Net-billing wymusza inwestycje w magazyny energii

Produkowanie w┼éasnej energii w epoce dynamicznych wzrost├│w cen pr─ůdu brzmi niezwykle atrakcyjnie. To dlatego coraz wi─Öcej os├│b i firm zdecydowa┼éo si─Ö zainwestowa─ç w panele fotowoltaiczne. To rozwi─ůzanie korzystne zar├│wno dla ┼Ťrodowiska, jak i dla portfela. Jednak wprowadzenie systemu net-billing rzuci┼éo cie┼ä na oszcz─Ödno┼Ťci generowane przez instalacje fotowoltaiczne. Czy ten spos├│b rozliczania faktycznie stanowi zagro┼╝enie dla przysz┼éo┼Ťci fotowoltaiki?

Odnawialne ┼║r├│d┼éa energii (OZE) w Polsce staj─ů si─Ö coraz bardziej efektywne. Wed┼éug Raportu opublikowanego przez Instytut Energii Odnawialnej, na koniec 2022 roku moc zainstalowanych paneli fotowoltaicznych w Polsce wynios┼éa 12,4 GW. To rekordowy wzrost o 4,7 GW w por├│wnaniu z rokiem 2021, co oznacza 61-procentowy wzrost rynku fotowoltaiki. W pierwszym kwartale 2023 roku moc przekroczy┼éa ju┼╝ 13 GW, a udzia┼é energii z instalacji fotowoltaicznych w produkcji energii z OZE wzr├│s┼é z 3% w 2019 roku do 23,3% w roku 2022.

Chocia┼╝ instalacje fotowoltaiczne ciesz─ů si─Ö rosn─ůc─ů popularno┼Ťci─ů, to jednak wi─ů┼╝e si─Ö to z pewnymi wyzwaniami, takimi jak sk┼éadowanie nadmiaru wyprodukowanej energii. Oddaj─ůc t─Ö energi─Ö do sieci energetycznej, w┼éa┼Ťciciel musi si─Ö z ni─ů rozliczy─ç. W 2022 roku wprowadzono nowy model rozlicze┼ä, kt├│ry wielu w┼éa┼Ťcicielom paneli fotowoltaicznych wydaje si─Ö mniej op┼éacalny ni┼╝ poprzedni.

Czym jest net-billing?

Net-billing to system rozlicze┼ä, kt├│ry umo┼╝liwia sprzeda┼╝ nadwy┼╝ek wyprodukowanej energii do sieci elektrycznej. W praktyce oznacza to, ┼╝e gdy instalacja fotowoltaiczna generuje wi─Öcej energii, ni┼╝ jest potrzebne w danym momencie, nadwy┼╝ka ta zostaje dostarczona do sieci. Czy jest to strata energii? Nie, poniewa┼╝ w┼éa┼Ťciciel instalacji otrzymuje wynagrodzenie (w formie depozytu), kt├│re mo┼╝e wykorzysta─ç p├│┼║niej, gdy jego zapotrzebowanie na energi─Ö przewy┼╝sza ilo┼Ť─ç energii produkowanej przez panele.

Osoby i firmy, kt├│re zainstalowa┼éy panele fotowoltaiczne przed 31 marca 2022 roku, rozliczaj─ů si─Ö na zasadach net-metering. Rz─ůd pr├│buje jednak zach─Öci─ç ich do przej┼Ťcia na system net-billing, oferuj─ůc program „M├│j Pr─ůd 5.0”. W ramach tego programu w┼éa┼Ťciciele instalacji PV, kt├│rzy pozostaj─ů przy starym schemacie rozlicze┼ä, mog─ů otrzyma─ç wsparcie finansowe na zakup magazyn├│w energii, system├│w zarz─ůdzania, a tak┼╝e innych technologii, takich jak kolektory s┼éoneczne czy coraz popularniejsze pompy ciep┼éa, pod warunkiem przej┼Ťcia na net-billing. Dodatkowe ┼Ťrodki mog─ů tak┼╝e liczy─ç ci inwestorzy, kt├│rzy korzystali z wcze┼Ťniejszych edycji programu i zdecyduj─ů si─Ö na net-billing.

Czy to jest opłacalne?

Raport Instytutu Energii Odnawialnej wskazuje, ┼╝e net-billing w po┼é─ůczeniu z dotacjami z programu „M├│j Pr─ůd” zapewnia atrakcyjn─ů stop─Ö zwrotu, si─Ögaj─ůc─ů 25%. Jest to por├│wnywalne do zwrot├│w inwestycji rozliczanych w tradycyjnym systemie net-metering. To zach─Öcaj─ůce informacje dla wszystkich zainteresowanych pozyskiwaniem energii ze ┼║r├│de┼é odnawialnych. Niemniej jednak, mimo obiecuj─ůcych prognoz, net-billing budzi kontrowersje. Dlaczego?

