Sztukateria a boazeria ÔÇô r├│┼╝nice, funkcje i zakres zastosowania

G┼éadkie ┼Ťciany s─ů odpowiednie dla minimalist├│w. Osoby o artystycznej duszy lepiej czuj─ů si─Ö w pomieszczeniach o indywidualnym, unikatowym charakterze. Sztukateria i boazeria sprawdzaj─ů si─Ö zw┼éaszcza w odniesieniu do aran┼╝acji w stylu retro lub stylu angielskim. Poni┼╝ej przedstawiamy podstawowe r├│┼╝nice mi─Ödzy powy┼╝szymi elementami aran┼╝acji, ich funkcje oraz zakres zastosowania.

Sztukateria

Sztukateria jest og├│lnym okre┼Ťleniem stosowanym w odniesieniu do stiuk├│w i innych element├│w dekoracyjnych, takich jak m.in. ornamenty i gzymsy znajduj─ůce si─Ö wewn─ůtrz pomieszcze┼ä. Dekoracje tego typu s─ů wykonywane g┼é├│wnie z gipsu i ┼╝ywicy poliestrowej, cho─ç coraz cz─Ö┼Ťciej wykonuje si─Ö je z tworzyw sztucznych pokrytych pow┼éok─ů zabezpieczaj─ůc─ů. Elementy sztukaterii s─ů odlewane za pomoc─ů wcze┼Ťniej przygotowanych form, a nast─Öpnie mocowane na powierzchni ┼Ťciany lub sufitu.

Boazeria

Natomiast boazeria ma posta─ç ok┼éadziny ┼Ťciany lub sufitu pe┼éni─ůcej funkcj─Ö estetyczn─ů i zabezpieczaj─ůc─ů przed zabrudzeniami. Boazeria w odr├│┼╝nieniu od sztukaterii mo┼╝e by─ç stosowana na wyznaczonej cz─Ö┼Ťci lub ca┼éej powierzchni ┼Ťcian. Naturalne drewno ociepla wn─Ötrze, sprawiaj─ůc, ┼╝e pomieszczenie staje si─Ö bardziej przytulne. Wsp├│┼écze┼Ťnie boazeri─Ö mo┼╝na wykona─ç nie tylko z drewna, o czym ni┼╝ej.

Sztukateri─Ö znamy od staro┼╝ytno┼Ťci, boazeri─Ö od lat 80.

Pierwsze elementy w architekturze, kt├│re mo┼╝na nazwa─ç sztukateri─ů, pojawi┼éy si─Ö ju┼╝ w staro┼╝ytno┼Ťci. Ponowne zainteresowanie sztukateri─ů narodzi┼éo si─Ö w okresie renesansu, a rozkwit tej formy zdobie┼ä przypad┼é na barok. Sztukateria jest cz─Östo spotykana w budynkach zaprojektowanych w stylu neoklasycznym.

Boazeria sta┼éa si─Ö popularna w polskiej architekturze w okresie PRL-u, zw┼éaszcza w latach osiemdziesi─ůtych ubieg┼éego wieku. Powierzchnia boazerii mo┼╝e by─ç pokryta lakierem lub farb─ů akrylow─ů. W miejscach o wy┼╝szej wilgotno┼Ťci powietrza i wy┼╝szego ryzyka zabrudze┼ä, drewno tworz─ůce boazeri─Ö jest pokrywane impregnatem o wy┼╝szej zawarto┼Ťci wosk├│w, kt├│re tworz─ů na powierzchni drewna szczeln─ů pow┼éok─Ö.

Sztukateria i boazeria w nowoczesnych wn─Ötrzach

Pomimo ┼╝e zar├│wno sztukaterii, jak i boazerii daleko do minimalizmu, wbrew pozorom oba rodzaje dekoracji wn─Ötrz sprawdz─ů si─Ö w nowoczesnych pomieszczeniach. Dzi─Öki zastosowaniu wsp├│┼éczesnych technologii wykonawcy mog─ů tworzy─ç bardziej trwa┼ée elementy dekoracyjne, kt├│re s─ů odporne na uszkodzenia i wp┼éyw innych czynnik├│w powoduj─ůcych uszkodzenia.

