Budownictwo w nowoczesnych miastach w duchu ESG: przed jakimi wyzwaniami stoj膮 deweloperzy?

smart city

Nowe regulacje unijne dotycz膮ce raportowania ESG, ambitne cele zwi膮zane ze zr贸wnowa偶onym rozwojem stawiane przez ONZ oraz wiele organizacji bran偶owych. Wreszcie oczekiwania w tym zakresie ze strony samych akcjonariuszy oraz najemc贸w. Nacisk na dzia艂alno艣膰 opart膮 o zr贸wnowa偶ony rozw贸j to dzi艣 coraz powa偶niejsze wyzwanie, przed kt贸rym staje nowoczesne budownictwo. To r贸wnie偶 jeden z kluczowych warunk贸w, bez kt贸rego nie da si臋 stworzy膰 miast przysz艂o艣ci.

ESG 鈥 nowa odpowiedzialno艣膰

Wed艂ug danych ONZ obecnie po艂owa populacji ludzkiej mieszka w miastach. To 3,5 miliarda ludzi. Wed艂ug prognoz, do 2030 roku liczba ta ma zwi臋kszy膰 si臋 nawet do 5 miliard贸w. Jednocze艣nie miasta, kt贸re zajmuj膮 zaledwie oko艂o 3 proc. obszaru Ziemi, zu偶ywaj膮 jednocze艣nie od 60 do 80 proc. energii i wytwarzaj膮 75 proc. emisji dwutlenku w臋gla. Si艂膮 rzeczy tak gwa艂towna urbanizacja wywiera wp艂yw na wielko艣膰 zasob贸w s艂odkiej wody, ilo艣膰 艣ciek贸w i 艣rodowisko naturalne.

Dlatego we wrze艣niu 2015 roku 193 kraje cz艂onkowskie ONZ przyj臋艂y 鈥濧gend臋 na rzecz zr贸wnowa偶onego rozwoju 2030鈥. Zawiera ona 17 ambitnych cel贸w z perspektyw膮 do 2030 roku dotycz膮cych zr贸wnowa偶onego rozwoju 艣wiata. Odnosz膮 si臋 one mi臋dzy innymi do zr贸wnowa偶onych miast i spo艂eczno艣ci, ochrony 艣rodowiska naturalnego i zmian klimatu.

R贸wnie偶 na poziomie Unii Europejskiej trwaj膮 obecnie intensywne prace legislacyjne dotycz膮ce nowych regulacji zwi膮zanych z ESG (ang. Environmental, Social, Governance). Chodzi o obowi膮zek ujawniania i raportowania dzia艂alno艣ci firm w zakresie czynnik贸w 艣rodowiskowych, spo艂ecznej odpowiedzialno艣ci oraz 艂adu korporacyjnego. W odniesieniu do bran偶y budowlanej szczeg贸lne znaczenie ma tutaj czynnik 艣rodowiskowy 鈥濫鈥 i wp艂yw inwestycji na 艣rodowisko i zmiany klimatu.

Zgodnie z projektem unijnej dyrektywy o sprawozdawczo艣ci przedsi臋biorstw CSDR (ang. Corporate Sustainability Reporting Directive) obowi膮zek raportowania obejmie wszystkie du偶e przedsi臋biorstwa notowane na gie艂dzie lub zatrudniaj膮ce ponad 250 pracownik贸w. B臋d膮 one musia艂y informowa膰 o swojej polityce 艣rodowiskowej, spo艂ecznej i zarz膮dczej za pomoc膮 wystandaryzowanych wytycznych. Ponadto, aby osi膮gn膮膰 za艂o偶one przez Unie Europejsk膮 cele dotycz膮ce klimatu i energii wa偶ne jest r贸wnie偶, by kierowa膰 finansowanie na zr贸wnowa偶one projekty i dzia艂ania. Dlatego te偶 stworzono wsp贸lny system klasyfikacji zr贸wnowa偶onej dzia艂alno艣ci gospodarczej. Tak zwana taksonomia UE pozwala na zdefiniowanie, kt贸r膮 dzia艂alno艣膰 gospodarcz膮 mo偶na uzna膰 za zr贸wnowa偶on膮 艣rodowiskowo.

