Budowa i oddawanie do u偶ytku obiekt贸w budowlanych – prawo budowlane

Prezentujemy Pa艅stwu tekst ustawy Prawo budowlane.Ten dokument pochodzi z dnia 31.03. 2015 i jest aktualny. Wszelkie zmiany b臋dziemy odnotowywa膰 na bie偶膮co.

Rozdzia艂 5
Budowa i oddawanie do u偶ytku obiekt贸w budowlanych

Art. 41. 1. Rozpocz臋cie budowy nast臋puje z chwil膮 podj臋cia prac przygotowawczych na terenie budowy.
2. Pracami przygotowawczymi s膮:
1) wytyczenie geodezyjne obiekt贸w w terenie;
2) wykonanie niwelacji terenu;
3) zagospodarowanie terenu budowy wraz z budow膮 tymczasowych obiekt贸w;
4) wykonanie przy艂膮czy do sieci infrastruktury technicznej na potrzeby budowy.
3. Prace przygotowawcze mog膮 by膰 wykonywane tylko na terenie obj臋tym pozwoleniem na budow臋 lub zg艂oszeniem.
4. Inwestor jest obowi膮zany zawiadomi膰 o zamierzonym terminie rozpocz臋cia rob贸t budowlanych, na kt贸re jest wymagane pozwolenie na budow臋, w艂a艣ciwy organ oraz projektanta sprawuj膮cego nadz贸r nad zgodno艣ci膮 realizacji budowy z projektem, co najmniej na 7 dni przed ich rozpocz臋ciem, do艂膮czaj膮c na pi艣mie:
1) o艣wiadczenie kierownika budowy (rob贸t), stwierdzaj膮ce sporz膮dzenie planu bezpiecze艅stwa i ochrony zdrowia oraz przyj臋cie obowi膮zku kierowania budow膮 (robotami budowlanymi), a tak偶e za艣wiadczenie, o kt贸rym mowa w art. 12 ust. 7;
2) w przypadku ustanowienia nadzoru inwestorskiego 鈥 o艣wiadczenie inspektora nadzoru inwestorskiego, stwierdzaj膮ce przyj臋cie obowi膮zku pe艂nienia nadzoru inwestorskiego nad danymi robotami budowlanymi, a tak偶e za艣wiadczenie, o kt贸rym mowa w art. 12 ust. 7;
3) informacj臋 zawieraj膮c膮 dane zamieszczone w og艂oszeniu, o kt贸rym mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2.
5. Rozpocz臋cie dostaw energii, wody, ciep艂a lub gazu na potrzeby budowy mo偶e nast膮pi膰 jedynie po okazaniu wymaganego pozwolenia na budow臋 lub zg艂oszenia.
Art. 42. 1. Inwestor jest obowi膮zany zapewni膰: obj臋cie kierownictwa budowy (rozbi贸rki) lub okre艣lonych rob贸t budowlanych oraz nadz贸r nad robotami przez osob臋 posiadaj膮c膮 uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalno艣ci.
2. Kierownik budowy (rob贸t) jest obowi膮zany:

1) prowadzi膰 dziennik budowy lub rozbi贸rki;
2) umie艣ci膰 na budowie lub rozbi贸rce, w widocznym miejscu, tablic臋 informacyjn膮 oraz og艂oszenie zawieraj膮ce dane dotycz膮ce bezpiecze艅stwa pracy i ochrony zdrowia; nie dotyczy to budowy obiekt贸w s艂u偶膮cych obronno艣ci i bezpiecze艅stwu pa艅stwa oraz obiekt贸w liniowych;
3) odpowiednio zabezpieczy膰 teren budowy (rozbi贸rki).
3. Przepis贸w ust. 1 i 2 nie stosuje si臋 do budowy lub rozbi贸rki obiekt贸w, dla kt贸rych nie jest wymagane pozwolenie na budow臋, z wyj膮tkiem budowy, o kt贸rej mowa w art. 29 ust. 1 pkt 19. W艂a艣ciwy organ mo偶e wy艂膮czy膰, w drodze decyzji, stosowanie tych przepis贸w r贸wnie偶 w stosunku do innych obiekt贸w, je偶eli jest to uzasadnione nieznacznym stopniem skomplikowania rob贸t budowlanych lub innymi wa偶nymi wzgl臋dami.
3a. Og艂oszenie, o kt贸rym mowa w ust. 2 pkt 2, stosuje si臋 do budowy lub rozbi贸rki, na kt贸rej przewiduje si臋 prowadzenie rob贸t budowlanych trwaj膮cych d艂u偶ej ni偶 30 dni roboczych i jednoczesne zatrudnienie co najmniej 20 pracownik贸w albo na kt贸rych planowany zakres rob贸t przekracza 500 osobodni.
4. Przy prowadzeniu rob贸t budowlanych, do kierowania kt贸rymi jest wymagane przygotowanie zawodowe w specjalno艣ci techniczno-budowlanej innej ni偶 posiada kierownik budowy, inwestor jest obowi膮zany zapewni膰 ustanowienie kierownika rob贸t w danej specjalno艣ci.
Art. 43. 1. Obiekty budowlane wymagaj膮ce pozwolenia na budow臋 oraz obiekty, o kt贸rych mowa w art. 29 ust. 1 pkt 20, podlegaj膮 geodezyjnemu wyznaczeniu w terenie, a po ich wybudowaniu 鈥 geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, obejmuj膮cej po艂o偶enie ich na gruncie.
