Net-billing wymusza inwestycje w magazyny energii

Produkowanie w艂asnej energii w epoce dynamicznych wzrost贸w cen pr膮du brzmi niezwykle atrakcyjnie. To dlatego coraz wi臋cej os贸b i firm zdecydowa艂o si臋 zainwestowa膰 w panele fotowoltaiczne. To rozwi膮zanie korzystne zar贸wno dla 艣rodowiska, jak i dla portfela. Jednak wprowadzenie systemu net-billing rzuci艂o cie艅 na oszcz臋dno艣ci generowane przez instalacje fotowoltaiczne. Czy ten spos贸b rozliczania faktycznie stanowi zagro偶enie dla przysz艂o艣ci fotowoltaiki?

Odnawialne 藕r贸d艂a energii (OZE) w Polsce staj膮 si臋 coraz bardziej efektywne. Wed艂ug Raportu opublikowanego przez Instytut Energii Odnawialnej, na koniec 2022 roku moc zainstalowanych paneli fotowoltaicznych w Polsce wynios艂a 12,4 GW. To rekordowy wzrost o 4,7 GW w por贸wnaniu z rokiem 2021, co oznacza 61-procentowy wzrost rynku fotowoltaiki. W pierwszym kwartale 2023 roku moc przekroczy艂a ju偶 13 GW, a udzia艂 energii z instalacji fotowoltaicznych w produkcji energii z OZE wzr贸s艂 z 3% w 2019 roku do 23,3% w roku 2022.

Chocia偶 instalacje fotowoltaiczne ciesz膮 si臋 rosn膮c膮 popularno艣ci膮, to jednak wi膮偶e si臋 to z pewnymi wyzwaniami, takimi jak sk艂adowanie nadmiaru wyprodukowanej energii. Oddaj膮c t臋 energi臋 do sieci energetycznej, w艂a艣ciciel musi si臋 z ni膮 rozliczy膰. W 2022 roku wprowadzono nowy model rozlicze艅, kt贸ry wielu w艂a艣cicielom paneli fotowoltaicznych wydaje si臋 mniej op艂acalny ni偶 poprzedni.

Czym jest net-billing?

Net-billing to system rozlicze艅, kt贸ry umo偶liwia sprzeda偶 nadwy偶ek wyprodukowanej energii do sieci elektrycznej. W praktyce oznacza to, 偶e gdy instalacja fotowoltaiczna generuje wi臋cej energii, ni偶 jest potrzebne w danym momencie, nadwy偶ka ta zostaje dostarczona do sieci. Czy jest to strata energii? Nie, poniewa偶 w艂a艣ciciel instalacji otrzymuje wynagrodzenie (w formie depozytu), kt贸re mo偶e wykorzysta膰 p贸藕niej, gdy jego zapotrzebowanie na energi臋 przewy偶sza ilo艣膰 energii produkowanej przez panele.

Osoby i firmy, kt贸re zainstalowa艂y panele fotowoltaiczne przed 31 marca 2022 roku, rozliczaj膮 si臋 na zasadach net-metering. Rz膮d pr贸buje jednak zach臋ci膰 ich do przej艣cia na system net-billing, oferuj膮c program „M贸j Pr膮d 5.0”. W ramach tego programu w艂a艣ciciele instalacji PV, kt贸rzy pozostaj膮 przy starym schemacie rozlicze艅, mog膮 otrzyma膰 wsparcie finansowe na zakup magazyn贸w energii, system贸w zarz膮dzania, a tak偶e innych technologii, takich jak kolektory s艂oneczne czy coraz popularniejsze pompy ciep艂a, pod warunkiem przej艣cia na net-billing. Dodatkowe 艣rodki mog膮 tak偶e liczy膰 ci inwestorzy, kt贸rzy korzystali z wcze艣niejszych edycji programu i zdecyduj膮 si臋 na net-billing.

Czy to jest op艂acalne?

Raport Instytutu Energii Odnawialnej wskazuje, 偶e net-billing w po艂膮czeniu z dotacjami z programu „M贸j Pr膮d” zapewnia atrakcyjn膮 stop臋 zwrotu, si臋gaj膮c膮 25%. Jest to por贸wnywalne do zwrot贸w inwestycji rozliczanych w tradycyjnym systemie net-metering. To zach臋caj膮ce informacje dla wszystkich zainteresowanych pozyskiwaniem energii ze 藕r贸de艂 odnawialnych. Niemniej jednak, mimo obiecuj膮cych prognoz, net-billing budzi kontrowersje. Dlaczego?

