Rewolucja w architekturze i budownictwie

Rewolucja w architekturze i budownictwie

Ogl─ůdaj─ůc wsp├│┼éczesne budynki u┼╝yteczno┼Ťci publicznej, podziwiaj─ůc nowoczesne gmachy, coraz bardziej futurystyczne w charakterze i wygl─ůdzie, zastanawiamy si─Ö, gdzie jest kres my┼Ťli ludzkiej, czy zawsze materia b─Ödzie si─Ö poddawa┼éa geniuszowi cz┼éowieka? Na pocz─ůtku dwudziestego wieku dosz┼éo do prawdziwej rewolucji w architekturze i budownictwie. Owa rewolucja by┼éa mo┼╝liwa dzi─Öki dw├│m elementom. By┼éy to:

  • wynalazki in┼╝ynieryjne takie stal, ┼╝elazo lane i ┼╝elbeton,
  • nowoczesna my┼Ťl architektoniczna zrywaj─ůca z potrzeb─ů na┼Ťladowania dawnych styl├│w budownictwa.

U schy┼éku dziewi─Ötnastego wieku w Stanach Zjednoczonych architekci z Chicago zacz─Öli jako pierwsi w ┼Ťwiecie projektowa─ç wie┼╝owce oparte na konstrukcji stalowej o przeszklonych ┼Ťcianach, w kt├│rych pi─Ökno wynika┼éo nie z licznych ozdobnik├│w, ale przede wszystkim z u┼╝yteczno┼Ťci. Dominowa┼éy bry┼éy kubistyczne, troch─Ö ogo┼éocone, bardzo surowe w wyrazie. Korzystano ch─Ötnie z wynalazk├│w materia┼éowo-konstrukcyjnych, dzi─Öki kt├│rym tworzenie takich dom├│w by┼éo mo┼╝liwe. Wcze┼Ťniejsza architektura stawia┼éa na indywidualizm. W dwudziestym wieku wyzwaniem by┼é uniwersalizm, jednakowo┼Ť─ç, powtarzalno┼Ť─ç. Pi─Ökna szukano w zupe┼énie innych obszarach. W okresie mi─Ödzywojennym powstawa┼éy pierwsze osiedla mieszkaniowe. Architektura sta┼éa si─Ö sztuk─ů dla masowego odbiorcy, a nie dla jednostki. Mia┼éo to oczywi┼Ťcie swoje konsekwencje.

Rewolucja konstrukcyjna

Powszechnie si─Ö uwa┼╝a, ┼╝e ubieg┼éy wiek w architekturze by┼é prawdziw─ů rewolucj─ů. Przez kilkadziesi─ůt lat stworzono w architekturze i budownictwie konstrukcje, kt├│re prze┼Ťcign─Ö┼éy osi─ůgni─Öcia poprzednich tysi─ůcleci. Do najwa┼╝niejszych wynalazk├│w zaliczamy: kratownice przestrzenne, ┼éupiny, konstrukcje linowe i siatkowe, przykrycia pneumatyczne.

Kratownice przestrzenne

Jest to stalowa siatka o dedykowanych jednostkach pozwalaj─ůca dowolnie kszta┼étowa─ç bry┼é─Ö budynku. Za ich pomoc─ů mo┼╝na tworzy─ç p┼éaszczyzny pochy┼ée, p├│┼éokr─ůg┼ée, sko┼Ťne, wygi─Öte… Bardzo lekkie, idealnie sprawdzaj─ů si─Ö w budynkach (halach, dworcach), w kt├│rych nie stosuje si─Ö podp├│r.

Łupiny konstrukcyjne

S─ů to konstrukcje niezwykle cienkie, o grubo┼Ťci kilku centymetr├│w, kt├│re przykrywaj─ů do┼Ť─ç du┼╝e przestrzenie np. hale i przybieraj─ů kszta┼ét ┼éupiny. Dzi─Öki przyj─Öciu formy ┼éupiny konstrukcja jest mimo lekko┼Ťci bardzo trwa┼éa, odporna i pozwalaj─ůca na dowolne kszta┼étowanie dachu. Mo┼╝e przybiera─ç kszta┼éty znane z natury, np.: ludzka g┼éowa, skorupka jajka, kszta┼ét orzecha.

Konstrukcje linowe i siatkowe

Tego typu pokrycia by┼éy wzorowane na mostach, konstruowanych na stalowych linach. Dachy by┼éy tak zaprojektowane, by przypomina─ç ┼╝y┼éki li┼Ťcia d┼║wigaj─ůce elementy no┼Ťne. By┼éy one jednocze┼Ťnie z┼éo┼╝one z przeciwstawnych powierzchni, kt├│re dzia┼éa┼éy w dw├│ch r├│┼╝nych kierunkach, zapewniaj─ůc dachowi elastyczno┼Ť─ç i trwa┼éo┼Ť─ç. Taka koncepcja dach├│w by┼éa wykorzystana na przyk┼éad w konstrukcji hali sportowej w Raleigh (zaprojektowanej przez Macieja Nowickiego).

Przekrycia pneumatyczne

W ich konstrukcji wykorzystano zasad─Ö stosowan─ů w pompowaniu balon├│w i k├│┼é pojazd├│w. Pow┼éoki s─ů wype┼énione spr─Ö┼╝onym powietrzem. Wykonane ze specjalnych tkanin, przyjmuj─ů kszta┼ét zaprojektowanej bry┼éy pod wp┼éywem dzia┼éania ci┼Ťnienia. Wa┼╝ny jest spos├│b ich mocowania, do kt├│rego wykorzystuje si─Ö stalowe liny odpowiednio zatwierdzone w ziemi. Tego typu dachy s─ů wykorzystywane przy budowie pawilon├│w handlowych, hal sportowych, hal przemys┼éowych, aren cyrkowych. Pierwsza tego typu konstrukcja powsta┼éa w 1949 roku w Stanach Zjednoczonych. Bardzo ciekaw─ů realizacj─ů takiej koncepcji jest np. stadion w Tokio, kt├│ry powsta┼é w 1988 roku.

Masy plastyczne

Przysz┼éo┼Ťci─ů nowoczesnych konstrukcji b─Öd─ů z pewno┼Ťci─ů masy plastyczne, kt├│re mo┼╝na dowolnie kszta┼étowa─ç. S─ů bardzo lekkie, niezwykle wytrzyma┼ée, mo┼╝na im nadawa─ç dowolny kolor i faktur─Ö.

Rewolucja technologiczna, kt├│ra si─Ö dokona┼éa pod koniec XX i na pocz─ůtku XX wieku pozwoli┼éa spe┼énia─ç wszystkie marzenia architekt├│w. Dzi─Öki niej mamy niezwykle ciekawe obiekty u┼╝yteczno┼Ťci publicznej, kt├│re wzbogacaj─ů nasze widzenie ┼Ťwiata.

Artykuł sponsorowany