2. W艂a艣ciwy organ mo偶e na艂o偶y膰 obowi膮zek stosowania przepisu ust. 1 r贸wnie偶 w stosunku do obiekt贸w budowlanych wymagaj膮cych zg艂oszenia.
3. Obiekty lub elementy obiekt贸w budowlanych, ulegaj膮ce zakryciu, wymagaj膮ce inwentaryzacji, o kt贸rej mowa w ust. 1, podlegaj膮 inwentaryzacji przed ich zakryciem.
4. Minister w艂a艣ciwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa okre艣li, w drodze rozporz膮dzenia, rodzaje i zakres opracowa艅 geodezyjno-kartograficznych oraz czynno艣ci geodezyjnych obowi膮zuj膮cych w budownictwie.

Art. 44. 1. Inwestor jest obowi膮zany bezzw艂ocznie zawiadomi膰 w艂a艣ciwy organ o zmianie:
1) kierownika budowy lub rob贸t,
2) inspektora nadzoru inwestorskiego,
3) projektanta sprawuj膮cego nadz贸r autorski,
podaj膮c, od kiedy nast膮pi艂a zmiana.
2. Do zawiadomienia nale偶y do艂膮czy膰 o艣wiadczenia os贸b, wymienionych w ust. 1, o przej臋ciu obowi膮zk贸w.
Art. 45. 1. Dziennik budowy stanowi urz臋dowy dokument przebiegu rob贸t budowlanych oraz zdarze艅 i okoliczno艣ci zachodz膮cych w toku wykonywania rob贸t i jest wydawany odp艂atnie przez w艂a艣ciwy organ.
2. Przed rozpocz臋ciem rob贸t budowlanych nale偶y dokona膰 w dzienniku budowy wpisu os贸b, kt贸rym zosta艂o powierzone kierownictwo, nadz贸r i kontrola techniczna rob贸t budowlanych. Osoby te s膮 obowi膮zane potwierdzi膰 podpisem przyj臋cie powierzonych im funkcji.
3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje si臋 odpowiednio do prowadzenia dziennik贸w: monta偶u i rozbi贸rki.
4. Minister w艂a艣ciwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa okre艣li, w drodze rozporz膮dzenia, spos贸b prowadzenia dziennik贸w budowy, monta偶u i rozbi贸rki oraz osoby upowa偶nione do dokonywania w nich wpis贸w, a tak偶e dane, jakie powinna zawiera膰 tablica informacyjna oraz og艂oszenie zawieraj膮ce dane dotycz膮ce bezpiecze艅stwa i ochrony zdrowia.
5. W rozporz膮dzeniu, o kt贸rym mowa w ust. 4, okre艣la si臋 w szczeg贸lno艣ci:
1) kszta艂t i wymiary tablicy informacyjnej oraz napis贸w na niej umieszczonych;
2) form臋 og艂oszenia;
3) miejsce umieszczenia tablicy informacyjnej oraz og艂oszenia;
4) zakres danych osobowych uczestnik贸w procesu budowlanego i pe艂nionych przez nich funkcji w dziedzinie bezpiecze艅stwa pracy i ochrony zdrowia;
5) informacje dotycz膮ce decyzji o pozwoleniu na budow臋;
6) informacje dotycz膮ce podmiot贸w wykonuj膮cych roboty budowlane, w tym imi臋 lub imiona i nazwisko lub nazw臋 i adres;

7) przewidywane terminy rozpocz臋cia i zako艅czenia wykonywania rob贸t budowlanych oraz maksymaln膮 liczb臋 pracownik贸w zatrudnionych na budowie;
8) informacje dotycz膮ce telefon贸w alarmowych.
Art. 46. Kierownik budowy (rozbi贸rki), a je偶eli jego ustanowienie nie jest wymagane 鈥 inwestor, jest obowi膮zany przez okres wykonywania rob贸t budowlanych przechowywa膰 dokumenty stanowi膮ce podstaw臋 ich wykonania, a tak偶e o艣wiadczenie dotycz膮ce wyrob贸w budowlanych jednostkowo zastosowanych w obiekcie budowlanym, o kt贸rych mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych, oraz udost臋pnia膰 te dokumenty przedstawicielom uprawnionych organ贸w.
Art. 47. 1. Je偶eli do wykonania prac przygotowawczych lub rob贸t budowlanych jest niezb臋dne wej艣cie do s膮siedniego budynku, lokalu lub na teren s膮siedniej nieruchomo艣ci, inwestor jest obowi膮zany przed rozpocz臋ciem rob贸t uzyska膰 zgod臋 w艂a艣ciciela s膮siedniej nieruchomo艣ci, budynku lub lokalu (najemcy) na wej艣cie oraz uzgodni膰 z nim przewidywany spos贸b, zakres i terminy korzystania z tych obiekt贸w, a tak偶e ewentualn膮 rekompensat臋 z tego tytu艂u.
2. W razie nieuzgodnienia warunk贸w, o kt贸rych mowa w ust. 1, w艂a艣ciwy organ 鈥 na wniosek inwestora 鈥 w terminie 14 dni od dnia z艂o偶enia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezb臋dno艣ci wej艣cia do s膮siedniego budynku, lokalu lub na teren s膮siedniej nieruchomo艣ci. W przypadku uznania zasadno艣ci wniosku inwestora, w艂a艣ciwy organ okre艣la jednocze艣nie granice niezb臋dnej potrzeby oraz warunki korzystania z s膮siedniego budynku, lokalu lub nieruchomo艣ci.
