Humanizacja architektury osiedlowej, czyli rozwi─ůzania (nie)osi─ůgalne?

Dialog, proste procedury i zniesienie nieracjonalnych wymog├│w prawnych na rzecz zwi─Ökszania przestrzeni dla zielonego budownictwa ÔÇô to kluczowe wnioski p┼éyn─ůce z debaty ÔÇ×Humanizacja architektury osiedlowej, czyli jak budowa─ç osiedla przyjazne mieszka┼äcom?ÔÇŁ, w kt├│rej udzia┼é wzi─Ö┼éa bran┼╝a deweloperska i strona spo┼éeczna.

Dobr─ů okazj─ů do spotkania by┼é organizowany przez jedn─ů z redakcji oraz Polski Zwi─ůzek Firm Deweloperskich konkurs ÔÇ×Ziele┼ä na nowych osiedlachÔÇŁ, kt├│ry mia┼é zach─Öca─ç mieszka┼äc├│w osiedli wybudowanych przez deweloper├│w do oceny zaproponowanych rozwi─ůza┼ä. A w perspektywie ma promowa─ç dobre, przyjazne mieszka┼äcom projekty. Konkurs sta┼é si─Ö te┼╝ motywacj─ů do organizacji debaty o tym co wa┼╝ne dla ka┼╝dej ze stron i co jest mo┼╝liwe do realizacji. Do udzia┼éu zaproszono przedstawicieli strony spo┼éecznej oraz bran┼╝y deweloperskiej, aby zderzy─ç wizje i mo┼╝liwo┼Ťci. Spotkanie poprowadzi┼é red. Micha┼é Bachowski.

Czego potrzebuje strona społeczna?

G┼é├│wnym celem spotkania by┼éa ch─Ö─ç poznania potrzeb spo┼éecznych i pr├│ba zdefiniowania osiedla przyjaznego mieszka┼äcom, przeanalizowania funkcjonalno┼Ťci cz─Ö┼Ťci wsp├│lnych osiedli i odpowiedzialno┼Ťci deweloper├│w za budowanie relacji mi─Ödzys─ůsiedzkich. Pr├│b─Ö analizy podj─Ö┼éa Aleksandra Rybarczyk, laureatka konkursu ÔÇ×Ziele┼ä na nowych osiedlachÔÇŁ.

– Idealne osiedle to przestrze┼ä dopasowana do ka┼╝dej grupy mieszkaj─ůcej na danym terenie. To tworzenie przestrzeni dla dzieci, miejsc wypoczynkowych dla senior├│w, ale r├│wnie┼╝ takich, gdzie mo┼╝na wyj┼Ť─ç z psem. Coraz bardziej popularne staje si─Ö tak┼╝e pozostawienie decyzji o kszta┼écie przestrzeni wsp├│lnych przysz┼éym mieszka┼äcom danego terenu ÔÇô wskazuje Rybarczyk.

W dyskusji udzia┼é wzi─ů┼é r├│wnie┼╝ Filip Springer – pisarz, autor wielu reporta┼╝y o polskiej architekturze. Zwr├│ci┼é on przede wszystkim uwag─Ö na to, ┼╝e w ci─ůgu ostatnich kilkunastu lat znacz─ůco wzros┼éa ┼Ťwiadomo┼Ť─ç inwestor├│w na temat dobrego projektowania przestrzeni wsp├│lnych na osiedlach, kt├│re zach─Öcaj─ů do budowania relacji mi─Ödzyludzkich.

– Poziom debaty o mie┼Ťcie jest dzisiaj znacznie wy┼╝szy, natomiast jeszcze musimy poczeka─ç na to, aby stworzy─ç jeden standard tworzenia przestrzeni wsp├│lnych i aby ten standard by┼é wysoki, natomiast wida─ç popraw─Ö. Nowe inwestycje mieszkaniowe robi─ů pewien uk┼éon w stron─Ö pieszych czy rowerzyst├│w, z drugiej strony absurdalne s─ů wymogi dotycz─ůce miejsc parkingowych. Obecna architektura nie sprzyja prowadzeniu ekologicznego stylu ┼╝ycia, a w swojej funkcji mog┼éaby mie─ç taki cel, czyli tworzenie rozwi─ůza┼ä, kt├│re sprzyjaj─ů zielonemu stylowi ┼╝ycia ÔÇô wskaza┼é Springer, dodaj─ůc, ┼╝e rynek deweloperski m├│g┼éby razem z przedstawicielami strony spo┼éecznej stworzy─ç wsp├│lny front i d─ů┼╝y─ç do poprawy nieracjonalnych polityk parkingowych w miastach.

