dla opraw E27 i GU10, a wi臋c powszechnie stosowanych we wn臋trzach. Ka偶d膮 偶ar贸wk膮 sterujemy oddzielnie, ale po po艂膮czeniu z mostkiem (bridge) jeste艣my w stanie kontrolowa膰 bardziej rozbudowany system. To technologia, kt贸r膮 mo偶na wdro偶y膰 w ka偶dym wn臋trzu i instalacji, na dodatek bardzo szybko i bez remont贸w. Jest jednak do艣膰 droga – ka偶da 偶ar贸wka to wydatek kilkuset z艂otych. System bazuje te偶 na po艂膮czeniu bezprzewodowym, a wi臋c mniej stabilnym. Mo偶emy te偶, zamiast sterowania przez Wi-Fi (protok贸艂 ZigBee), wykorzysta膰 komunikacj臋 Bluetooth Low Energy (BLE).

SI艁A DALI I KNX

o艣wietlenie

Szukaj膮c prawdziwie inteligentnego o艣wietlenia trzeba spojrze膰 na sterowanie DALI (skr贸t z ang. Digital Addressable Lighting Interface). Bazuje ono na cyfrowym sygnale nadawanym pod konkretne adresy i grupy opraw o艣wietleniowych.

W skr贸cie: DALI pozwala na prostsze i bardziej elastyczne zarz膮dzanie elementami o艣wietlenia – zar贸wno indywidualnymi oprawami jak i ich grupami. Pozwala po艂膮czy膰 maksymalnie 64 elementy o艣wietleniowe (wi臋ksze liczby opraw wymagaj膮 stosowania dodatkowych magistrali).

Dzi臋ki temu DALI sprawdza si臋 zar贸wno w domach, biurach, lokalach komercyjnych czy ci膮gach komunikacyjnych. Instalacja w tym standardzie potrzebuje mniej w艂膮cznik贸w, umo偶liwia kreowanie zaawansowanych scen 艣wietlnych, ogranicza liczb臋 potrzebnych przewod贸w (kt贸re by艂yby konieczne przy tak rozleg艂ej sieci przy analogowym sterowaniu).

Co wi臋cej – o ile w analogowym sterowaniu sygna艂 by艂 wysy艂any tylko do opraw, w DALI mo偶e biec te偶 w drug膮 stron臋. To pozwala zbiera膰 informacje np. o statusie poszczeg贸lnych punkt贸w.

Samo sterowanie w standardzie DALI nie jest systemem inteligentnym, ale stanowi wa偶ny sk艂adnik profesjonalnego o艣wietlenia w wersji smart. DALI sta艂o si臋 obok standardu automatyki budynk贸w KNX najwa偶niejsz膮 metod膮 sterowania o艣wietleniem w ramach systemu zarz膮dzania budynkami. Aby takie o艣wietlenie sta艂o si臋 inteligentne musimy je po艂膮czy膰 z instalacj膮 KNX za pomoc膮 bramy.

Jedne z najbardziej zaawansowanych (i zarazem 艂atwych w instalacji) rozwi膮za艅 to ABB i-bus庐 KNX DALI Gateway. To interfejs pomi臋dzy instalacj膮 KNX inteligentnego budynku a cyfrowym systemem sterowania o艣wietleniem DALI. Pozwala po艂膮czy膰 dwa najwa偶niejsze standardy w zakresie automatyki budynk贸w i stworzy膰 w pe艂ni inteligentne, stabilne i profesjonalne o艣wietlenie do nowoczesnego budynku – podpowiada Jaros艂aw Grabowski, ekspert ds. automatyki budynku w ABB Polska.

Oferta takich bram na rynku jest bardzo szeroka. Jak zdradzaj膮 eksperci ABB stosowanie bram DALI dla KNX zapewnia elastyczno艣膰 systemu. Jedna brama umo偶liwia sterowanie wieloma r贸偶nymi funkcjami. Same bramy s膮 艂atwe do uruchomienia i integracji, co umo偶liwia kontrol臋 i 艂atwe sterowanie o艣wietleniem.

DWA STANDARDY W PRAKTYCE

Co zyskuje u偶ytkownik dzi臋ki po艂膮czeniu o艣wietlenia DALI z instalacj膮 KNX w swoim domu?

Inteligentne o艣wietlenie, tak jak tradycyjne lampy, stanowi wa偶ny element architektury wn臋trz. Pozwala kreowa膰 przestrze艅, wydobywa膰 jej atuty i budowa膰 nastr贸j. Robi to jednak w spos贸b dynamiczny i zautomatyzowany – wyja艣nia Monika Komalska z YAK.

Lampy zewn臋trzne podkre艣l膮 bry艂臋 obiektu oraz pozwalaj膮 aran偶owa膰 ogr贸d czy domowe otoczenie. Dzi臋ki zastosowaniu czujnik贸w i zegara mo偶emy je tak ustawi膰, by w艂膮cza艂y si臋 same po zmierzchu. Kierunkowe oprawy natynkowe wyeksponuj膮 wybrane elementy aran偶acji wn臋trza, podczas gdy o艣wietlenie liniowe 艣wietnie sprawdza si臋 do budowania t艂a czy nastroj贸w. Mo偶emy je zintegrowa膰 np. z systemem audio-wideo, dzi臋ki czemu b臋d膮 stanowi膰 偶yw膮 scenografi臋 zsynchronizowan膮 z d藕wi臋kiem i obrazem.