3. Inwestor, po zako艅czeniu rob贸t, o kt贸rych mowa w ust. 1, jest obowi膮zany naprawi膰 szkody powsta艂e w wyniku korzystania z s膮siedniej nieruchomo艣ci, budynku lub lokalu 鈥 na zasadach okre艣lonych w Kodeksie cywilnym.
4. Zaj臋cie, na potrzeby budowy, pasa drogowego lub jego cz臋艣ci mo偶e nast膮pi膰 po spe艂nieniu wymaga艅 okre艣lonych w odr臋bnych przepisach.
Art. 48. 1. W艂a艣ciwy organ nakazuje, z zastrze偶eniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbi贸rk臋 obiektu budowlanego, lub jego cz臋艣ci, b臋d膮cego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budow臋.
2. Je偶eli budowa, o kt贸rej mowa w ust. 1:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczeg贸lno艣ci:
a) ustaleniami obowi膮zuj膮cego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowi膮zuj膮cego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepis贸w, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemo偶liwiaj膮cym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego cz臋艣ci do stanu zgodnego z prawem
鈥 w艂a艣ciwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie rob贸t budowlanych.
3. W postanowieniu, o kt贸rym mowa w ust. 2, ustala si臋 wymagania dotycz膮ce niezb臋dnych zabezpiecze艅 budowy oraz nak艂ada obowi膮zek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) za艣wiadczenia w贸jta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodno艣ci budowy z ustaleniami obowi膮zuj膮cego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowi膮zuj膮cego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokument贸w, o kt贸rych mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje si臋 przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
4. W przypadku niespe艂nienia w wyznaczonym terminie obowi膮zk贸w, o kt贸rych mowa w ust. 3, stosuje si臋 przepis ust. 1.
5. Przed艂o偶enie w wyznaczonym terminie dokument贸w, o kt贸rych mowa w ust. 3, traktuje si臋 jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie rob贸t budowlanych, je偶eli budowa nie zosta艂a zako艅czona.
Art. 49. 1. W艂a艣ciwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie rob贸t budowlanych, bada:
1) zgodno艣膰 projektu zagospodarowania dzia艂ki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczeg贸lno艣ci z ustaleniami obowi膮zuj膮cego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) kompletno艣膰 projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnie艅, pozwole艅 i sprawdze艅,
3) wykonanie projektu budowlanego przez osob臋 posiadaj膮c膮 wymagane upra-wnienia budowlane
鈥 oraz, w drodze postanowienia, ustala wysoko艣膰 op艂aty legalizacyjnej. Na postanowienie przys艂uguje za偶alenie.
2. Do op艂aty legalizacyjnej stosuje si臋 odpowiednio przepisy dotycz膮ce kar, o kt贸rych mowa w art. 59f ust. 1, z tym 偶e stawka op艂aty podlega pi臋膰dziesi臋ciokrotnemu podwy偶szeniu.
3. W przypadku stwierdzenia narusze艅, w zakresie okre艣lonym w ust. 1, w艂a艣ciwy organ nak艂ada postanowieniem obowi膮zek usuni臋cia wskazanych nieprawid艂owo艣ci, w okre艣lonym terminie, a po jego bezskutecznym up艂ywie wydaje decyzj臋, o kt贸rej mowa w art. 48 ust. 1. Decyzj臋 t臋 wydaje si臋 r贸wnie偶 w przypadku nieuiszczenia w terminie op艂aty legalizacyjnej.
4. W razie spe艂nienia wymaga艅, okre艣lonych w ust. 1, w艂a艣ciwy organ wydaje decyzj臋:
1) o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie rob贸t;
2) o zatwierdzeniu projektu budowlanego, je偶eli budowa zosta艂a zako艅czona.
[4a. Decyzje, o kt贸rych mowa w ust. 4, mog膮 by膰 wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddzia艂ywania przedsi臋wzi臋cia na 艣rodowisko albo oceny oddzia艂ywania przedsi臋wzi臋cia na obszar Natura 2000, je偶eli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 pa藕dziernika 2008 r. o udost臋pnianiu informacji o 艣rodowisku i jego ochronie, udziale spo艂ecze艅stwa w ochronie 艣rodowiska oraz o ocenach oddzia艂ywania na 艣rodowisko.]
<4a. Decyzje, o kt贸rych mowa w ust. 4, mog膮 by膰 wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddzia艂ywania przedsi臋wzi臋cia na 艣rodowisko albo oceny oddzia艂ywania przedsi臋wzi臋cia na obszar Natura 2000, je偶eli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 pa藕dziernika 2008 r. o udost臋pnianiu informacji o 艣rodowisku i jego ochronie, udziale spo艂ecze艅stwa w ochronie 艣rodowiska oraz o ocenach oddzia艂ywania na 艣rodowisko, w przypadkach gdy ocena ta jest mo偶liwa do przeprowadzenia z uwzgl臋dnieniem analizy rozwi膮za艅 alternatywnych przedsi臋wzi臋cia i mo偶liwo艣ci ustalenia warunk贸w jego realizacji w zakresie ochrony 艣rodowiska.>
5. W decyzji, o kt贸rej mowa w ust. 4, nak艂ada si臋 obowi膮zek uzyskania decyzji o pozwoleniu na u偶ytkowanie.
Art. 49a. 1. W przypadku uchylenia w post臋powaniu odwo艂awczym decyzji, o kt贸rej mowa w art. 49 ust. 4, i wydania decyzji, o kt贸rej mowa w art. 48 ust. 1, op艂ata legalizacyjna podlega zwrotowi, z zastrze偶eniem ust. 2, w terminie 30 dni od dnia stwierdzenia wykonania rozbi贸rki.