Wsp├│┼écze┼Ťnie dekoracyjne elementy s─ů wykonywane nie tylko z gipsu i drewna, ale r├│wnie┼╝ z tworzyw sztucznych, kt├│re maj─ů l┼╝ejsz─ů konstrukcj─Ö i s─ů ┼éatwiejsze w monta┼╝u. Profile ┼Ťcienne i sufitowe u┼éo┼╝one symetrycznie, posiadaj─ůce kolor neutralny lub wsp├│┼égraj─ůcy z kolorem ┼Ťcian pozwol─ů stworzy─ç awangardowe wn─Ötrze. Pokrywaj─ůc ca┼é─ů ┼Ťcian─Ö jednym kolorem mo┼╝na stworzy─ç wn─Ötrze modernistyczne, ale nie przyt┼éaczaj─ůce. Akcenty boazerii i sztukaterii zdecydowanie najlepiej wydobywaj─ů takie kolory, jak biel, szare odcienie i pastelowe barwy.

W jakich miejscach stosowa─ç sztukateri─Ö?

Sztukateria jest bardzo zr├│┼╝nicowana pod wzgl─Ödem miejsca zastosowania. Mo┼╝na wykorzysta─ç j─ů do zdobienia ┼Ťcian i sufit├│w (np. listwy), obszar├│w wok├│┼é drzwi i okien (tzw. sztukateria wok├│┼é okienna i wok├│┼é drzwiowa). Opr├│cz funkcji dekoracyjnej sztukateria mo┼╝e pe┼éni─ç rol─Ö maskuj─ůc─ů, np. karnisze i kable TV. W nowoczesnych wn─Ötrzach fasety s─ů ┼é─ůczone z o┼Ťwietleniem LED. Do najbardziej zdobnych rodzaj├│w sztukaterii nale┼╝─ů listwy ┼Ťcienne pokryte ornamentami, dekoracyjne wsporniki, kopu┼éy do wn─Ötrz i rozety sufitowe, nisze i klasyczne kinkiety. Niekt├│re z element├│w znajduj─ů zastosowanie g┼é├│wnie na zewn─ůtrz, np. zdobienia drzwi, ozdobne kolumny i naro┼╝niki oraz pilastry. Ze sztukaterii mo┼╝e by─ç wykonana obudowa kominkowa lub biblioteczka, zatem nie znajduje ona zastosowania wy┼é─ůcznie do zdobienia ┼Ťcian i sufit├│w.

Współczesne zastosowanie boazerii

Obecnie boazeria jest wykonywana nie tylko z drewna, ale r├│wnie┼╝ z tworzyw sztucznych, w tym z PCV. Niekt├│re projekty pozwalaj─ů na wykonanie wzor├│w w technologii 3D imituj─ůcych ceg┼é─Ö, drewno i kamie┼ä. Panele ┼Ťcienne z PCV, podobnie jak drewniane, mog─ů by─ç wykonane na ca┼éej wysoko┼Ťci ┼Ťciany i na ca┼éej jej powierzchni, b─ůd┼║ tylko w cz─Ö┼Ťci pomieszczenia (np. przy stole w jadalni, na ┼Ťcianie za telewizorem). Przewag─ů tworzyw sztucznych nad drewnem jest wodoodporny charakter oraz ┼éatwo┼Ť─ç utrzymania w czysto┼Ťci i trwalszy charakter.

Boazeri─Ö z PCV mo┼╝na z powodzeniem wykorzysta─ç do zamaskowania nier├│wno┼Ťci i ubytk├│w w ┼Ťcianach. Panele tworz─ůce boazeri─Ö mog─ů zosta─ç u┼éo┼╝one w poziomie lub w pionie. Boazeria, podobnie jak sztukateria, mo┼╝e by─ç zastosowana nie tylko w pomieszczeniu, ale r├│wnie┼╝ na zewn─ůtrz.

Boazeria i sztukateria s─ů dwoma odr─Öbnymi rodzajami dekoracji ┼Ťciennych i sufit├│w. Maj─ů one charakter dekoracyjny, ale w niekt├│rych przypadkach mog─ů pe┼éni─ç funkcje maskuj─ůce. Dodatkowo, boazeria zabezpiecza powierzchni─Ö ┼Ťcian przed zabrudzeniem, natomiast sztukateria podkre┼Ťla dekoracyjny charakter wn─Ötrza. Oba rodzaje dekoracji ┼Ťciennych sprawdzaj─ů si─Ö w nowoczesnych wn─Ötrzach, a dzi─Öki zastosowaniu nowoczesnych tworzyw sztucznych s─ů trwalsze i sprawiaj─ů mniej trudno┼Ťci podczas monta┼╝u. Wsp├│┼écze┼Ťnie obie formy aran┼╝acji prze┼╝ywaj─ů renesans. Warto jednak dobrze przemy┼Ťle─ç ich zastosowanie ÔÇô w mniej przestronnych wn─Ötrzach nie prezentuj─ů si─Ö tak dobrze, jak w du┼╝ych pomieszczeniach.