Obr贸bka plastyczna: problemy i potencja艂

Obr贸bka plastyczna metali

Obr贸bka plastyczna to nadawanie materia艂owi kszta艂tu poprzez jego deformacj臋. Proces ten mo偶na prowadzi膰 na zimno, p贸艂gor膮co lub gor膮co w zale偶no艣ci od zakresu modyfikacji oraz charakterystyki materia艂u wyj艣ciowego i gotowego produktu. W ka偶dym przypadku jednak pojawiaj膮 si臋 pewne ograniczenia zwi膮zane z tym procesem.

Odkszta艂canie zmienia struktur臋

W艂a艣ciwo艣ci techniczne materia艂u wynikaj膮 wprost z jego struktury wewn臋trznej. Obr贸bka plastyczna metali sprawia, 偶e zaburzeniu ulega struktura krystaliczna odpowiedzialna za sztywno艣膰 i og贸ln膮 zdolno艣膰 materia艂u do przenoszenia napr臋偶e艅. Zakres i wielko艣膰 tych zmian s膮 r贸偶ne dla poszczeg贸lnych stop贸w i technik obr贸bki, natomiast w ka偶dym przypadku nale偶y zaprojektowa膰 r贸wnie偶 proces rekrystalizacji, czyli odtworzenia pierwotnych w艂a艣ciwo艣ci materia艂owych. To spore ryzyko, poniewa偶 nieprawid艂owo dobrane parametry tego procesu mog膮 spowodowa膰, 偶e ju偶 ukszta艂towany element nie spe艂ni oczekiwa艅 co do wytrzyma艂o艣ci lub odporno艣ci. Przebieg procesu rekrystalizacji jest prawid艂owy jedynie w stosunkowo w膮skim przedziale warunk贸w zewn臋trznych, w tym przede wszystkim temperatury. Je艣li jednak jest przeprowadzony w艂a艣ciwie, struktura wewn臋trzna metalu jest zdecydowanie korzystniejsza ni偶 po obr贸bce skrawaniem.

Ryzyko nieznanego materia艂u

Teoretycznie wyj艣ciowe w艂a艣ciwo艣ci materia艂u s膮 znane, w praktyce natomiast zdarza si臋, 偶e surowiec ma pewne wady produkcyjne, kt贸re sprawiaj膮, 偶e obr贸bka plastyczna ko艅czy si臋 jego uszkodzeniem. Dlatego najpierw sprawdza si臋 jako艣膰 surowca, nast臋pnie analizuje, kt贸ra z metod obr贸bki b臋dzie optymalna pod wzgl臋dem technicznym i ekonomicznym. Je艣li wady materia艂u wyj艣ciowego s膮 nieznaczne, to mo偶na je nawet zniwelowa膰 dzi臋ki wt贸rnej krystalizacji, je艣li jednak s膮 du偶e 鈥 obr贸bka w og贸le nie b臋dzie mo偶liwa. W 偶adnym razie jednak nie jest to szczeg贸ln膮 cech膮 obr贸bki plastycznej 鈥 dok艂adnie ten sam problem pojawia si臋 w przypadku obr贸bki skrawaniem. R贸偶nica polega na tym, 偶e obr贸bka plastyczna powoduje powstanie napr臋偶e艅 o zupe艂nie innej charakterystyce i niekiedy jest jedyn膮 uzasadnion膮 ekonomicznie opcj膮.

Ceny i zyski

Uzyskanie bardzo skomplikowanych kszta艂t贸w z p艂askiego arkusza blachy w drodze obr贸bki plastycznej mo偶e by膰 procesem do艣膰 kosztownym 鈥 pojawia si臋 konieczno艣膰 odpowiedniego przygotowania parku maszynowego i opracowania programu obr贸bki. Z drugiej jednak strony, daje to te偶 mo偶liwo艣膰 uzyskania element贸w bardzo z艂o偶onych z jednego kawa艂ka blachy. Przy innych metodach obr贸bki uzyskanie elementu ko艅cowego mog艂oby wymaga膰 r贸wnie偶 艂膮czenia kilku cz臋艣ci, co wp艂ywa znacz膮co na wytrzyma艂o艣膰 konstrukcji. Poza tym, szczeg贸lnie przy d艂u偶szej serii, jednorazowe przystosowanie gi臋tarek, walcarek i innych urz膮dze艅 i tak jest ta艅sze, ni偶 wykonywanie serii po艂膮cze艅 element贸w obrabianych innymi technikami. To, co z pocz膮tku wydaje si臋 wysokim kosztem, w istocie mo偶e by膰 sposobem na unikni臋cie olbrzymich wydatk贸w.