2. Je偶eli wykonanie decyzji o nakazie rozbi贸rki obiektu budowlanego odbywa si臋 w trybie wykonania zast臋pczego, o kt贸rym mowa w przepisach o post臋powaniu egzekucyjnym w administracji, op艂at臋 legalizacyjn膮 zalicza si臋 w poczet koszt贸w wykonania zast臋pczego.
Art. 49b. 1. W艂a艣ciwy organ nakazuje, z zastrze偶eniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbi贸rk臋 obiektu budowlanego, lub jego cz臋艣ci, b臋d膮cego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zg艂oszenia b膮d藕 pomimo wniesienia sprzeciwu przez w艂a艣ciwy organ.
2. Je偶eli budowa, o kt贸rej mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczeg贸lno艣ci ustaleniami obowi膮zuj膮cego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepis贸w, w tym techniczno-budowlanych, w艂a艣ciwy organ wstrzymuje postanowieniem 鈥 gdy budowa nie zosta艂a zako艅czona 鈥 prowadzenie rob贸t budowlanych oraz nak艂ada na inwestora obowi膮zek przed艂o偶enia w terminie 30 dni:
1) dokument贸w, o kt贸rych mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;
2) projektu zagospodarowania dzia艂ki lub terenu;
3) za艣wiadczenia w贸jta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodno艣ci budowy z ustaleniami obowi膮zuj膮cego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowi膮zuj膮cego planu zagospodarowania przestrzennego.

3. W przypadku niespe艂nienia obowi膮zku, o kt贸rym mowa w ust. 2, stosuje si臋 przepis ust. 1.
4. Je偶eli zachodz膮 okoliczno艣ci, o kt贸rych mowa w ust. 2, w艂a艣ciwy organ, w drodze postanowienia, ustala wysoko艣膰 op艂aty legalizacyjnej. Na postanowienie przys艂uguje za偶alenie.
5. Do op艂aty legalizacyjnej stosuje si臋 odpowiednio przepisy art. 59g, z tym 偶e wysoko艣膰 op艂aty w przypadku budowy, o kt贸rej mowa w:
1) art. 29 ust. 1 pkt 7鈥11, 14, 15, 17 i 18 oraz w art. 30 ust. 1 pkt 3 i 4 鈥 wynosi 2500 z艂;
2) art. 29 ust. 1 pkt 1鈥3, 5, 6, 12, 13, 16 i 19鈥21 鈥 wynosi 5000 z艂.
6. W艂a艣ciwy organ, w przypadku gdy budowa nie zosta艂a zako艅czona, po wniesieniu op艂aty, o kt贸rej mowa w ust. 5, zezwala, w drodze postanowienia, na doko艅czenie budowy.
7. W przypadku nieuiszczenia w terminie op艂aty legalizacyjnej w艂a艣ciwy organ wydaje decyzj臋, o kt贸rej mowa w ust. 1.
Art. 50. 1. W przypadkach innych ni偶 okre艣lone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 w艂a艣ciwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie rob贸t budowlanych wykonywanych:
1) bez wymaganego pozwolenia na budow臋 albo zg艂oszenia lub
2) w spos贸b mog膮cy spowodowa膰 zagro偶enie bezpiecze艅stwa ludzi lub mienia b膮d藕 zagro偶enie 艣rodowiska, lub
3) na podstawie zg艂oszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w spos贸b istotnie odbiegaj膮cy od ustale艅 i warunk贸w okre艣lonych w pozwoleniu na budow臋 b膮d藕 w przepisach.
2. W postanowieniu o wstrzymaniu rob贸t budowlanych nale偶y:
1) poda膰 przyczyn臋 wstrzymania rob贸t;
2) ustali膰 wymagania dotycz膮ce niezb臋dnych zabezpiecze艅.
3. W postanowieniu o wstrzymaniu rob贸t budowlanych mo偶na na艂o偶y膰 obowi膮zek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia dor臋czenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych rob贸t budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych b膮d藕 ekspertyz.

4. Postanowienie o wstrzymaniu rob贸t budowlanych traci wa偶no艣膰 po up艂ywie 2 miesi臋cy od dnia dor臋czenia, chyba 偶e w tym terminie zostanie wydana decyzja, o kt贸rej mowa w art. 50a pkt 2 albo w art. 51 ust. 1.
5. Na postanowienie o wstrzymaniu rob贸t budowlanych s艂u偶y za偶alenie.
Art. 50a. W艂a艣ciwy organ w przypadku wykonywania rob贸t budowlanych 鈥 pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem:
1) o kt贸rym mowa w art. 48 ust. 2 oraz w art. 49b ust. 2 鈥 nakazuje, w drodze decyzji, rozbi贸rk臋 obiektu budowlanego lub jego cz臋艣ci;
2) o kt贸rym mowa w art. 50 ust. 1 鈥 nakazuje, w drodze decyzji, rozbi贸rk臋 cz臋艣ci obiektu budowlanego wykonanego po dor臋czeniu postanowienia albo doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego.