Tymczasem, jak wynika z raportu firmy doradczej Deloitte 鈥濸olskie firmy budowlane 2021 – najwa偶niejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju bran偶y鈥 a偶 48 proc. badanych firm budowlanych nie ma wiedzy na temat proponowanych przez Uni臋 Europejsk膮 zmian regulacji dotycz膮cych finansowania zr贸wnowa偶onego wzrostu gospodarczego w odniesieniu do sektora budowalnego.

Zgodnie z rozporz膮dzeniem dotycz膮cym taksonomii, dzia艂alno艣膰 gospodarcza mo偶e by膰 uznana za zr贸wnowa偶on膮, je艣li wnosi wk艂ad w co najmniej jeden z sze艣ciu cel贸w 艣rodowiskowych.

S膮 to 艂agodzenie zmian i adaptacja do zmian klimatu, zr贸wnowa偶one wykorzystanie i ochrona zasob贸w wodnych i morskich, przej艣cie na gospodark臋 o obiegu zamkni臋tym, zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrola oraz ochrona i odbudowa bior贸偶norodno艣ci i ekosystem贸w.聽 Rozporz膮dzenie szczeg贸艂owo okre艣la warunki, na jakich dana dzia艂alno艣膰 gospodarcza kwalifikuje sie台 jako wnosza台ca istotny wk艂ad w 艂agodzenie zmian klimatu lub w adaptacje台 do zmian klimatu, a takz虈e definiuje, czy ta dzia艂alnos虂c虂 gospodarcza nie wyrz膮dz膮 powaz虈nych szk贸d wzgle台dem z虈adnego z pozosta艂ych cel贸w 艣rodowiskowych.

W przypadku nowych budynk贸w, 艂agodzenie klimatu wed艂ug unijnej taksonomii, to mi臋dzy innymi budowa obiekt贸w o wi臋kszej efektywno艣ci energetycznej. Takich, kt贸rych zapotrzebowanie na energi臋 pierwotn膮 jest przynajmniej 10 proc. mniejsze ni偶 pr贸g okre艣lony w odniesieniu do wymaga艅 dotycz膮cych budynk贸w o niemal zerowym zu偶yciu energii.

W przypadku budynk贸w o powierzchni przekraczaj膮cej 5 000 m2 dochodzi do tego jeszcze konieczno艣膰 wykonania bada艅 szczelno艣ci powietrznej i integralno艣ci cieplnej. A tak偶e obliczenie wsp贸艂czynnika globalnego ocieplenia w cyklu 偶ycia budynku.

Redukcja emisji

Przyj臋te w 2015 roku Porozumienie Paryskie zak艂ada redukcj臋 globalnego ocieplenia poni偶ej 2掳C w stosunku do epoki przedindustrialnej, a docelowo d膮偶enie do nieprzekraczania poziomu 1,5掳C.

Jak podaje organizacja Architecure 2030, kt贸rej misj膮 jest przekszta艂cenie bran偶y budowlanej z g艂贸wnego emitenta gaz贸w cieplarnianych w ga艂膮藕 b臋d膮c膮 centralnym rozwi膮zaniem kryzysu klimatycznego, ka偶dego roku budynki generuj膮 blisko 40 proc. globalnej emisji CO2. Z tego 28 proc. stanowi dzia艂alno艣膰 operacyjna budynk贸w, a za 11 proc. odpowiadaj膮 materia艂y budowlane i konstrukcyjne.

Jak wskazuj膮 eksperci z Architecure 2030, ponad 65 proc. budynk贸w, kt贸re dzi艣 funkcjonuje na 艣wiecie, b臋dzie istnie膰 jeszcze w 2040 roku i nadal emitowa膰 gazy cieplarniane. Tym samym bez dekarbonizacji tych obiekt贸w nie uda si臋 osi膮gn膮膰 ustanowionego w Pary偶u celu nieprzekraczania 1,5掳C ocieplenia.

