Jak od┼Ťwie┼╝y─ç swoj─ů ulubion─ů powie┼Ť─ç? Tajniki naprawy zniszczonych ksi─ů┼╝ek

Historia introligatorstwa w pigułce

Przedmioty owiane sentymentem maj─ů w sobie co┼Ť magicznego, cz─Östo zwi─ůzanego z naszymi wspomnienia i silnymi emocjami. O sentymentach bardzo cz─Östo rozmawia si─Ö w kontek┼Ťcie pami─ůtek, zdj─Ö─ç i ksi─ů┼╝ek, kt├│re kojarz─ů nam si─Ö z bliskimi osobami lub prze┼éomowymi momentami. W ko┼äcu, ka┼╝dy ma lektur─Ö z dzieci┼ästwa, kt├│r─ů pami─Öta szczeg├│lnie dok┼éadnie. Ka┼╝dy z nas posiada ksi─ů┼╝k─Ö, do kt├│rej ch─Ötnie by wr├│ci┼é po latach lub pozycj─Ö, kt├│ra przeczyta┼é wiele razy.

Z biegiem lat kartki ksi─ů┼╝ek blakn─ů, ok┼éadka zaczyna si─Ö wygina─ç, a niekt├│re strony bezwiednie wypadaj─ů. Aby ratowa─ç te sentymenty i wspomnienia si─Ögamy po pomoc specjalist├│w, kt├│rych zadaniem jest od┼Ťwie┼╝y─ç nasz─ů ulubion─ů powie┼Ť─ç.

Historia introligatorstwa w pigułce

Co prawda dotarcie do pocz─ůtk├│w bran┼╝y introligatorskiej jest bardzo trudne, ale archeolodzy niestrudzenie, od lat, pr├│buj─ů pozna─ç jej t┼éo historyczne. Obecnie przyjmuje si─Ö, ┼╝e to schy┼éek XIX i XX[1] wieku przyni├│s┼é prawdziw─ů rewolucj─Ö, wprowadzaj─ůc na rynek znamiona wsp├│┼éczesnego introligatorstwa. Nieznajomo┼Ť─ç dok┼éadnych dat to wynik dziejowych zawirowa┼ä, przemian ustrojowym i wojen, kt├│re bezpowrotnie zniszcza┼éy wi─Ökszo┼Ť─ç zak┼éad├│w i organizacji oko┼éo-introligatorskich. Wiele dokument├│w zosta┼éo spalonych, a pr├│by uzyskania archiwalnych ┼║r├│de┼é okaza┼éy si─Ö by─ç ┼╝mudne i ma┼éo efektywne.┬á

Po latach pracy historyk├│w i archeolog├│w mo┼╝emy uzna─ç, ┼╝e introligatorstwo jest rodzajem rzemios┼éa, kt├│rego celem jest wytwarzanie opraw dla broszur i ksi─ů┼╝ek. W ramach tej profesji bardzo cz─Östo dokonuje si─Ö naprawy i renowacji zniszczonych ksi─ůg, nadaj─ůc im tym samym ÔÇ×nowe ┼╝ycieÔÇŁ.

Naprawianie ksi─ů┼╝ek

Od┼éamem introligatorstwa jest tzw. us┼éuga naprawcza, kt├│rej podejmuj─ů si─Ö precyzyjni, do┼Ťwiadczeni renowatorzy. Co roku s┼éyszy si─Ö o niezwyk┼éych dzia┼éaniach ekspert├│w, kt├│rzy w swoim laboratorium odzyskuj─ů kilkusetletnie materia┼éy. To w┼éa┼Ťnie oni dokonuj─ů cud├│w ze zniszczonymi starodrukami, rozk┼éadaj─ů je na czynniki pierwsze, a nast─Öpnie sklejaj─ů w ca┼éo┼Ť─ç i tworz─ů na nowo docelow─ů ksi─ů┼╝k─Ö.┬á

Do┼Ťwiadczeni specjali┼Ťci, wy┼é─ůcznie poprzez kontakt i sukcesywn─ů prac─Ö z ksi─ů┼╝k─ů, potrafi─ů oceni─ç m.in. dotychczasowe ┼Ťrodowisko, w kt├│rym by┼éa przetrzymywana. Prace archiwum wspieraj─ů dzia┼éania archeolog├│w i historyk├│w, dostarczaj─ůc cennych informacji wobec danych dzie┼é lub epok.