Art. 51. 1. Przed up艂ywem 2 miesi臋cy od dnia wydania postanowienia, o kt贸rym mowa w art. 50 ust. 1, w艂a艣ciwy organ w drodze decyzji:
1) nakazuje zaniechanie dalszych rob贸t budowlanych b膮d藕 rozbi贸rk臋 obiektu budowlanego lub jego cz臋艣ci, b膮d藕 doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo
2) nak艂ada obowi膮zek wykonania okre艣lonych czynno艣ci lub rob贸t budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych rob贸t budowlanych do stanu zgodnego z prawem, okre艣laj膮c termin ich wykonania, albo
3) w przypadku istotnego odst膮pienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunk贸w pozwolenia na budow臋 鈥 nak艂ada, okre艣laj膮c termin wykonania, obowi膮zek sporz膮dzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzgl臋dniaj膮cego zmiany wynikaj膮ce z dotychczas wykonanych rob贸t budowlanych oraz 鈥 w razie potrzeby 鈥 wykonania okre艣lonych czynno艣ci lub rob贸t budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych rob贸t budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotycz膮ce projektu budowlanego stosuje si臋 odpowiednio do zakresu tych zmian.
2. W przypadku wydania nakazu, o kt贸rym mowa w art. 50a pkt 2, decyzje, o kt贸rych mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, wydaje si臋 po wykonaniu obowi膮zku okre艣lonego w tym nakazie.
3. Po up艂ywie terminu lub na wniosek inwestora, w艂a艣ciwy organ sprawdza wykonanie obowi膮zku, o kt贸rym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzj臋:

1) o stwierdzeniu wykonania obowi膮zku albo
2) w przypadku niewykonania obowi膮zku 鈥 nakazuj膮c膮 zaniechanie dalszych rob贸t budowlanych b膮d藕 rozbi贸rk臋 obiektu lub jego cz臋艣ci, b膮d藕 doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
4. Po up艂ywie terminu lub na wniosek inwestora, w艂a艣ciwy organ sprawdza wykonanie obowi膮zku, o kt贸rym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzj臋 w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie rob贸t budowlanych albo 鈥 je偶eli budowa zosta艂a zako艅czona 鈥 o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nak艂ada si臋 obowi膮zek uzyskania decyzji o pozwoleniu na u偶ytkowanie.
5. W przypadku niewykonania w terminie obowi膮zku, o kt贸rym mowa w ust. 1 pkt 3, w艂a艣ciwy organ wydaje decyzj臋 nakazuj膮c膮 zaniechanie dalszych rob贸t budowlanych b膮d藕 rozbi贸rk臋 obiektu lub jego cz臋艣ci, b膮d藕 doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
6. Przepis贸w ust. 4 i 5 dotycz膮cych pozwolenia na u偶ytkowanie nie stosuje si臋 do rob贸t budowlanych innych ni偶 budowa b膮d藕 przebudowa obiektu budowlanego lub jego cz臋艣ci.
7. Przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje si臋 odpowiednio, je偶eli roboty budowlane, w przypadkach innych ni偶 okre艣lone w art. 48 albo w art. 49b, zosta艂y wykonane w spos贸b, o kt贸rym mowa w art. 50 ust. 1.
Art. 52. Inwestor, w艂a艣ciciel lub zarz膮dca obiektu budowlanego jest obowi膮zany na sw贸j koszt dokona膰 czynno艣ci nakazanych w decyzji, o kt贸rej mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.
Art. 53. Przepis art. 52 stosuje si臋 r贸wnie偶 do obiekt贸w budowlanych, podlegaj膮cych rozbi贸rce w terminach, o kt贸rych mowa w art. 36 ust. 1 pkt 3.
Art. 54. Do u偶ytkowania obiektu budowlanego, na kt贸rego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budow臋, mo偶na przyst膮pi膰, z zastrze偶eniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu w艂a艣ciwego organu o zako艅czeniu budowy, je偶eli organ ten, w terminie 21 dni od dnia dor臋czenia zawiadomienia, nie zg艂osi sprzeciwu w drodze decyzji.
Art. 55. Przed przyst膮pieniem do u偶ytkowania obiektu budowlanego nale偶y uzyska膰 ostateczn膮 decyzj臋 o pozwoleniu na u偶ytkowanie, je偶eli:

1) na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budow臋 i jest on zaliczony do kategorii V, IX鈥揦VIII, XX, XXII, XXIV, XXVII鈥揦XX, o kt贸rych mowa w za艂膮czniku do ustawy;
2) zachodz膮 okoliczno艣ci, o kt贸rych mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4;
3) przyst膮pienie do u偶ytkowania obiektu budowlanego ma nast膮pi膰 przed wykonaniem wszystkich rob贸t budowlanych.
[Art. 55a. Minister w艂a艣ciwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa okre艣li, w drodze rozporz膮dzenia, metodologie obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub cz臋艣ci budynku stanowi膮cej samodzieln膮 ca艂o艣膰 techniczno-u偶ytkow膮, o kt贸rym mowa w art. 5 ust. 3 oraz spos贸b sporz膮dzania i wz贸r 艣wiadectw ich charakterystyki energetycznej uwzgl臋dniaj膮c w szczeg贸lno艣ci: dane ilo艣ciowe i wska藕niki charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego, dane osoby wykonuj膮cej 艣wiadectwo charakterystyki energetycznej oraz niezb臋dne dane osobowe w艂a艣ciciela budynku lub lokalu mieszkalnego, maj膮c na uwadze poprawno艣膰 wykonywania 艣wiadectw charakterystyki energetycznej.] (Przepis uchylaj膮cy art. 55a wchodzi w 偶ycie z dn. 9.03.2015 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 1200).)
