Co budowlaniec powinien wiedzieć o łożyskach tocznych?

Najnowsze urz─ůdzenia, kt├│re wyposa┼╝one s─ů w wiele element├│w ruchliwych w celu jak najwi─Ökszego zminimalizowania si┼éy tarcia, zawieraj─ů ┼éo┼╝yska toczne.

Zastosowanie ich w r├│┼╝nych cz─Ö┼Ťciach maszyn pozwala na swobodny i p┼éynny ruch obrotowy.

Zadaniem ┼éo┼╝yska jest podtrzymanie poruszaj─ůcych si─Ö element├│w urz─ůdze┼ä, a tak┼╝e przenoszenie ich obci─ů┼╝e┼ä. W ┼éo┼╝yskach tocznych odpowiednie cz─Ö┼Ťci, dzi─Öki przetaczaniu si─Ö, umo┼╝liwiaj─ů ruch obrotowy czopa bez po┼Ťlizgu wzgl─Ödem oprawy. Podstawowymi elementami takiego ┼éo┼╝yska s─ů cz─Ö┼Ťci toczne, koszyk oraz pier┼Ťcienie z bie┼╝niami (g┼é├│wnymi i pomocniczymi). Pier┼Ťcie┼ä zewn─Ötrzny osadzony jest w oprawie, a wewn─Ötrzny ÔÇô na wale maszyny. Pomi─Ödzy nimi znajduj─ů si─Ö uj─Öte koszykiem elementy toczne. Koszyk ma za zadanie oddzieli─ç wspomniane elementy tak, aby unikn─ů─ç ich wzajemnego tarcia. Ponadto tworzy nieroz┼é─ůczn─ů ca┼éo┼Ť─ç z cz─Ö┼Ťci tocznych i jednego pier┼Ťcienia (┼║r├│d┼éo: http://e-zipk.ia.polsl.pl/bearings/index.php?action=teoria03).

Rodzaje łożysk tocznych

Istnieje kilka sposob├│w klasyfikacji ┼éo┼╝ysk tocznych. Jednym z nich jest podzia┼é ze wzgl─Ödu na kszta┼ét cz─Ö┼Ťci tocznych. Mo┼╝emy tu wyr├│┼╝ni─ç ┼éo┼╝yska kulkowe oraz wa┼éeczkowe, kt├│re to nast─Öpnie dziel─ů si─Ö na: walcowe, igie┼ékowe, sto┼╝kowe, bary┼ékowe i inne. Cech─ů charakterystyczn─ů ┼éo┼╝ysk kulkowych, jak sama ich nazwa wskazuje, s─ů elementy toczne w postaci kulek. Z uwagi na nieskomplikowan─ů konstrukcj─Ö oraz du┼╝─ů liczb─Ö odmian jest to najpopularniejszy typ ┼éo┼╝ysk tocznych.

Je┼Ťli chcemy podzieli─ç ┼éo┼╝yska z uwagi na k─ůt dzia┼éania, wyr├│┼╝nimy: ┼éo┼╝yska sko┼Ťne, promieniowe (poprzeczne) o k─ůcie dzia┼éania 0┬░┬áÔëĄ┬áa┬á<┬á45┬░ oraz osiowe (wzd┼éu┼╝ne) o k─ůcie dzia┼éania 45┬░┬áÔëĄ┬áa┬á<┬á90┬░.

Kolejna klasyfikacja ┼éo┼╝ysk bierze pod uwag─Ö mo┼╝liwo┼Ť─ç wzajemnego wychylenia si─Ö pier┼Ťcieni i wyr├│┼╝nia: ┼éo┼╝yska wahliwe, zwyk┼ée i samonastawne. ┼üo┼╝yska wahliwe s─ů rodzajem ┼éo┼╝ysk kulkowych. Zbudowane s─ů z dw├│ch rz─Öd├│w kulek oraz kulistej bie┼╝ni pier┼Ťcienia zewn─Ötrznego. Dzi─Öki uniwersalnym w┼éa┼Ťciwo┼Ťciom ┼éo┼╝ysk wahliwych ich zastosowanie mo┼╝liwe jest w niemal ka┼╝dej ga┼é─Özi przemys┼éu.

Materiał i zastosowanie

Dawniej do budowy ┼éo┼╝ysk stosowano stal, jednak wraz z rozwojem technologii i odkryciem azotku krzemu ┼éo┼╝yska zacz─Öto produkowa─ç z kompozytu ceramicznego. Dzi─Öki temu osi─ůgaj─ů one bardzo wysokie parametry jako┼Ťci oraz pozostawiaj─ů w tyle starsze konstrukcje.

┼üo┼╝yska toczne najcz─Ö┼Ťciej stosuje si─Ö w├│wczas, gdy istotne jest uzyskanie bardzo ma┼éych opor├│w w czasie pracy, zw┼éaszcza podczas rozruchu. Bardzo dobrze radz─ů sobie one przy zmiennych pr─Ödko┼Ťciach obrotowych wa┼éu oraz cz─Östym zatrzymywaniu i uruchamianiu maszyn. Sprawdzaj─ů si─Ö tak┼╝e tam, gdzie niezb─Ödna jest wysoka niezawodno┼Ť─ç pracy oraz trwa┼éo┼Ť─ç ┼éo┼╝yska, jak r├│wnie┼╝ w przypadku, gdy ze wzgl─Ödu na wielko┼Ť─ç korpusu maszyny konieczne jest stosowanie ┼éo┼╝ysk o ma┼éych wymiarach wzd┼éu┼╝nych.