O ile powa┼╝ne, trwa┼ée uszkodzenia wymagaj─ů pracy specjalist├│w, o tyle niewielkie zabrudzenia lub zagniecenia mo┼╝emy naprawi─ç w domowym zaciszu. Poni┼╝ej przedstawiamy uproszczony schemat mo┼╝liwo┼Ťci, kt├│re pozwol─ů zadba─ç o twoj─ů ulubion─ů powie┼Ť─ç.┬á

Jak naprawi─ç ksi─ů┼╝k─Ö?

Oczywi┼Ťcie najskuteczniejsze s─ů dzia┼éania prewencyjne, dlatego zawsze chro┼ä swoje ksi─ů┼╝ki przed zalaniem lub wysok─ů temperatur─ů. Zadbaj tak┼╝e o dodatkow─ů ochron─Ö ok┼éadki lub dodatkowe etui – pomo┼╝e ci w tym np. b┼éona klejowa (https://mierzejewski.pl/pl/blona-klejowa.html), kt├│ra s┼éu┼╝y m.in. do powlekania materia┼é├│w klejem.

Gdy dojdzie ju┼╝ do niewielkiego uszkodzenia, mo┼╝esz naprawi─ç ksi─ů┼╝k─Ö na cztery, r├│┼╝ne sposoby.

Opcja 1: Ob┼é├│┼╝ ksi─ů┼╝k─Ö w papier. Jest to zdecydowanie najprostsza, najta┼äsza i niestety najmniej estetyczna opcja. Delikatny i cienki papier nie zapewni wystarczaj─ůcej trwa┼éo┼Ťci, dlatego potraktuj t─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç wy┼é─ůcznie jako tymczasow─ů ochron─Ö.

Opcja 2: Opraw ksi─ů┼╝k─Ö w now─ů ok┼éadk─Ö. Do tego niezb─Ödne b─Öd─ů m.in. ta┼Ťmy dwustronne, kt├│re stosuje si─Ö w przypadku┬ár├│┼╝nego rodzaju materia┼é├│w dwustronnie przylepnych oraz jednostronnie samoprzylepnych (ta┼Ťmy dwustronne klej─ůce znajdziesz w Mierzejewski.pl). Je┼Ťli nie jeste┼Ť pewien jak zrobi─ç to samodzielnie – pomog─ů ci w tym wspomniane ju┼╝ us┼éugi introligatorskie.

Opcja 3: Opraw j─ů na nowo. Pomog─ů Ci w tym specjalistyczne produkty, takie jak np. ta┼Ťmy klejowe obustronne oraz dobrane, dedykowane etui. Estetyczne etui, kt├│re mo┼╝esz na┼éo┼╝y─ç na star─ů ksi─ů┼╝k─Ö, otrzymasz ju┼╝ za 30-40 z┼é.

Opcja 4: Udaj si─Ö do ekspert├│w, kt├│rzy zajmuj─ů si─Ö kompleksow─ů renowacj─ů ksi─ů┼╝ek. Od┼Ťwie┼╝aj─ůc nie tylko ok┼éadk─Ö, ale tak┼╝e zniszczone strony, uzyskasz staranny efekt, kt├│ry z pewno┼Ťci─ů pos┼éu┼╝y Ci przez kolejne lata.┬á

W przypadku ksi─ů┼╝ki zalanej (np. wod─ů) u┼╝yj najpierw ch┼éonnego materia┼éu (np. r─Öcznik├│w papierowych), a nast─Öpnie dok┼éadnie osusz wszystkie kartki. Dopiero gdy materia┼é wyschnie podejmij si─Ö naprawy ksi─ů┼╝ki wed┼éug mo┼╝liwo┼Ťci, wskazanych powy┼╝ej.

Bibliografia:

[1] POKORZYŃSKA, ELŻBIETA. Introligatorstwo polskie na drodze do uprzemysłowienia w XIX i 1. połowie XX wieku. Acta Poligraphica, 2013, 1.

Be the first to comment

Leave a Reply

Tw├│j adres email nie pojawi si─Ö na stronie.


*