Art. 56. 1. Inwestor, w stosunku do kt贸rego na艂o偶ono obowi膮zek uzyskania pozwolenia na u偶ytkowanie obiektu budowlanego, jest obowi膮zany zawiadomi膰, zgodnie z w艂a艣ciwo艣ci膮 wynikaj膮c膮 z przepis贸w szczeg贸lnych, organy:
1) (uchylony),
2) Pa艅stwowej Inspekcji Sanitarnej,
3) (uchylony),
4) Pa艅stwowej Stra偶y Po偶arnej
鈥 o zako艅czeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przyst膮pienia do jego u偶ytkowania. Organy zajmuj膮 stanowisko w sprawie zgodno艣ci wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym.
2. Niezaj臋cie stanowiska przez organy, wymienione w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, traktuje si臋 jak niezg艂oszenie sprzeciwu lub uwag.
Art. 57. 1. Do zawiadomienia o zako艅czeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na u偶ytkowanie inwestor jest obowi膮zany do艂膮czy膰:

1) orygina艂 dziennika budowy;
2) o艣wiadczenie kierownika budowy:
a) o zgodno艣ci wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budow臋 oraz przepisami,
b) o doprowadzeniu do nale偶ytego stanu i porz膮dku terenu budowy, a tak偶e 鈥 w razie korzystania 鈥 drogi, ulicy, s膮siedniej nieruchomo艣ci, budynku lub lokalu;
3) o艣wiadczenie o w艂a艣ciwym zagospodarowaniu teren贸w przyleg艂ych, je偶eli eksploatacja wybudowanego obiektu jest uzale偶niona od ich odpowiedniego zagospodarowania;
4) protoko艂y bada艅 i sprawdze艅;
5) inwentaryzacj臋 geodezyjn膮 powykonawcz膮;
6) potwierdzenie, zgodnie z odr臋bnymi przepisami, odbioru wykonanych przy艂膮czy;
[7) kopi臋 艣wiadectwa charakterystyki energetycznej budynku, z zastrze偶eniem art. 5 ust. 7;] (Przepis uchylaj膮cy pkt 7 w ust. 1 w art. 57 wchodzi w 偶ycie z dn. 9.03.2015 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 1200).)
8) w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej:
a) wynik audytu bezpiecze艅stwa ruchu drogowego, o kt贸rym mowa w art. 24l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych,
b) uzasadnienie zarz膮dcy drogi, o kt贸rym mowa w art. 24l ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
1a. W przypadku zawiadomienia o zako艅czeniu budowy lub z艂o偶enia wniosku o udzielenie pozwolenia na u偶ytkowanie budynku mieszkalnego lub budynku z cz臋艣ci膮 mieszkaln膮, w o艣wiadczeniu, o kt贸rym mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a, zamieszcza si臋 informacj臋 o dokonaniu pomiar贸w powierzchni u偶ytkowej budynku i poszczeg贸lnych lokali mieszkalnych, w spos贸b zgodny z przepisami rozporz膮dzenia, o kt贸rym mowa w art. 34 ust. 6 pkt 1.
2. W razie zmian nieodst臋puj膮cych w spos贸b istotny od zatwierdzonego projektu lub warunk贸w pozwolenia na budow臋, dokonanych podczas wykonywania rob贸t, do zawiadomienia, o kt贸rym mowa w ust. 1, nale偶y do艂膮czy膰 kopie rysunk贸w wchodz膮cych w sk艂ad zatwierdzonego projektu budowlanego, z naniesionymi zmianami, a w razie potrzeby tak偶e uzupe艂niaj膮cy opis. W takim przypadku o艣wiadczenie, o kt贸rym mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a, powinno by膰 potwierdzone przez projektanta i inspektora nadzoru inwestorskiego, je偶eli zosta艂 ustanowiony.
3. Inwestor jest obowi膮zany do艂膮czy膰 do wniosku, o kt贸rym mowa w ust. 1, o艣wiadczenia o braku sprzeciwu lub uwag ze strony organ贸w wymienionych w art. 56.
4. Inwestor jest obowi膮zany uzupe艂ni膰 dokumenty wymienione w ust. 1鈥3, je偶eli, w wyniku ich sprawdzenia przez w艂a艣ciwy organ, oka偶e si臋, 偶e s膮 one niekompletne lub posiadaj膮 braki i nie艣cis艂o艣ci.
5. (uchylony).
6. Wniosek o udzielenie pozwolenia na u偶ytkowanie stanowi wezwanie w艂a艣ciwego organu do przeprowadzenia obowi膮zkowej kontroli, o kt贸rej mowa w art. 59a.
7. W przypadku stwierdzenia przyst膮pienia do u偶ytkowania obiektu budowlanego lub jego cz臋艣ci z naruszeniem przepis贸w art. 54 i 55, w艂a艣ciwy organ wymierza kar臋 z tytu艂u nielegalnego u偶ytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje si臋 odpowiednio przepisy dotycz膮ce kar, o kt贸rych mowa w art. 59f ust. 1, z tym 偶e stawka op艂aty podlega dziesi臋ciokrotnemu podwy偶szeniu.
