Inwestycje budowlane w Polsce okiem eksperta. Jaki by艂 2023 rok?

Rok 2023 dla bran偶y budowlanej up艂yn膮艂 pod znakiem wzrostu koszt贸w zatrudnienia, podwy偶ek cen materia艂贸w oraz s艂abn膮cego popytu przy r贸wnoczesnym wzro艣cie koszt贸w obs艂ugi finansowania d艂u偶nego. Je艣li dodamy do tego niepewn膮 sytuacj臋 gospodarcz膮 w tle, obraz bran偶y mo偶e si臋 rysowa膰 w ciemnych barwach. Na szcz臋艣cie ostatni kwarta艂 roku przyni贸s艂 tak d艂ugo oczekiwany powiew optymizmu. O偶ywienie wida膰 zw艂aszcza w budownictwie mieszkaniowym, gdzie w pa藕dzierniku odnotowano rekordow膮 liczb臋 bud贸w oraz pozwole艅 na budow臋 od czerwca 2022 r. Z jakimi wyzwaniami mierzy艂a si臋 bran偶a w 2023 r.? Czas na podsumowanie.

Rynek budowlany w kryzysie

Jak wynika z najnowszego raportu 鈥濸olskie sp贸艂ki budowlane 2023 – najwa偶niejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju bran偶y鈥, opracowanego przez Deloitte, kondycja bran偶y budowlanej w 2023 r. uleg艂a pogorszeniu. Ju偶 w pierwszej po艂owie roku toczy艂o si臋 a偶 331 post臋powa艅 upad艂o艣ciowych i restrukturyzacyjnych, co stanowi wzrost o 159% wzgl臋dem analogicznego okresu w poprzednim roku. W najtrudniejszym po艂o偶eniu znalaz艂y si臋 zw艂aszcza ma艂e podmioty, szczeg贸lnie nara偶one na negatywne wp艂ywy warunk贸w rynkowych. Sytuacj臋 na rynku kszta艂towa艂o przy tym wiele r贸偶nych czynnik贸w.

Brak r膮k do pracy i wzrost koszt贸w zatrudnienia

Podmioty z sektora budowlanego nadal odczuwaj膮 brak wykwalifikowanych pracownik贸w budowlanych, co sprawia, 偶e bran偶a jest silnie uzale偶niona od pracownik贸w z zagranicy. Wed艂ug danych Polskiego Zwi膮zku Pracodawc贸w Budownictwa z 2022 roku, liczba cudzoziemc贸w zatrudnionych na budowach spad艂a z 480,8 tys. w 2021 roku do 274,5 tys. w 2022 roku. Szczeg贸lnie znacz膮cy spadek zanotowano w przypadku pracownik贸w z Ukrainy, kt贸rych liczba zmala艂a o 246,1 tys. do 126,9 tys. w 2022 roku na skutek trwaj膮cego w kraju konfliktu zbrojnego. Eksperci prognozuj膮, 偶e brak pracownik贸w w sektorze budowlanym mo偶e si臋 sta膰 szczeg贸lnie dotkliwy w momencie poprawy koniunktury na rynku inwestycji prywatnych oraz rozpocz臋cia du偶ych inwestycji infrastrukturalnych. Kolejn膮 problematyczn膮 kwesti膮 jest wzrost koszt贸w zatrudnienia.

鈥 W obliczu braku pracownik贸w i wzrostu koszt贸w zatrudnienia szczeg贸lnego znaczenia nabiera efektywne zarz膮dzanie posiadanymi zasobami. 鈥 zauwa偶a Andrzej Przesmycki, CEO firmy PM, zajmuj膮cej si臋 wspieraniem inwestor贸w na ka偶dym etapie procesu inwestycyjnego: od wst臋pnych analiz, przez projektowanie, po nadz贸r inwestorski. 鈥 Firmy musz膮 by膰 gotowe na dynamiczne dostosowywanie si臋 do zmieniaj膮cych si臋 warunk贸w rynkowych, a jednocze艣nie utrzymywanie wysokiej jako艣ci wykonywanych prac. Wyzwaniem jest odpowiednie planowanie i alokacja zasob贸w ludzkich. Brak wykwalifikowanych pracownik贸w mo偶e skutkowa膰 op贸藕nieniami w realizacji projekt贸w. Dlatego konieczne jest staranne okre艣lenie potrzeb kadrowych na ka偶dym etapie inwestycji. 鈥 t艂umaczy.

Wysokie koszty finansowania inwestycji barier膮 w mieszkani贸wce

Wysoki poziom st贸p procentowych skutkowa艂 wy偶szymi ratami kredyt贸w hipotecznych i ogranicza艂 zdolno艣膰 kredytobiorc贸w do obs艂ugi swoich zobowi膮za艅 finansowych. Odbi艂o si臋 to zw艂aszcza na kondycji bran偶y budownictwa mieszkaniowego, gdzie popyt zosta艂 widocznie ograniczony z powodu trudno艣ci finansowych potencjalnych nabywc贸w.