Parking zamiast zieleni

Cz─Ö┼Ť─ç debaty zaj─Ö┼éa dyskusja o zielonych, sprzyjaj─ůcych odpoczynkowi rozwi─ůzaniach. Konrad P┼éochocki wskaza┼é jednak, ┼╝e bran┼╝a boryka si─Ö z prawnymi ograniczeniami dotycz─ůcymi wdra┼╝ania takich rozwi─ůza┼ä. Zwr├│ci┼é mi─Ödzy innymi uwag─Ö na niewystarczaj─ůce wykorzystanie dach├│w budynk├│w, na kt├│rych mo┼╝na tworzy─ç zielone przestrzenie, sprzyjaj─ůce wypoczynkowi. Powy┼╝sze mo┼╝e si─Ö zmieni─ç, za spraw─ů nowelizacji warunk├│w technicznych, kt├│re czekaj─ů na wej┼Ťcie w ┼╝ycie.

– Ziele┼ä jest reduktorem wysp ciep┼éa, oczyszcza powietrze, zwi─Öksza komfort ┼╝ycia. Wi─Ökszo┼Ť─ç deweloper├│w w planach tworzenia osiedli bierze pod uwag─Ö zielon─ů przestrze┼ä, ale zar├│wno deweloperzy, jak i architekci padaj─ů ofiar─ů przepis├│w prawnych. Aby kreowa─ç zielon─ů przestrze┼ä potrzebujemy zmian prawnych, w tym w szczeg├│lno┼Ťci usuni─Öcia zapisu o wska┼║niku dotycz─ůcym 1,5 miejsca parkingowego ÔÇô doda┼é natomiast Mariusz ┼Ücis┼éo, architekt, przedstawiciel Stowarzyszenia Architekt├│w Polskich.

Z t─ů opini─ů zgadza si─Ö r├│wnie┼╝ przedstawicielka bran┼╝y deweloperskiej, zwracaj─ůc przy tym uwag─Ö na konieczno┼Ť─ç balansowania pomi─Ödzy wymogami prawa a oczekiwaniami i potrzebami spo┼éecznymi.

– Chcemy wspiera─ç zielone rozwi─ůzania i odpowiada─ç na oczekiwania mieszka┼äc├│w. Jako bran┼╝a chcemy te┼╝ wspiera─ç infrastruktur─Ö towarzysz─ůc─ů osiedlom, natomiast z ca┼é─ů pewno┼Ťci─ů nie jeste┼Ťmy w stanie wdro┼╝y─ç wszystkich rozwi─ůza┼ä, bo cz─Östo manewrujemy mi─Ödzy skrajnie r├│┼╝nymi potrzebami. Niezb─Ödna na pewno jest edukacja rynku i poszukiwanie optymalnych opcji. Wa┼╝ne jest wsp├│lne wypracowanie tego, gdzie chcemy by─ç w przysz┼éo┼Ťci i okre┼Ťlenie kryteri├│w, kt├│re pozwol─ů po┼é─ůczy─ç odpowied┼║ na oczekiwania mieszka┼äc├│w i minimalizowanie wp┼éywu na ┼Ťrodowisko w kontek┼Ťcie zmian klimatycznych ÔÇô m├│wi┼éa Agnieszka Karwala, Senior Project Manager ze Skanska Residential Development Poland. Karwala zwr├│ci┼éa r├│wnie┼╝ uwag─Ö na to, ┼╝e deweloperzy si─Ögaj─ů po r├│┼╝ne rozwi─ůzania, jak na przyk┼éad recykling szarej wody. Nie zawsze jednak sami mieszka┼äcy takich rozwi─ůza┼ä oczekuj─ů.

Przyjazne rozwi─ůzania tylko na osiedlach premium?

Jednym z poruszonych w─ůtk├│w by┼éa kwestia po┼é─ůczenia przepis├│w prawa i oczekiwa┼ä spo┼éecznych z przyjaznymi rozwi─ůzaniami w budownictwie masowym, w kt├│rym r├│wnie┼╝ brany jest pod uwag─Ö rachunek ekonomiczny. Podczas spotkania pr├│bowano wi─Öc odpowiedzie─ç na pytanie czy sprzyjaj─ůce humanizacji architektury rozwi─ůzania dost─Öpne s─ů wy┼é─ůcznie na dro┼╝szych osiedlach, czyli dla wybranej grupy os├│b.

