Fasada ÔÇô wi─Öcej ni┼╝ ÔÇ×ok┼éadkaÔÇŁ budynku?

Fasada budynku to jedna z najbardziej integralnych element├│w projektu budynku ÔÇô poniek─ůd definiuje ona jego charakter. To jeden z element├│w konstrukcji, kt├│ry zapewnia architektom szanse eksperymentowania, zaprezentowania talentu, wizji i o┼╝ywienia swoich projekt├│w.

Pocz─ůtkowo elewacja by┼éa po prostu produktem ubocznym materia┼éu u┼╝ywanego do budowy ┼Ťcian, poniewa┼╝ powierzchnie zewn─Ötrzne i wewn─Ötrzne si─Ö nie r├│┼╝ni┼éy. Stopniowo, wraz ze wzrostem znaczenia estetyki, zewn─Ötrzna warstwa ludzkich schron├│w nabiera┼éa przyjemnych dla oka uszlachetnie┼ä. Na przestrzeni dziej├│w materia┼éy, z kt├│rych budujemy, wp┼éywa┼éy na miejsca, w kt├│rych ┼╝yjemy ÔÇô od rangi i powagi kamiennych zamk├│w i ko┼Ťcio┼é├│w, po ciep┼éo i przytulno┼Ť─ç drewnianych budynk├│w.

Dzisiejsi architekci maj─ů do dyspozycji bogat─ů palet─Ö wysokowydajnych materia┼é├│w, dzi─Öki czemu budynki mog─ů by─ç nietypowe i rzucaj─ůce si─Ö w oczy, a jednocze┼Ťnie oferuj─ů wyj─ůtkowy komfort i bezpiecze┼ästwo. W raporcie CBOS ÔÇ×Polacy o architekturzeÔÇŁ 98% badanych stwierdzi┼éo, ┼╝e harmonijny i sp├│jny krajobraz miejski wp┼éywa na lepsze samopoczucie i wzrost wydajno┼Ťci pracy.

Ludzko┼Ť─ç opracowa┼éa wiele materia┼é├│w do pokrycia elewacji. Niekt├│re z nich pochodzi┼éy bezpo┼Ťrednio z materia┼é├│w okrywaj─ůcych ┼Ťciany ÔÇô drewno, kamie┼ä, ceg┼éa; inne zosta┼éy opracowane jako materia┼éy pokryciowe i r├│┼╝ni┼éy si─Ö od materia┼é├│w stosowanych do budowy ┼Ťcian. Takimi materia┼éami s─ů tynk, p┼éytki ceramiczne, a tak┼╝e niedawno opracowane ┼Ťciany os┼éonowe ze stali, aluminium i szk┼éa.

Jakie znaczenie ma elewacja budynku w architekturze?

Elewacja budynku to okazja do zaprezentowania designu ÔÇô nadaje wyj─ůtkowo┼Ťci dla ca┼éej konstrukcji. Opr├│cz cech estetycznych, elewacja odgrywa kluczow─ů rol─Ö w ┼é─ůczeniu zewn─Ötrznych cz─Ö┼Ťci budynku z jego wn─Ötrzem ÔÇô mo┼╝e pom├│c w znacznym obni┼╝eniu energii (ch┼éodzenie budynku lub jego nagrzewanie), chroni przed warunkami atmosferycznymi i korozjami oraz zapewnia wysoki poziom komfortu akustycznego.

Ka┼╝da elewacja budynku musi by─ç traktowana i projektowana jako integralna cz─Ö┼Ť─ç ca┼éej zabudowy ÔÇô chocia┼╝ jest ozdobnym elementem, kt├│ry pomaga zdefiniowa─ç wyj─ůtkow─ů estetyk─Ö architektoniczn─ů, odgrywa r├│wnie┼╝ kluczow─ů rol─Ö w odniesieniu do charakterystyki oraz funkcji budynku, takich jak bariera przed czynnikami ┼Ťrodowiskowymi czy przepuszczania ┼Ťwiat┼éa. Dlatego dob├│r materia┼é├│w do funkcji, jakie b─Ödzie pe┼éni─ç, jest wa┼╝ny w odniesieniu do sposobu dzia┼éania budynku.

Fasady budynk├│w powinny korespondowa─ç z otoczeniem, co w przypadku mocno zabudowanych miast jest istotnym zabiegiem. Z roku na rok grunt├│w w miastach ubywa ÔÇô cz─Östo spotykamy plomby ÔÇô zale┼╝nie od wizji architekt├│w, s─ů dopasowane do stylu przylegaj─ůcych budynk├│w lub s─ů celowo wyr├│┼╝nione na ich tle, w stylu, kt├│ry nie jest oderwany od kontekstu otoczenia. Istotn─ů rol─Ö elewacji w procesie kszta┼étowania jako┼Ťci budynku i lokalnego krajobrazu, podkre┼Ťla konkurs Baumit Fasada Roku, kt├│ry jest organizowany w Polsce od 2007 roku.