Dodatkowo, utrzymuj膮ce si臋 na wysokim poziomie stopy procentowe zniech臋ca艂y inwestor贸w do zwi臋kszania zaanga偶owania kapita艂owego w nieruchomo艣ci komercyjne, poniewa偶 alternatywne inwestycje oferowa艂y konkurencyjne stopy zwrotu.

Niemniej ostatnia zmiana polityki st贸p procentowych przez Rad臋 Polityki Pieni臋偶nej NBP i redukcja g艂贸wnej stopy referencyjnej do poziomu 5,75% w pa藕dzierniku 2023 roku, otwieraj膮 nowe perspektywy. Mo偶liwe o偶ywienie popytu na kredyty hipoteczne mo偶e wp艂yn膮膰 na wzrost zainteresowania zakupem mieszka艅. Zdaniem uczestnik贸w rynku budownictwa mieszkaniowego, dalsze trendy na rynku nieruchomo艣ci b臋d膮 w du偶ej mierze uzale偶nione od d艂ugoterminowego charakteru decyzji RPP dotycz膮cych st贸p procentowych. Obecne doniesienia wskazuj膮, 偶e kolejnych zmian nie nale偶y si臋 spodziewa膰 wcze艣niej ni偶 wiosn膮.

Co z cenami materia艂贸w budowlanych?

Ko艅cz膮cy si臋 rok to by艂 czasem relatywnie wysokich cen materia艂贸w budowlanych, przy czym dynamika wzrostu cen uleg艂a zmniejszeniu w por贸wnaniu do 2022 roku. Wed艂ug danych Grupy PSB, w ci膮gu pierwszych o艣miu miesi臋cy 2023 roku ceny wzros艂y 艣rednio o 7% w por贸wnaniu z analogicznym okresem w 2022 roku. Jednym z czynnik贸w przyczyniaj膮cych si臋 do spowolnienia tempa wzrostu cen materia艂贸w by艂a stagnacja w segmencie nieruchomo艣ci mieszkaniowych, kt贸ry generuje oko艂o jednej trzeciej popytu na materia艂y budowlane w Polsce.
Potencjalne o偶ywienie na rynku budownictwa mieszkaniowego, wynikaj膮ce z wprowadzenia programu „Bezpieczny kredyt 2%” oraz odblokowania 艣rodk贸w z Krajowego Planu Odbudowy, mo偶e jednak wp艂yn膮膰 na wzrost cen materia艂贸w z uwagi na zwi臋kszony popyt.

Kto przetrwa na trudnym rynku?

Jak podkre艣laj膮 eksperci z Deloitte, rosn膮ce znaczenie budownictwa zorientowanego na ochron臋 艣rodowiska naturalnego i zdrowie cz艂owieka, wraz z wprowadzanymi nowymi regulacjami i inicjatywami europejskimi, sk艂ania sektor budowlany do wdra偶ania nowych, cz臋sto kosztownych rozwi膮za艅 w ramach zawieranych kontrakt贸w. Jak wi臋c optymalizowa膰 dzia艂ania zwi膮zane z inwestycjami budowlanymi bez uszczerbku na jako艣ci i w bud偶ecie akceptowalnym przez inwestora? Rozwi膮zaniem mo偶e si臋 okaza膰 wsp贸艂praca z inwestorem zast臋pczym. Dlaczego?

鈥 Po pierwsze, wyb贸r do艣wiadczonego i solidnego partnera pozwoli na terminowe i efektywne zrealizowanie projektu, co jest kluczowe zw艂aszcza w trudnych warunkach rynkowych. Po drugie, inwestor zast臋pczy wie, jak sobie radzi膰 w ewentualnych sytuacjach kryzysowych, dostosowuj膮c si臋 do zmieniaj膮cych si臋 warunk贸w i minimalizuj膮c ryzyko op贸藕nie艅 czy problem贸w technicznych. 鈥 wylicza Andrzej Przesmycki z PM. 鈥 Co szczeg贸lnie istotne, inwestor zast臋pczy bierze na siebie du偶膮 odpowiedzialno艣膰 za powodzenie przedsi臋wzi臋cia, koordynuj膮c i integruj膮c wszystkie dzia艂ania 鈥 od momentu podj臋cia decyzji o inwestycji a偶 do oddania jej do u偶ytkowania. 鈥 podkre艣la.

Inwestor zast臋pczy powinien tak偶e posiada膰 aktualn膮 wiedz臋 na temat wymaga艅 budownictwa zr贸wnowa偶onego, kt贸rego znaczenie stale ro艣nie. Firmy, kt贸re nie dostosuj膮 si臋 do obowi膮zuj膮cych trend贸w i norm, mog膮 zosta膰 wyeliminowane z rynku. W zwi膮zku z tym, dostosowanie si臋 do wymaga艅 zr贸wnowa偶onego budownictwa staje si臋 nie tylko kwesti膮 etyczn膮, ale tak偶e strategi膮 przetrwania i konkurencyjno艣ci dla przedsi臋biorstw dzia艂aj膮cych w bran偶y.