Przestrze┼ä dla pokolenia Silver ÔÇô nowe wyzwanie w architekturze?

Projektowanie przestrzeni i id─ůce za tym mo┼╝liwo┼Ťci powinny odzwierciedla─ç spos├│b w jaki ┼╝yjemy i b─Ödziemy ┼╝y─ç. A ┼╝yjemy r├│┼╝norodnie. T─Ö r├│┼╝norodno┼Ť─ç pot─Öguje to, ┼╝e po raz pierwszy w historii funkcjonujemy w spo┼éecze┼ästwie, w kt├│rym r├│wnocze┼Ťnie ┼╝yje pi─Ö─ç generacji. Wygodnie jest upraszcza─ç ┼Ťwiat, ale nie ma przecie┼╝ jednego modelu seniora czy nastolatka. Odmienne s─ů preferencje estetyczne, sposoby sp─Ödzania czasu wolnego, rodzaje wykonywanej pracy, zasoby intelektualne i ekonomiczne, struktura rodziny poszczeg├│lnych os├│b iÔÇŽ mn├│stwo innych aspekt├│w.

Zmiany cywilizacyjne ostatnich dekad sk┼éaniaj─ů do weryfikacji mechanizm├│w dzia┼éania, kt├│re dotychczas by┼éy oczywiste. Wielokrotna zmiana zawodu i mobilno┼Ť─ç, atomizacja spo┼éecze┼ästwa i zmiany demograficzne ÔÇô to wszystko wskazuje na p┼éynno┼Ť─ç, a nie sztywny podzia┼é. Coraz g┼éo┼Ťniej m├│wi si─Ö o budownictwie senioralnym. Czy to dobry kierunek projektowa─ç dla senior├│w? Czym takie projektowanie mia┼éoby si─Ö r├│┼╝ni─ç od dotychczasowego? Ograniczenia towarzysz─ů przecie┼╝ osobom w ka┼╝dym wieku. Wystarczy kontuzja, zapalenie spoj├│wek czy ci─Ö┼╝ki baga┼╝, a przestrze┼ä dot─ůd wystarczaj─ůca staje si─Ö uci─ů┼╝liwa. Dobrze zaprojektowane mieszkania powinny by─ç elastyczne np. pozwala─ç na zamian─Ö funkcji pomieszcze┼ä przy zachowaniu pe┼énej rozk┼éadowo┼Ťci czy po┼é─ůczenie s─ůsiaduj─ůcych mieszka┼ä. Ka┼╝demu mieszka┼äcowi u┼éatwi codzienno┼Ť─ç winda, brak barier architektonicznych, dost─Öpne tereny rekreacyjne w zasi─Ögu spaceru czy balkon o wymiarach umo┼╝liwiaj─ůcych odpoczynek.

Zamiast osiedli dla Zetek i osiedli SilversÔÇÖ├│w projektanci powinni pod─ů┼╝a─ç za cyklem ┼╝ycia cz┼éowieka i tym, co si─Ö podczas ┼╝ycia mo┼╝e wydarzy─ç: rozrastanie si─Ö rodziny lub jej zmniejszanie, choroba, zmiana trybu pracy, rozstanie z partnerem etc. Architektura ma rzeczywisty wp┼éyw na ┼╝ycie. W pozytywnym wymiarze mo┼╝e by─ç prewencyjna, prozdrowotna, sprzyjaj─ůca mieszka┼äcom. Od lat projektujemy osiedla z du┼╝ym potencja┼éem spo┼éecznym. ÔÇô m├│wi g┼é├│wna architekt SRDK Studio Projekt Dorota Jarodzka-┼Ür├│dka. ÔÇô Wiek dzi┼Ť si─Ö relatywizuje i znaczy zdecydowanie mniej ni┼╝ warto┼Ťci ┼é─ůcz─ůce ludzi. Celem starzej─ůcych si─Ö os├│b, czyli ka┼╝dego z nas, jest pozostanie niezale┼╝nym i samodzielnym. Przestrze┼ä jest jednym z czynnik├│w, kt├│re to d─ů┼╝enie mog─ů wspiera─ç.

Przy projektowaniu architekci powinni szuka─ç rozwi─ůza┼ä, kt├│re b─Öd─ů sprzyja┼éy d┼éugiemu i zdrowemu ┼╝yciu, zach─Öca┼éy do aktywno┼Ťci i nawi─ůzywania kontakt├│w. Cho─çby zabudowa kwarta┼éowa, kt├│ra wyodr─Öbnia mniejsze jednostki w ramach osiedla, stwarza bezpieczn─ů przestrze┼ä u┼éatwiaj─ůc─ů budowanie relacji. Strefowanie przestrzeni na publiczn─ů, p├│┼épubliczn─ů i prywatn─ů daje swobod─Ö wyboru mieszka┼äcom czy i kiedy b─Öd─ů w kontakcie z innymi. Ma┼éa architektura, ┼Ťcie┼╝ki i skwery po┼é─ůczone w sie─ç umo┼╝liwiaj─ů spacery. Pieszy dost─Öp do lokalnego handlu, us┼éug i opieki zdrowotnej, ┼Ťwietlic czy bibliotek ÔÇô to wszystko zach─Öca do aktywno┼Ťci i dbania o dobrostan.

Bardzo istotne jest projektowanie dzia┼éaj─ůce korzystnie na zmys┼éy, co cz─Östo wi─ů┼╝e si─Ö z projektowaniem mityguj─ůcym zmiany klimatyczne. Brak przewiewu w nagrzanych wielkomiejskich strefach sprawia, ┼╝e pot─Öguj─ů si─Ö nieprzyjemne odczucia wysokiej temperatury. Jako naturalny rezerwuar wody deszczowej i ┼║r├│d┼éo drogocennego cienia doskonale sprawdza si─Ö ziele┼ä. Szczeg├│lnie wa┼╝ne s─ů istniej─ůce drzewostany, ich ochrona na projektowanych terenach powinna by─ç priorytetem. R├│wnie wa┼╝na jest ziele┼ä niska, zw┼éaszcza gatunki dobrane do warunk├│w i niewymagaj─ůce dodatkowej piel─Ögnacji, oraz wertykalna. Projektowaniu dr├│g i ┼Ťcie┼╝ek rowerowych powinno tak┼╝e towarzyszy─ç my┼Ťlenie o upalnych miesi─ůcach – szpalery drzew, kt├│re daj─ů cie┼ä pieszym, biegaczom i rowerzystom umo┼╝liwiaj─ů przemieszczanie si─Ö (i odpoczynek na ┼éawkach) nawet w czasie wysokich temperatur.

Warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na naturalne i architektoniczne dominanty zewn─Ötrzne. To one pomagaj─ů orientowa─ç si─Ö w przestrzeni, co przek┼éada si─Ö na poczucie bezpiecze┼ästwa, szczeg├│lnie os├│b ze stanami l─Ökowymi czy z problemami z pami─Öci─ů. Jak kszta┼étowa─ç sposoby zamieszkiwania, aby miasta pod─ů┼╝a┼éy za cyklem ┼╝ycia cz┼éowieka? Projektowa─ç z uwag─ů dla ca┼éego spektrum scenariuszy ┼╝yciowych, z trosk─ů o dzi┼Ť i jutro, w ludzkiej skali i z poszanowaniem r├│┼╝norodno┼Ťci. Tak, aby przestrze┼ä modelowa┼éa witalne zachowania.

Marta Laburda-Tomczyk

Publicon Services

fot. Andreea Popa, unplash.com