8. Po zako艅czeniu post臋powania w sprawie zawiadomienia o zako艅czeniu budowy obiektu budowlanego albo udzieleniu pozwolenia na u偶ytkowanie, w艂a艣ciwy organ zwraca bezzw艂ocznie inwestorowi dokumenty, o kt贸rych mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5.
Art. 58. (uchylony).
Art. 59. 1. W艂a艣ciwy organ wydaje decyzj臋 w sprawie pozwolenia na u偶ytkowanie obiektu budowlanego po przeprowadzeniu obowi膮zkowej kontroli, o kt贸rej mowa w art. 59a.
2. W艂a艣ciwy organ mo偶e w pozwoleniu na u偶ytkowanie obiektu budowlanego okre艣li膰 warunki u偶ytkowania tego obiektu albo uzale偶ni膰 jego u偶ytkowanie od wykonania, w oznaczonym terminie, okre艣lonych rob贸t budowlanych.
3. Je偶eli w艂a艣ciwy organ stwierdzi, 偶e obiekt budowlany spe艂nia warunki, okre艣lone w ust. 1, pomimo niewykonania cz臋艣ci rob贸t wyko艅czeniowych lub innych rob贸t budowlanych zwi膮zanych z obiektem, w wydanym pozwoleniu na u偶ytkowanie mo偶e okre艣li膰 termin wykonania tych rob贸t.

4. Przepisu ust. 3 nie stosuje si臋 do instalacji i urz膮dze艅 s艂u偶膮cych ochronie 艣rodowiska.
4a. Inwestor jest obowi膮zany zawiadomi膰 w艂a艣ciwy organ o zako艅czeniu rob贸t budowlanych prowadzonych, po przyst膮pieniu do u偶ytkowania obiektu budowlanego, na podstawie pozwolenia na u偶ytkowanie.
5. W艂a艣ciwy organ, z zastrze偶eniem ust. 2 i 3, odmawia wydania pozwolenia na u偶ytkowanie obiektu budowlanego w przypadku niespe艂nienia wymaga艅 okre艣lonych w ust. 1 i w art. 57 ust. 1鈥4. Przepisy art. 51 stosuje si臋 odpowiednio.
6. Decyzj臋 o pozwoleniu na u偶ytkowanie obiektu budowlanego w艂a艣ciwy organ przesy艂a niezw艂ocznie organowi, kt贸ry wyda艂 decyzj臋 o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub pozwolenie, o kt贸rym mowa w art. 23 i art. 23a ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej.
7. Stron膮 w post臋powaniu w sprawie pozwolenia na u偶ytkowanie jest wy艂膮cznie inwestor.
Art. 59a. 1. W艂a艣ciwy organ przeprowadza, na wezwanie inwestora, obowi膮zkow膮 kontrol臋 budowy w celu stwierdzenia prowadzenia jej zgodnie z ustaleniami i warunkami okre艣lonymi w pozwoleniu na budow臋.
2. Kontrola, o kt贸rej mowa w ust. 1, obejmuje sprawdzenie:
1) zgodno艣ci obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania dzia艂ki lub terenu;
2) zgodno艣ci obiektu budowlanego z projektem architektoniczno-budowlanym, w zakresie:
a) charakterystycznych parametr贸w technicznych: kubatury, powierzchni zabudowy, wysoko艣ci, d艂ugo艣ci, szeroko艣ci i liczby kondygnacji,
b) wykonania widocznych element贸w no艣nych uk艂adu konstrukcyjnego obiektu budowlanego,
c) geometrii dachu (k膮t nachylenia, wysoko艣膰 kalenicy i uk艂ad po艂aci dachowych),
d) wykonania urz膮dze艅 budowlanych,
e) zasadniczych element贸w wyposa偶enia budowlano-instalacyjnego, zapewniaj膮cych u偶ytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem, f) zapewnienia warunk贸w niezb臋dnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepe艂nosprawne, w szczeg贸lno艣ci poruszaj膮ce si臋 na w贸zkach inwalidzkich 鈥 w stosunku do obiektu u偶yteczno艣ci publicznej i budynku mieszkalnego wielorodzinnego;
3) wyrob贸w budowlanych szczeg贸lnie istotnych dla bezpiecze艅stwa konstrukcji i bezpiecze艅stwa po偶arowego;
4) w przypadku na艂o偶enia w pozwoleniu na budow臋 obowi膮zku rozbi贸rki istniej膮cych obiekt贸w budowlanych nieprzewidzianych do dalszego u偶ytkowania lub tymczasowych obiekt贸w budowlanych 鈥 wykonania tego obowi膮zku, je偶eli up艂yn膮艂 termin rozbi贸rki okre艣lony w pozwoleniu;
5) uporz膮dkowania terenu budowy.
Art. 59b. (uchylony).
Art. 59c. 1. W艂a艣ciwy organ przeprowadza obowi膮zkow膮 kontrol臋 przed up艂ywem 21 dni od dnia dor臋czenia wezwania inwestora. O terminie obowi膮zkowej kontroli organ zawiadamia inwestora w terminie 7 dni od dnia dor臋czenia wezwania.