Co wi臋cej, szacuje si臋, 偶e do 2060 roku globalna powierzchnia budynk贸w si臋 podwoi. 呕eby sprosta膰 tej najwi臋kszej w historii ludzko艣ci fali urbanizacji, nowa powierzchnia w globalnych zasobach budynk贸w zwi臋kszy si臋 o 230 miliard贸w metr贸w kwadratowych. To tak, jakby co miesi膮c dodawa膰 do naszego 艣wiata powierzchni臋 odpowiadaj膮c膮 ca艂emu Nowemu Jorkowi. I tak przez 40 lat!

W Unii Europejskiej budynki odpowiadaj膮 za 36 proc. emisji gaz贸w cieplarnianych. Jak wyliczaj膮 eksperci emisje te zwi膮zane s膮 bezpo艣rednio z produkcj膮 materia艂贸w budowlanych, takich jak cement, stal i szk艂o (jako wbudowany 艣lad w臋glowy), a tak偶e z eksploatacj膮 samych obiekt贸w (jako operacyjny 艣lad w臋glowy). Dlatego w konsekwencji porozumie艅 paryskich Unia Europejska zobowi膮za艂a si臋 do zmniejszenia emisji gaz贸w cieplarnianych do 2030 roku o co najmniej 55% w por贸wnaniu z rokiem 1990. A w ramach tak zwanego Europejskiego Zielonego 艁adu Unia Europejska chce osi膮gn膮膰 do roku 2050 neutralno艣膰 klimatyczn膮.

Efektywno艣膰 energetyczna

Z danych Komisji Europejskiej wynika, 偶e najwi臋cej energii w UE poch艂aniaj膮 w艂a艣nie budynki. 艁膮cznie generuj膮 one 40% zu偶ycia energii. W du偶ym stopniu wp艂yw na te warto艣ci ma budowa, u偶ytkowanie, renowacja i rozbi贸rka budynk贸w.

Obecnie oko艂o 75 proc. budynk贸w jest nieefektywnych energetycznie. Oznacza to, 偶e znaczna cz臋艣膰 zu偶ywanej energii elektrycznej jest marnowana. Jak sugeruje Komisja Europejska, straty te mo偶na ograniczy膰 poprzez odpowiedni膮 modernizacj臋, korzystanie z inteligentnych rozwi膮za艅 i energooszcz臋dnych materia艂贸w przy budowie nowych obiekt贸w.

Zu偶ycie wody

Zgodnie w unijn膮 taksonomi膮, urz膮dzenia wodne w nowych budynkach powinny posiada膰 potwierdzenie zu偶ycia wody w karcie charakterystyki produktu, certyfikacie budynku lub obowi膮zuj膮cym w Unii oznakowaniu produktu. Maksymalny przep艂yw wody w kranach umywalek i kranach zlew贸w nie mo偶e przekracza膰 6 litr贸w/ min, a w prysznicach 8 litr贸w/minut臋.

W toaletach, w tym kompaktach, muszlach i sp艂uczkach ca艂kowita obj臋to艣膰 wody wykorzystywanej do sp艂ukiwania nie mo偶e przekracza膰 6 litr贸w, a 艣rednia obj臋to艣膰 wody s艂u偶膮ca do tego celu nie mo偶e by膰 wi臋ksza ni偶 3,5 litra.聽 Zu偶ycie wody w pisuarach mo偶e wynosi膰 maksymalnie 2 litry na muszl臋 na godzin臋. A w pisuarach ze sp艂ukiwaniem ca艂kowita obj臋to艣膰 wody s艂u偶膮cej do sp艂ukiwania nie mo偶e przekracza膰 1 litra.

Gospodarka cyrkularna

Z danych Komisji Europejskiej wynika, 偶e odpady budowlane i rozbi贸rkowe stanowi膮 ponad 30% wszystkich odpad贸w wytwarzanych na terenie Unii Europejskiej. To przede wszystkim cement,聽ceg艂y, drewno, szk艂o, stal i plastik. Wlicza si臋 w to zar贸wno wszystkie odpady powsta艂e w聽wyniku budowy i rozbi贸rki budynk贸w oraz infrastruktury, jak i r贸wnie偶 te zwi膮zane z planowaniem i聽utrzymaniem dr贸g.