Wed艂ug danych firmy Livios a偶 80% u偶ytkownikom nie odpowiada to, jak rozlokowane s膮 w艂膮czniki o艣wietlenia w ich domach. W przypadku system贸w inteligentnego o艣wietlenia to przestaje by膰 problemem. Lampy w precyzyjny spos贸b mog膮 by膰 zarz膮dzane poprzez tradycyjny w艂膮cznik na 艣cianie, jak te偶 panel steruj膮cy podpi臋ty do instalacji w standardzie KNX, smartfon czy tablet, czujnik ruchu lub przez komendy g艂osowe.

Dzi臋ki takiej centralizacji mo偶emy z jednego miejsca sterowa膰 i ustala膰 parametry opraw w ka偶dej cz臋艣ci domu. Nie musimy ze zlokalizowanego na parterze salonu wraca膰, by zgasi膰 艣wiat艂o w biurze na poddaszu. Przy zastosowaniu nowoczesnych system贸w LED jeste艣my w stanie te偶 decydowa膰 o temperaturze czy intensywno艣ci o艣wietlenia – wyja艣nia Joanna Swiderska, CEE Business Development Manager w firmie Modular Lighting Instruments.

Stosowanie system贸w inteligentnych daje te偶 oszcz臋dno艣ci w konsumpcji energii. Wed艂ug danych Modular Lightning Instruments w tradycyjnym gospodarstwie domowym 14% rocznego zu偶ycia energii by艂o generowane przez o艣wietlenie. 80% tych wydatk贸w udaje si臋 zredukowa膰 dzi臋ki zastosowaniu diod LED. Kwot臋, kt贸ra pozosta艂a, mo偶emy pomniejszy膰 jeszcze o 20% dzi臋ki stosowaniu inteligentnych system贸w. Jeste艣my w stanie kontrolowa膰 intensywno艣膰 o艣wietlenia wed艂ug nat臋偶enia 艣wiat艂a dziennego lub obecno艣ci cz艂owieka w domu.

Zegar w艂膮czy i wy艂膮czy 艣wiat艂o w ustalonych terminach. Wszystkie lampy w domu automatycznie wy艂膮cz膮 si臋, gdy w domu nikogo nie ma. To kilka prostych przyk艂ad贸w tego, jak energia jest oszcz臋dzana dzi臋ki inteligentnemu sterowaniu.

艢WIAT艁O DLA LEPSZEGO 呕YCIA

Dzi艣 czo艂owe marki o艣wietleniowe s膮 naszym sojusznikiem w budowaniu dobrej atmosfery w domu za pomoc膮 艣wiat艂a. Zaprojektowane w przemy艣lany spos贸b oprawy s膮 z jednej strony same w sobie ozdob膮 wn臋trza i wa偶nym elementem wystroju. Ale o艣wietlenie architektoniczne jego rozmieszczenie i parametry wspiera nas w staraniach o lepsze zdrowie i dobre samopoczucie. Koncentracja w domowym biurze jest 艂atwiejsza przy wy偶szym poziomie 艣wiat艂a z kolorami 艣wiat艂a dziennego. Mi臋kkie 艣wiat艂o pomo偶e z kolei odpr臋偶y膰 si臋 i zrelaksowa膰.

Po艂膮czenie o艣wietlenia w standardzie DALI z instalacj膮 w standardzie KNX pozwala, by dom reagowa艂 na nasze zachowania. Gdy auto jest na podje藕dzie 艣wiat艂a s膮 ju偶 w艂膮czone – a to za spraw膮 komunikacji np. z Twoim smartfonem, kt贸ry uruchomi zdalnie lampy wok贸艂 domowego otoczenia, gdy wykryje 偶e jeste艣 ju偶 blisko domu – podpowiada Monika Komalska.

Ekspertka YAK zauwa偶a te偶, 偶e dla bezpiecze艅stwa dom mo偶e te偶 w艂膮cza膰 i wy艂膮cza膰 艣wiat艂a zgodnie z Twoj膮 codzienn膮 rutyn膮. To tzw. 鈥瀞ymulacja obecno艣ci鈥, rodzaj zabezpieczenia, w kt贸rym system alarmowy jest sprz臋gni臋ty z o艣wietleniem. Domowe czujniki mog膮 te偶 dba膰 o nasze bezpiecze艅stwo, gdy jeste艣my w domu. System w艂膮czy delikatne 艣wiat艂o, kt贸re poprowadzi Ci臋 po korytarzu, gdy w nocy idziesz do 艂azienki. To tylko pr贸bka mo偶liwo艣ci jakie daje dzi艣 po艂膮czenie o艣wietlenia z pozosta艂ymi systemami domu inteligentnego. Jak wygl膮da proces wprowadzenia takich rozwi膮za艅 do domu czy mieszkania?

Idealne sceny 艣wietlne zaplanuje inwestorowi projektant wn臋trza. Pierwsze scenariusze z udzia艂em 艣wiat艂a napisze programista. A dzi臋ki intuicyjnym panelom sterowania potem mo偶emy sami dodawa膰 swoje w艂asne ustawienia. To 艣wiat艂o nale偶y do nas – t艂umaczy ekspertka YAK.

Tekst: Arkadiusz Kaczanowski

Fot. YAK / Studio Budzik / ABB / Modular Lighting Instruments