  • Net-billing jest krytykowany g┼é├│wnie za niskie stawki, po jakich w┼éa┼Ťciciele instalacji fotowoltaicznych sprzedaj─ů nadwy┼╝ki energii do sieci. Firmy energetyczne cz─Östo oferuj─ů ni┼╝sze ceny za energi─Ö ni┼╝ standardowe ceny detaliczne energii elektrycznej, co mo┼╝e sprawi─ç, ┼╝e inwestycja w fotowoltaik─Ö wyda si─Ö mniej op┼éacalna – wyja┼Ťnia Sylwia Koza, Regional Marketing Director w Solplanet.

Potencjalnym scenariuszem jest sytuacja, w kt├│rej systematyczne i znaczne nadprodukcje energii, na przyk┼éad w okresach intensywnego nas┼éonecznienia, sk┼éoni─ů sie─ç energetyczn─ů do przyj─Öcia nadmiernych ilo┼Ťci energii, kt├│re nie s─ů w danym momencie potrzebne. To mo┼╝e prowadzi─ç do marnotrawienia energii, co stoi w sprzeczno┼Ťci z ide─ů OZE.

  • W modelu rozlicze┼ä net-billing cena kupna i sprzeda┼╝y energii elektrycznej pozostaje sta┼éa przez ca┼éy miesi─ůc. W przypadku prosumenta, sprzeda┼╝ opiera si─Ö na tzw. rynkowej cenie energii elektrycznej, obowi─ůzuj─ůcej przez ca┼éy miesi─ůc i og┼éaszanej przez operatora krajowego systemu elektroenergetycznego, czyli Polskie Sieci Elektroenergetyczne – dodaje Sylwia Koza.

Najwa┼╝niejszym wyzwaniem jest znalezienie r├│wnowagi, kt├│ra zadowoli zar├│wno w┼éa┼Ťcicieli instalacji fotowoltaicznych, jak i firmy energetyczne, jednocze┼Ťnie wspieraj─ůc dalszy rozw├│j OZE.

Magazyny energii jako alternatywa dla net-billingu?

Rozwi─ůzaniem, kt├│re mo┼╝e ocali─ç rynek fotowoltaiki przed stagnacj─ů, jest magazyn energii. To opcja pozwalaj─ůca na gromadzenie wyprodukowanej energii zamiast jej sprzedawania do sieci po niskich stawkach net-billingu. Wielu posiadaczy system├│w OZE widzi w tym rozwi─ůzaniu szans─Ö na zwi─Ökszenie w┼éasnego zu┼╝ycia energii.

  • Magazyn energii pozwala w┼éa┼Ťcicielom instalacji fotowoltaicznych na bardziej efektywne zarz─ůdzanie wytworzon─ů energi─ů. W┼éa┼Ťciciel ma wi─Öksz─ů kontrol─Ö nad jej wykorzystaniem i mo┼╝e korzysta─ç z niej wtedy, gdy jest mu potrzebna, na przyk┼éad wieczorem lub w okresach s┼éabszego nas┼éonecznienia – wyja┼Ťnia Sylwia Koza z Solplanet.

Dzia┼éanie magazynu energii jest proste. Gdy panele fotowoltaiczne wytwarzaj─ů wi─Öcej energii, ni┼╝ jest potrzebne do zaspokojenia bie┼╝─ůcych potrzeb, nadwy┼╝ka trafia do magazynu. Kiedy instalacja PV nie pokrywa aktualnego zapotrzebowania na energi─Ö, mo┼╝na j─ů pobiera─ç z prywatnego magazynu. To umo┼╝liwia samodzielne zarz─ůdzanie energi─ů, niezale┼╝nie od sieci elektroenergetycznej, i daje wi─Öksz─ů kontrol─Ö nad domowym bud┼╝etem.

Net-billing mo┼╝e stanowi─ç zagro┼╝enie dla op┼éacalno┼Ťci inwestycji w fotowoltaik─Ö. Wykorzystanie magazynu energii pozwala na przechowywanie energii wytworzonej przez panele fotowoltaiczne i korzystanie z niej w dowolnym momencie. Dzi─Öki temu w┼éa┼Ťciciele instalacji PV mog─ů sta─ç si─Ö bardziej niezale┼╝ni energetycznie.