Dlatego taksonomia unijna wymaga, by co najmniej 70% odpad贸w z budowy i rozbi贸rki聽wytwarzanych na placu budowy by艂o gotowe do ponownego u偶ycia, recyklingu i innych proces贸w聽odzysku materia艂u, takich jak wype艂nianie wyrobisk z wykorzystaniem odpad贸w zaste台puja台cych inne聽materia艂y. Chodzi tu przede wszystkim o odpady inne ni偶 niebezpieczne, czyli naturalne z聽聽kategorii oznaczonej kodem 17 05 04 w europejskim wykazie odpad贸w. To gleba, ziemia i kamienie.

R贸wnie偶 projekty budynk贸w i techniki konstrukcyjne powinny wspomaga膰 obieg zamkni臋ty. W szczeg贸lno艣ci wskazywa膰 mo偶liwo艣ci demonta偶u lub dostosowania budynk贸w, tzn. w jaki spos贸b w聽ramach projektu zapewniono wyz虈szy poziom zasobooszcze台dnos虂ci, moz虈liwos虂ci dostosowania,聽elastycznos虂ci i moz虈liwos虂ci demontaz虈u w celu umoz虈liwienia ponownego uz虈ycia i recyklingu.

Zapobieganie zanieczyszczeniom

Tutaj taksonomia unijna stanowi, 偶e elementy budynk贸w i materia艂y budowlane musz膮 by膰 zgodne聽z kryteriami dotycz膮cymi zakazu stosowania zakazanych substancji, takich jak rt臋膰 czy azbest.聽 Ponadto, je偶eli nowy budynek jest wznoszony na terenie potencjalnie zanieczyszczonym (terenie聽zdegradowanym), taki teren musi by膰 poddany badaniu pod k膮tem potencjalnych zanieczyszcze艅. Dodatkowo inwestor powinien wprowadzi膰 w trakcie rob贸t budowlanych lub konserwacyjnych聽艣rodki s艂u偶膮ce redukcji emisji ha艂asu, kurzu i zanieczyszcze艅.

Wp艂yw na bior贸偶norodno艣膰

W艣r贸d kryteri贸w gwarantuj膮cych nieczynienie powa偶nych szk贸d wzgl臋dem ochrony i odbudowy聽bior贸偶norodno艣ci i ekosystem贸w, wytyczne unijne nak艂adaj膮 obowi膮zek przeprowadzenia oceny聽oddzia艂ywania na 艣rodowisko. Po jej przeprowadzeniu natomiast wdra偶a si臋 wymagane 艣rodki聽艂agodz膮ce i kompensacyjne w celu ochrony 艣rodowiska.

Podobn膮 ocen臋 i konieczne 艣rodki 艂agodz膮ce wprowadza si臋 r贸wnie偶 w przypadku realizacji聽budowy na terenie obszaru wra偶liwego pod wzgl臋dem bior贸偶norodno艣ci lub w jego pobli偶u. Chodzi聽tu przede wszystkim o sie膰 obszar贸w chronionych Natura 2000, obiekt贸w 艣wiatowego dziedzictwa聽UNESCO i obszar贸w o zasadniczym znaczeniu dla bior贸偶norodno艣ci, a聽tak偶e innych obszar贸w chronionych.

Ponadto zakazane jest wznoszenie nowych budynk贸w na gruntach ornych i gruntach uprawnych o聽s虂rednim lub wysokim poziomie z虈yznos虂ci gleby i podziemnej bior贸z虈norodnos虂ci, na terenach聽niezagospodarowanych o uznanej wysokiej wartos虂ci pod wzgle台dem bior贸z虈norodnos虂ci oraz terenach聽s艂uz虈a台cych za siedlisko gatunk贸w zagroz虈onych (fauny i flory), a tak偶e na terenie odpowiadaja台cym聽definicji lasu okres虂lonej w prawie krajowym i stosowanej w krajowym bilansie emisji gaz贸w聽cieplarnianych.

Standard GRI

Standard GRI (ang. Global Reporting Initiative) to powszechna i wystandaryzowana metoda raportowania zr贸wnowa偶onego rozwoju stworzona przez niezale偶n膮 mi臋dzynarodow膮 organizacj臋 GRI z siedzib膮 w Amsterdamie.