Aby popularyzowa─ç eko rozwi─ůzania Polski Zwi─ůzek Firm Deweloperskich stworzy┼é zesp├│┼é odpowiedzialny za wydanie rekomendacji w zakresie prostych, przyjaznych ekologii i mieszka┼äcom rozwi─ůza┼ä. W tym celu organizacja wyda┼éa eko-przewodnik, przeprowadzi┼éa szereg szkole┼ä i spotka┼ä, podczas kt├│rych firmy deweloperskie wymienia┼éy si─Ö do┼Ťwiadczeniami.

Czasem jednak tworzenie przyjaznych teren├│w w miastach blokowane jest przez samorz─ůdy, kt├│re nie s─ů zainteresowane przejmowaniem uporz─ůdkowanych przez prywatnych inwestor├│w teren├│w rekreacyjnych. W efekcie tereny, kt├│re mog┼éyby s┼éu┼╝y─ç mieszka┼äcom ca┼éej dzielnicy grodzone s─ů przez wsp├│lnoty mieszkaniowe, kt├│re odprowadzaj─ůc podatki za tereny zielone znajduj─ůce si─Ö na ich osiedlach, nie chc─ů ich udost─Öpnia─ç osobom z zewn─ůtrz. Na ten problem zwraca┼é uwag─Ö Mariusz ┼Ücis┼éo.

– Je┼Ťli nawet deweloper bierze na siebie koszty stworzenia takich przestrzeni, to nierzadko samorz─ůd nie wyra┼╝a zgody na ich przej─Öcie. Potrzebujemy zach─Öt i regulacji na szczeblu ustawowym ÔÇô wskaza┼é Mariusz ┼Ücis┼éo. Architekt zwr├│ci┼é tak┼╝e uwag─Ö na niewykorzystane tereny poprzemys┼éowe, pohandlowe czy pokolejowe, kt├│rych stopie┼ä przekszta┼écania w ostatnich latach wyhamowa┼é niemal┼╝e do zera i ta kwestia dopiero ponownie rusza.

Humanizacja architektury osiedlowej, czyli jak w końcu budować osiedla?

W ramach podsumowania spotkania uczestnicy zostali poproszeni o odpowiedź na pytanie o to, czego potrzebujemy, aby budownictwo mieszkaniowe było zielone i przyjazne mieszkańcom.

Aleksandra Rybarczyk i Filip Springer wskazali na konieczno┼Ť─ç dialogu pomi─Ödzy bran┼╝─ů a stron─ů spo┼éeczn─ů. Niezb─Ödne jest podnoszenie ┼Ťwiadomo┼Ťci i budowanie most├│w do dyskusji o potrzebach mieszka┼äc├│w i mo┼╝liwo┼Ťciach bran┼╝y.

Konrad P┼éochocki i Agnieszka Karwala wskazali natomiast, ┼╝e bran┼╝a musi ┼é─ůczy─ç bardzo r├│┼╝ne potrzeby, priorytetem jednak jest dobro klienta. Ch─Ö─ç poznania potrzeb spo┼éecznych zach─Öca natomiast do dialogu. Potrzebna jest otwarto┼Ť─ç na s┼éuchanie wskaz├│wek spo┼éecznych i tworzenie takich standard├│w, aby masowo mog┼éy by─ç implementowane rozwi─ůzania zielone, zgodnie z nurtem humanizacji architektury. Przedstawiciel architekt├│w wskaza┼é natomiast na konieczno┼Ť─ç po┼é─ůczenia przepis├│w prawa z dobrymi standardami, ale tak┼╝e ze sfer─ů ekonomiczn─ů. Zaznaczy┼é wyra┼║nie, ┼╝e architekci powinni tworzy─ç takie przestrzenie, w kt├│rych oni sami chcieliby mieszka─ç.

Debata by┼éa wyj┼Ťciem bran┼╝y deweloperskiej do strony spo┼éecznej i pr├│b─ů podj─Öcia dialogu z aktywistami. Jedno jest pewne – to pierwsze, ale nie ostatnie spotkanie ┼é─ůcz─ůce r├│┼╝ne ┼Ťrodowiska po to, aby humanizacja architektury by┼éa standardem i przysz┼éo┼Ťci─ů budownictwa w Polsce.