Stiuki ÔÇô historia, rodzaje, zalety i wady

Stiuk jest jedn─ů z najstarszych metod wyko┼äczenia i zdobienia ┼Ťcian, sufit├│w oraz innych element├│w architektonicznych. Znany ju┼╝ w staro┼╝ytno┼Ťci, z wdzi─Ökiem przetrwa┼é nast─Öpne stulecia i nadal jest stosowany we wsp├│┼éczesnym budownictwie, szczeg├│lnie o charakterze presti┼╝owym, chocia┼╝ spotykany jest te┼╝ w tradycyjnych mieszkaniach. Jest materia┼éem o charakterze dekoracyjnym, ale zarazem bardzo praktycznym. Odpowiednio po┼éo┼╝ony, tworzy pi─Ökn─ů i trwa┼é─ů pow┼éok─Ö, odporn─ů na ┼Ťcieranie i uszkodzenia mechaniczne.

Na pocz─ůtku by┼éÔÇŽ stiuk naturalny

Stiuk jest materia┼éem zdobniczym znanym ju┼╝ w staro┼╝ytnym Rzymie, cz─Östo spotykanym w sztuce maureta┼äskiej, u┼╝ywanym w kulturze wczesnego chrze┼Ťcija┼ästwa, szczeg├│lnie cenionym w renesansie i baroku. Co ciekawe, by┼é te┼╝ podstawowym elementem zdobniczym w architekturze Maj├│w. Pierwotnie wyst─Öpowa┼é w dw├│ch odmianach: stiuku wapiennego i gipsowego. Stiuk wapienny (zwany r├│wnie┼╝ lustrzanym) by┼é przygotowywany z wapna, do┼éowanego nawet przez 30 lat, piasku o niskiej gramaturze i py┼éu marmurowego. U┼╝ywany najcz─Ö┼Ťciej jako tynk zewn─Ötrzny, ze wzgl─Ödu na d┼éugi czas schni─Öcia. Stiuk gipsowy to mieszanka gipsu, pigment├│w mineralnych i wody klejowej. Cz─Östo pokrywa┼é coko┼éy, kolumny i pilastry. Poniewa┼╝ pigmenty mog─ů wyst─Öpowa─ç w szerokiej palecie kolorystycznej, stiuki z ich domieszk─ů by┼éy bardzo popularne w sztuce barokowej. Nazwano je stiukami scagliola. Klasyczny stiuk to nie tylko pi─Ökne g┼éadkie pow┼éoki, podobne do marmuru, ale i ornamenty oraz inne detale architektoniczne nadaj─ůce wn─Ötrzu splendoru i klasy.

Stiuk dzisiaj

Moda na urz─ůdzanie wn─Ötrz ustawicznie si─Ö zmienia. Czasami dominuje minimalizm, prostota linii, czysto┼Ť─ç rysunku. Innym razem zachwycamy si─Ö misternie przygotowywanymi detalami, nadaj─ůcymi wn─Ötrzu klasy. Ta druga tendencja sprawia, ┼╝e stiuk ponownie wr├│ci┼é do ┼éask, tym bardziej, ┼╝e producenci przygotowuj─ů specjalne masy i farby strukturalne, pozwalaj─ůce w ┼éatwiejszy spos├│b uzyska─ç struktur─Ö stiuku.

Współczesne odmiany stiuku: klasyczny i syntetyczny

Ze względu na materiał użyty do produkcji wyróżniamy dwa rodzaje stiuku: klasyczny i syntetyczny.

Stiuk klasyczny, zwany weneckim, bazuje na naturalnych materia┼éach: zaprawie wapiennej, gipsowej, mieszanej z drobno zmielonym kruszywem. Jest to produkt w pe┼éni ekologiczny i bezpieczny. Pozwala ┼Ťcianom oddycha─ç i tworzy niepowtarzalny mikroklimat w pomieszczeniu. Sprawdza si─Ö w ┼éazienkach, kuchniach i innych wn─Ötrzach o podwy┼╝szonej wilgotno┼Ťci. Mo┼╝na nim wy┼éo┼╝y─ç klatk─Ö schodow─ů. Chocia┼╝ jest pokryty warstw─ů wosku, nie powinien by─ç jednak nara┼╝any na bezpo┼Ťredni kontakt z wod─ů.

Stiuk syntetyczny jest przygotowywany na bazie akrylu. Nazwany te┼╝ stiukiem per┼éowym, ze wzgl─Ödu na charakterystyczny po┼éysk. Stiuki syntetyczne s─ů r├│┼╝norodne kolorystycznie i zdecydowanie ┼éatwiejsze w aplikowaniu ni┼╝ klasyczne. Ze wzgl─Ödu na ni┼╝sz─ů wytrzyma┼éo┼Ť─ç stiuk, jest materia┼éem g┼é├│wnie dekoracyjnym. Nie nale┼╝y go k┼éa┼Ť─ç w pomieszczeniach o podwy┼╝szonej wilgotno┼Ťci. Dobrze si─Ö natomiast sprawdzi w salonie, bibliotece, jadalni. Doskonale wygl─ůda na suficie.

Zalety i wady stiuku

Stiuk jest ┼Ťwietnym materia┼éem dekoracyjnym. Odpowiednio dobrany mo┼╝e ozdobi─ç niejedno wn─Ötrze, dodaj─ůc mu elegancji i splendoru. Dodatkowo jest bardzo wytrzyma┼éy, dlatego przetrwa lata, nawet w miejscach publicznych, intensywnie eksploatowanych. Stiuk naturalny doskonale odbija ┼Ťwiat┼éo, a przetarcia, za ka┼╝dym razem tworz─ů inny, niepowtarzalny wz├│r. Ma te┼╝ w┼éa┼Ťciwo┼Ťci ognioodporne. Nie jest to oczywi┼Ťcie materia┼é pozbawiony wad. Przede wszystkim do wykonania stiuku potrzebni s─ů fachowcy. Samodzielne wykonanie wymaga du┼╝ej sprawno┼Ťci i wiedzy. Pope┼énione b┼é─Ödy b─Öd─ů psu┼éy ostateczny efekt. Je┼Ťli na pod┼éo┼╝e stiukowe b─Ödzie systematycznie dzia┼éa┼éa woda, mog─ů powsta─ç nieestetyczne plamy. Klasyczny stiuk nie posiada wymaganych obecnie w┼éa┼Ťciwo┼Ťci izolacyjnych.

Stiuk ÔÇô ile to kosztuje i dlaczego tak drogo?

Stiuk jest materia┼éem stosunkowo drogim. Aby pokry─ç oko┼éo 10 m2 powierzchni, potrzeba 5 kg materia┼éu. Cena waha si─Ö od 150 do 280 z┼é za pi─Öciolitrowy pojemnik. Do tego dochodzi tzw. robocizna. ┼Ürednio, wynosi to od 250 do 380 z┼é/m2. Oczywi┼Ťcie koszty k┼éadzenia tynku zale┼╝─ů od wielu czynnik├│w. Cena nie jest niska, ale w zamian zyskujemy trwa┼é─ů i eleganck─ů struktur─Ö na ┼Ťcianie.

Bogumiła Pierzchnowska

Fot. licencja Adobe