Standard GRI pomaga organizacjom zrozumie膰 ich w艂asny wp艂yw na gospodark臋, 艣rodowisko i聽spo艂eczno艣膰. A dzi臋ki temu lepiej zarz膮dza膰 oddzia艂ywaniem na ludzi i planet臋. Identyfikowa膰 i ogranicza膰 ryzyka, wykorzystywa膰 szans臋 i podejmowa膰 dzia艂ania w kierunku przekszta艂cenia si臋 w odpowiedzialn膮 i zaufan膮 organizacj臋 dzia艂aj膮c膮 w bardziej zr贸wnowa偶onym 艣wiecie. To z kolei zwi臋ksza odpowiedzialno艣ci przedsi臋biorstwa i przejrzy艣cie obrazuje jego wp艂yw na zr贸wnowa偶ony聽rozw贸j.

Na GRI Standard sk艂adaj膮 si臋 trzy rodzaje standard贸w: uniwersalny, sektorowy i tematyczny.聽By stworzy膰 raport zr贸wnowa偶onego rozwoju, mo偶na oprze膰 si臋 o nie wszystkie lub wykorzysta膰聽tylko wybrane zagadnienia, odpowiednie dla konkretnych odbiorc贸w i cel贸w.

I tak bran偶a deweloperska mo偶e na przyk艂ad przygotowa膰 raport dla inwestor贸w lub najemc贸w聽ukazuj膮cy wp艂yw swojej dzia艂alno艣ci na emisj臋 dwutlenku w臋gla, generowanie odpad贸w lub聽bezpiecze艅stwo na placach budowy.

GRESB

GRESB (ang. Global Real Estate Sustainability Benchmark) to mi臋dzynarodowa organizacja, kt贸ra gromadzi, weryfikuje, ocenia i por贸wnuje dane o ESG. Firmy z bran偶y deweloperskiej wykorzystuj膮聽GRESB do pomiaru swoich wynik贸w ESG wed艂ug rozpoznawalnych i uznanych na ca艂ym 艣wiecie聽Kryteri贸w.

Deweloperzy mog膮 wykorzysta膰 us艂ugi GRESP, by na przyk艂ad por贸wna膰 swoj膮 strategi臋 i聽wydajno艣膰 dzia艂a艅 ESG na tle ca艂ej bran偶y. Zidentyfikowa膰 ryzyka i szanse zwi膮zane ze聽zr贸wnowa偶onym rozwojem, a przede wszystkim dostosowa膰 przedstawiane swoje dane ESG do聽mi臋dzynarodowych ram.

ESG – wyzwanie i szansa

Jak wskazuje raport firmy doradczej Deloitte 鈥濸olskie firmy budowlane 2021 – najwa偶niejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju bran偶y鈥, uwzgl臋dnienie czynnik贸w ESG w biznesie, wed艂ug unijnych wytycznych wydaje si臋 dzi艣 niezb臋dne z punktu widzenia utrzymania przewagi konkurencyjnej.

Jednocze艣nie, jak zwracaj膮 uwag臋 autorzy raportu Deloitte 鈥瀞pe艂nienie wymog贸w zr贸wnowa偶onego rozwoju podnosi presti偶 inwestycji oraz odpowiada na rosn膮ce zapotrzebowanie rynku w zakresie budynk贸w pozytywnie wp艂ywaj膮cych na otoczenie鈥

Smart City Forum

O tym, co czeka sektor budowlany w kontek艣cie ESG i nowoczesnych miast b臋d膮 dyskutowa膰 eksperci podczas najwi臋kszego w Polsce kongresu po艣wi臋conemu funkcjonowaniu i rozwojowi inteligentnych miast 鈥 Smart聽City Forum. 14. edycja kongresu odb臋dzie si臋 w dniach 14-15 czerwca 2022 roku w The Bridge Wroc艂aw MGALLERY.

Wi臋cej o wydarzeniu i jego agendzie na stronie: https://smartcityforum.pl/lp/lpm/

artyku艂 sponsorowany