  • Net-billing jest krytykowany g艂贸wnie za niskie stawki, po jakich w艂a艣ciciele instalacji fotowoltaicznych sprzedaj膮 nadwy偶ki energii do sieci. Firmy energetyczne cz臋sto oferuj膮 ni偶sze ceny za energi臋 ni偶 standardowe ceny detaliczne energii elektrycznej, co mo偶e sprawi膰, 偶e inwestycja w fotowoltaik臋 wyda si臋 mniej op艂acalna – wyja艣nia Sylwia Koza, Regional Marketing Director w Solplanet.

Potencjalnym scenariuszem jest sytuacja, w kt贸rej systematyczne i znaczne nadprodukcje energii, na przyk艂ad w okresach intensywnego nas艂onecznienia, sk艂oni膮 sie膰 energetyczn膮 do przyj臋cia nadmiernych ilo艣ci energii, kt贸re nie s膮 w danym momencie potrzebne. To mo偶e prowadzi膰 do marnotrawienia energii, co stoi w sprzeczno艣ci z ide膮 OZE.

  • W modelu rozlicze艅 net-billing cena kupna i sprzeda偶y energii elektrycznej pozostaje sta艂a przez ca艂y miesi膮c. W przypadku prosumenta, sprzeda偶 opiera si臋 na tzw. rynkowej cenie energii elektrycznej, obowi膮zuj膮cej przez ca艂y miesi膮c i og艂aszanej przez operatora krajowego systemu elektroenergetycznego, czyli Polskie Sieci Elektroenergetyczne – dodaje Sylwia Koza.

Najwa偶niejszym wyzwaniem jest znalezienie r贸wnowagi, kt贸ra zadowoli zar贸wno w艂a艣cicieli instalacji fotowoltaicznych, jak i firmy energetyczne, jednocze艣nie wspieraj膮c dalszy rozw贸j OZE.

Magazyny energii jako alternatywa dla net-billingu?

Rozwi膮zaniem, kt贸re mo偶e ocali膰 rynek fotowoltaiki przed stagnacj膮, jest magazyn energii. To opcja pozwalaj膮ca na gromadzenie wyprodukowanej energii zamiast jej sprzedawania do sieci po niskich stawkach net-billingu. Wielu posiadaczy system贸w OZE widzi w tym rozwi膮zaniu szans臋 na zwi臋kszenie w艂asnego zu偶ycia energii.

  • Magazyn energii pozwala w艂a艣cicielom instalacji fotowoltaicznych na bardziej efektywne zarz膮dzanie wytworzon膮 energi膮. W艂a艣ciciel ma wi臋ksz膮 kontrol臋 nad jej wykorzystaniem i mo偶e korzysta膰 z niej wtedy, gdy jest mu potrzebna, na przyk艂ad wieczorem lub w okresach s艂abszego nas艂onecznienia – wyja艣nia Sylwia Koza z Solplanet.

Dzia艂anie magazynu energii jest proste. Gdy panele fotowoltaiczne wytwarzaj膮 wi臋cej energii, ni偶 jest potrzebne do zaspokojenia bie偶膮cych potrzeb, nadwy偶ka trafia do magazynu. Kiedy instalacja PV nie pokrywa aktualnego zapotrzebowania na energi臋, mo偶na j膮 pobiera膰 z prywatnego magazynu. To umo偶liwia samodzielne zarz膮dzanie energi膮, niezale偶nie od sieci elektroenergetycznej, i daje wi臋ksz膮 kontrol臋 nad domowym bud偶etem.

Net-billing mo偶e stanowi膰 zagro偶enie dla op艂acalno艣ci inwestycji w fotowoltaik臋. Wykorzystanie magazynu energii pozwala na przechowywanie energii wytworzonej przez panele fotowoltaiczne i korzystanie z niej w dowolnym momencie. Dzi臋ki temu w艂a艣ciciele instalacji PV mog膮 sta膰 si臋 bardziej niezale偶ni energetycznie.