Nowoczesne materiały elewacyjne

Architektura elewacji i ┼Ťciany os┼éonowe mog─ů pom├│c architektowi osi─ůgn─ů─ç wiele r├│┼╝nych efekt├│w. Starannie zaprojektowana fasada mo┼╝e sprawi─ç, ┼╝e budynek b─Ödzie wydajniejszy dla u┼╝ytkownik├│w, mieszka┼äc├│w i ┼Ťrodowiska ÔÇô staj─ůc si─Ö ┼é─ůcznikiem mi─Ödzy przestrzeni─ů wewn─Ötrzn─ů a ┼Ťrodowiskiem zewn─Ötrznym. Jako pow┼éoka budynku, odgrywa kluczow─ů rol─Ö w wymianie ciep┼éa, ┼Ťwiat┼éa i powietrza, jednak jej wydajno┼Ť─ç zale┼╝y od wyboru odpowiedniego materia┼éu i prawid┼éowego monta┼╝u. Przyk┼éadem przemy┼Ťlanego i dobranego materia┼éu s─ů p┼éytki sprowadzone z holenderskiej manufaktury, kt├│re ozdabiaj─ů budynek Legnicka 60C przy Magnolii Park we Wroc┼éawiu, zaprojektowany przez pracowni─Ö AP Szczepaniak. Frontowa elewacja pokryta wyj─ůtkowym wzornictwem, o r├│┼╝nych odcieniach szaro┼Ťci, wygl─ůda niczym ceglana mozaika. Tym samym projekt ┼é─ůczy ze sob─ů zar├│wno klasyczny, jak i wsp├│┼éczesny design.

Poruszaj─ůc si─Ö po miastach, dostrzegamy fasady, za kt├│rymi kryj─ů si─Ö r├│┼╝norodne wn─Ötrza. Chocia┼╝ nie nale┼╝y ocenia─ç ksi─ů┼╝ki po ok┼éadce, w architekturze fasada cz─Östo okre┼Ťla budynek i jego ambicje. Zewn─Ötrzna cz─Ö┼Ť─ç budynku r├│wnie┼╝ ma wp┼éyw na reakcje emocjonalne. Wygl─ůd budynku mo┼╝e mie─ç wp┼éyw psychologiczny nawet na najbardziej podstawowym poziomie; je┼Ťli co┼Ť wygl─ůda dobrze, prawdopodobnie nas to uszcz─Ö┼Ťliwi. Forma i projekt przestrzeni determinuje zar├│wno pozytywne, jak i negatywne skutki, kt├│rych ka┼╝dy mo┼╝e do┼Ťwiadczy─ç na sw├│j spos├│b.

Trendy w projektowaniu nowoczesnych elewacji

Dzisiejsze podej┼Ťcie do projektowania to takie, kt├│re r├│wnowa┼╝y zaskakuj─ůce efekty wizualne z klasyczn─ů funkcjonalno┼Ťci─ů, jednocze┼Ťnie wykorzystuj─ůc inteligentne nowe technologie w celu zwi─Ökszenia wydajno┼Ťci.

ÔÇô Zmienia si─Ö spos├│b podej┼Ťcia do elewacji budynk├│w. Opr├│cz funkcji hydroizolacyjnych, izolacyjnych i estetycznych, projekt elewacji obejmuje r├│wnie┼╝ efektywno┼Ť─ç energetyczn─ů. Nale┼╝y jednak pami─Öta─ç, ┼╝e projektuj─ůc przestrzenie, w kt├│rych zamieszkujemy, wp┼éywamy na to, jak dzia┼éamy i jak si─Ö czujemy. Je┼Ťli mamy opracowa─ç nowe sposoby czytania przestrzeni, architektury budynk├│w ÔÇô w tym ich fasad, kluczowe jest dok┼éadne zbadanie tych, kt├│re ju┼╝ istniej─ů. Sta┼éa obserwacja zmian spo┼éecznych i zwi─Ökszona wra┼╝liwo┼Ť─ç na trendy to podstawy do rozpoznania bie┼╝─ůcych i przewidywania przysz┼éych potrzeb w celu tworzenia nowych rozwi─ůza┼ä, przekszta┼écania istniej─ůcych lub ┼é─ůczenia starych z nowymi ÔÇô t┼éumaczy Agnieszka Szczepaniak, dyrektor zarz─ůdzaj─ůca w pracowni architektonicznej AP Szczepaniak.

Fasada jest jednym z najwa┼╝niejszych element├│w projektu architektonicznego. Opr├│cz tego, ┼╝e jest pierwsz─ů barier─ů budynku, chroni─ůc─ů przed upa┼éem, deszczem, ┼Ťniegiem lub wiatrem, w du┼╝ym stopniu decyduje r├│wnie┼╝ o jego wygl─ůdzie. Elewacja mo┼╝e sprawi─ç, ┼╝e projekt b─Ödzie si─Ö wyr├│┼╝nia┼é, wtapia┼é w kontekst miejski ÔÇô poniewa┼╝ stanowi znaczn─ů cz─Ö┼Ť─ç ca┼ékowitego projektu, nale┼╝y j─ů bardzo dok┼éadnie okre┼Ťli─ç, bior─ůc pod uwag─Ö estetyk─Ö, funkcjonalno┼Ť─ç czy konserwacj─Ö.