2. Inwestor jest obowi膮zany uczestniczy膰 w obowi膮zkowej kontroli w wyznaczonym terminie.
Art. 59d. 1. W艂a艣ciwy organ, po przeprowadzeniu obowi膮zkowej kontroli, sporz膮dza protok贸艂 w trzech egzemplarzach. Jeden egzemplarz protoko艂u dor臋cza si臋 inwestorowi bezzw艂ocznie po przeprowadzeniu kontroli, drugi egzemplarz przekazuje si臋 organowi wy偶szego stopnia, a trzeci pozostaje we w艂a艣ciwym organie.
1a. Dopuszcza si臋 przekazanie protoko艂u organowi wy偶szego stopnia w formie elektronicznej. W takim przypadku sporz膮dza si臋 dwa egzemplarze protoko艂u.
2. Protok贸艂, o kt贸rym mowa w ust. 1, przechowuje si臋 przez okres istnienia obiektu budowlanego.
3. Minister w艂a艣ciwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa okre艣li, w drodze rozporz膮dzenia, wz贸r protoko艂u obowi膮zkowej kontroli.
4. Wz贸r protoko艂u powinien obejmowa膰 w szczeg贸lno艣ci informacje dotycz膮ce danych osobowych os贸b uczestnicz膮cych w kontroli oraz informacje niezb臋dne do ustalenia przebiegu i wyniku przeprowadzonej kontroli, w tym: adres i kategori臋 obiektu budowlanego, ustalenia dotycz膮ce zgodno艣ci wykonania obiektu budowlanego z zatwierdzonym projektem budowlanym i innymi warunkami okre艣lonymi w pozwoleniu na budow臋.
Art. 59e. Obowi膮zkow膮 kontrol臋 budowy lub obiektu budowlanego mo偶e przeprowadza膰, z upowa偶nienia w艂a艣ciwego organu nadzoru budowlanego, wy艂膮cznie osoba zatrudniona w tym organie i posiadaj膮ca uprawnienia budowlane.
Art. 59f. 1. W przypadku stwierdzenia w trakcie obowi膮zkowej kontroli nieprawid艂owo艣ci w zakresie, o kt贸rym mowa w art. 59a ust. 2, wymierza si臋 kar臋 stanowi膮c膮 iloczyn stawki op艂aty (s), wsp贸艂czynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i wsp贸艂czynnika wielko艣ci obiektu budowlanego (w).
2. Stawka op艂aty (s) wynosi 500 z艂.
3. Kategorie obiekt贸w, wsp贸艂czynnik kategorii obiektu oraz wsp贸艂czynnik wielko艣ci obiektu okre艣la za艂膮cznik do ustawy.
4. W przypadku gdy w sk艂ad obiektu budowlanego, z wyj膮tkiem budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wchodz膮 cz臋艣ci odpowiadaj膮ce r贸偶nym kategoriom, kar臋 stanowi suma kar obliczonych dla r贸偶nych kategorii.
5. W przypadku stwierdzenia nieprawid艂owo艣ci w zakresie, o kt贸rym mowa w art. 59a ust. 2, kar臋 oblicza si臋 odr臋bnie za ka偶d膮 stwierdzon膮 nieprawid艂owo艣膰. Kar臋 stanowi suma tak obliczonych kar.
6. W przypadku wymierzenia kary w艂a艣ciwy organ, w drodze decyzji, odmawia wydania pozwolenia na u偶ytkowanie i przeprowadza, w odpowiednim zakresie, post臋powanie, o kt贸rym mowa w art. 51.
Art. 59g. 1. Kar臋, o kt贸rej mowa w art. 59f ust. 1, w艂a艣ciwy organ wymierza w drodze postanowienia, na kt贸re przys艂uguje za偶alenie. Wp艂ywy z kar stanowi膮 doch贸d bud偶etu pa艅stwa.
2. Wymierzon膮 kar臋 wnosi si臋 w terminie 7 dni od dnia dor臋czenia postanowienia, o kt贸rym mowa w ust. 1, w kasie w艂a艣ciwego urz臋du wojew贸dzkiego lub na rachunek bankowy tego urz臋du.
3. W przypadku nieuiszczenia kary w terminie podlega ona 艣ci膮gni臋ciu w trybie przepis贸w o post臋powaniu egzekucyjnym w administracji.
4. Uprawnionym do 偶膮dania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowi膮zk贸w, o kt贸rych mowa w ust. 3, jest wojewoda.

5. Do kar, o kt贸rych mowa w ust. 1, stosuje si臋 odpowiednio przepisy dzia艂u III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. 鈥 Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z p贸藕n. zm.12)), z tym 偶e uprawnienia organu podatkowego, z wyj膮tkiem okre艣lonego w ust. 1, przys艂uguj膮 wojewodzie.
6. Organ w艂a艣ciwy do wydania, zmiany, uchylenia lub stwierdzenia niewa偶no艣ci postanowienia niezw艂ocznie przesy艂a kopi臋 wydanego postanowienia w艂a艣ciwemu wojewodzie.
Art. 60. Inwestor, oddaj膮c do u偶ytkowania obiekt budowlany, przekazuje w艂a艣cicielowi lub zarz膮dcy obiektu dokumentacj臋 budowy i dokumentacj臋 powykonawcz膮. Przekazaniu podlegaj膮 r贸wnie偶 inne dokumenty i decyzje dotycz膮ce obiektu, a tak偶e, w razie potrzeby, instrukcje obs艂ugi i eksploatacji: obiektu, instalacji i urz膮dze艅 zwi膮zanych z tym obiektem.